Khúc tráng ca "Dáng đứng Việt Nam" giữa lòng Sài Gòn

Mạch nguồn của tiếng thơ chiến hào khép lại bằng một sự hy sinh oanh liệt, một biểu tượng bất tử được khắc họa bởi nhà thơ, liệt sĩ Lê Anh Xuân (Ca Lê Hiến) trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.

Lê Anh Xuân là một trí thức miền Nam tập kết ra Bắc, từng là giảng viên lịch sử tại Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1964, anh tình nguyện vượt dãy Trường Sơn trở về miền Nam chiến đấu, bám trụ tại vùng ven Sài Gòn – Gia Định. Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, anh đi cùng các chiến sĩ giải phóng quân tiến đánh sân bay Tân Sơn Nhất. Tại đây, anh đã chứng kiến một khoảnh khắc chấn động lịch sử, làm lay động tận cùng tâm can người nghệ sĩ.

Đó là hình ảnh một người chiến sĩ súng cao xạ của ta, dù bị trúng đạn thương nặng, máu nhuộm đỏ chiếc áo, nhưng anh không ngã xuống. Anh tựa lưng vào xác xe bọc thép của địch, tay vẫn ghì chặt báng súng hướng lên bầu trời, giữ nguyên tư thế chiến đấu bắn máy bay địch cho đến hơi thở cuối cùng. Người chiến sĩ ấy hy sinh khi đứng thẳng.

Cảm xúc vỡ òa trước cái chết vĩ đại ấy, Lê Anh Xuân đã ngồi ngay dưới chiến hào sặc sụa khói bom, đặt bút viết bài thơ "Dáng đứng Việt Nam". Bài thơ có những câu đầy kiêu hãnh: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất / Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng / Và Anh chết trong khi đang đứng bắn / Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng".

Đau đớn thay, chỉ vài tháng sau đó, vào tháng 5/1968, chính nhà thơ Lê Anh Xuân cũng đã anh dũng ngã xuống tại vùng ven Sài Gòn khi tuổi đời mới 28. Anh hy sinh, nhưng "Dáng đứng Việt Nam" của anh và người chiến sĩ năm ấy đã trở thành một tượng đài bằng thơ bất tử, truyền ngọn lửa kiêu hãnh, đứng thẳng người trước mọi thế lực bạo tàn cho hàng triệu thế hệ thanh niên Việt Nam.