Khúc tráng ca của mẹ

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại vùng đất giàu truyền thống cách mạng Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi, mẹ bén duyên rồi lập gia đình cùng ông Lê Tự Trị. Giữa dải đất miền Trung đầy nắng gió, mẹ đã lần lượt sinh hạ được 12 người con, gồm 11 người con trai và 1 người con gái. Cuộc sống tuy nghèo khó, lận đận nhưng ngôi nhà nhỏ của mẹ luôn tràn ngập tiếng cười. Thế nhưng, khi bóng tối của chiến tranh ập đến, bão táp thời đại đã cuốn đi những gì trân quý nhất của cuộc đời mẹ.

Những khúc ruột đứt đoạn theo lịch sử

      Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, mẹ Thứ lần lượt động viên các con mình lên đường ra trận. Nhưng số phận như thử thách đến tận cùng sức chịu đựng của một người mẹ.

      Chỉ trong vòng 6 năm từ 1948 đến 1954 của thời kỳ chống Pháp, mẹ đã liên tiếp nhận về 5 tờ giấy báo tử. Khúc ruột đầu tiên đứt đoạn vào ngày 18/6/1948, khi người con trai Lê Tự Xuyến – một chiến sĩ giao liên quả cảm – bị giặc Pháp bắn ngã xuống đầu làng. Nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai thì nửa tháng sau, ngày 5/10/1948, người con Lê Tự Hàn Anh hy sinh khi đang làm nhiệm vụ tải thương. Chỉ 10 ngày kế tiếp, con trai Lê Tự Hàn Em lại ngã xuống ngay trong một trận chống càn quét. Đến năm 1954, hai người con trai khác của mẹ là Lê Tự Lem và Lê Tự Hơ cũng vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

     Nước mắt mẹ Thứ chảy ngược vào trong, khô cạn dần theo năm tháng. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, những người con trai còn lại của mẹ lại tiếp tục nối gót các anh lên đường. Và rồi, những vành khăn tang trắng cứ thế chồng chất lên mái đầu bạc của mẹ. Người con thứ 6, thứ 7, thứ 8, rồi thứ 9 cũng lần lượt hy sinh. Bi kịch chưa dừng lại ở đó khi người chồng kề vai sát cánh, người con rể kính yêu và 2 đứa cháu ngoại thân thương của mẹ cũng ngã xuống vì nền độc lập. Tổng cộng, gia đình mẹ có đến 12 liệt sĩ.

Căn hầm bí mật dưới bóng đàn bò

     Không chỉ tiễn chồng con ra trận, mẹ Thứ cùng người con gái cả Lê Thị Trị biến chính ngôi nhà và khu vườn của mình thành một pháo đài kháng chiến thầm lặng. Ngay trong khuôn viên vườn nhà mẹ có đến 5 căn hầm bí mật. Đây là nơi che giấu, nuôi dưỡng biết bao cán bộ, bộ đội và du kích giải phóng. Để qua mắt tai mắt dày đặc của quân địch, mẹ thả một đàn bò hàng chục con gặm cỏ ngay trên miệng hầm. Mỗi khi xung quanh yên ắng, mẹ và con gái khéo léo hé mở cửa hầm để các chiến sĩ bên dưới có không khí thở. Gặp lúc giặc đi tuần hay có động, mẹ lại giả vờ cầm roi đi lùa bò, vừa để chỉnh sửa, ngụy trang thật kín kẽ miệng hầm. Kẻ thù nhiều lần đến lục soát, nghi ngờ nhưng trước ánh mắt kiên định, bình tĩnh và cái uy của người mẹ già xứ Quảng, chúng không thể tìm ra sơ hở. 

Biểu tượng sống của lòng tri ân

     Bức ảnh chụp Mẹ Thứ ngồi lặng lẽ bên mâm cơm bày sẵn 9 chiếc bát, 9 đôi đũa do Đại tá, nhà báo Trần Hồng ghi lại đã trở thành một khoảnh khắc lay động hàng triệu trái tim. Mẹ không muốn thừa nhận các con đã mất, mẹ bảo: “Tụi nó đi đánh giặc chưa về thôi, tụi nó vẫn quanh quẩn đâu đây với mẹ…”.

    Mẹ Thứ qua đời vào ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi. Cuộc đời của mẹ đã trở thành nguồn cảm hứng vĩ đại, được lấy làm nguyên mẫu để xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất Đông Nam Á tại núi Cấm, tỉnh Quảng Nam.

Tượng đài khắc họa hình ảnh một người mẹ với những nét chân chim hằn sâu, bao dung ôm trọn hình sông thế núi, như chính lòng mẹ mở rộng chở che cho đất nước. Sự hy sinh của mẹ vượt qua mọi lời ngợi ca, là biểu tượng bất tử nhắc nhở các thế hệ mai sau về cái giá vô cùng thiêng liêng của hai tiếng "Hòa bình"./ .