Khúc Tráng Ca Dốc Chuối: Quyết Định Sinh Tử Của Anh Hùng Tô Vĩnh Diện Đêm 01/02/1954

Để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ, quân đội ta phải thực hiện một nhiệm vụ tưởng chừng như không tưởng: Kéo những khẩu pháo nặng hơn 2 tấn bằng sức người vượt qua những đỉnh núi cao vút, đèo dốc cheo leo. Giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông Tây Bắc, hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ đã dùng tay trần, vai vác, nhích từng centimet đưa pháo vào trận địa. Nhưng thử thách chưa dừng lại ở đó.

Ngày 26/01/1954, nhận thấy tình hình thực tế thay đổi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra quyết định lịch sử khó khăn nhất trong đời cầm quân: Chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc". Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ số pháo vừa được kéo vào trận địa phải được kéo ngược trở ra. Kéo pháo vào đã gian nan, kéo pháo ra còn nguy hiểm gấp vạn lần, bởi sườn núi trơn trượt và độ dốc có nơi lên tới 60 - 70 độ. Chỉ một sơ suất nhỏ, khối thép 2 tấn sẽ tuột dốc, nghiền nát tất cả và rơi xuống vực sâu.

Đêm ngày 01/02/1954, sương mù giăng kín, mưa phùn làm con đường qua Dốc Chuối (một con dốc tử thần cực kỳ nguy hiểm) trở nên lầy lội, trơn trượt như đổ mỡ. Khẩu pháo 105mm của Đại đội 827 do Khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện (sinh năm 1924, quê Thanh Hóa) chỉ huy đang nhích từng chút một xuống dốc. Tô Vĩnh Diện cùng một pháo thủ đi trước cầm càng lái, trong khi hàng chục đồng đội phía sau gồng mình níu dây tời.

Bất ngờ, một tiếng "đứt" xé toạc màn đêm. Dây tời phụ bị đứt do lực kéo quá mạnh. Khẩu pháo khổng lồ mất đà, lao sầm sập xuống dốc. Mọi người hoảng hốt níu chặt dây tời chính nhưng không cản nổi sức nặng hàng tấn đang tuột dốc tự do. Pháo thủ đi cùng Tô Vĩnh Diện bị hất văng xuống vực. Khẩu pháo chao đảo, sắp lao xuống bờ vực sâu thẳm, mang theo sinh mạng của những đồng đội phía sau và cả khối tài sản vô giá của chiến dịch.

Trong tích tắc sinh tử ấy, Tô Vĩnh Diện đã không chọn cách buông tay để nhảy ra ngoài cứu lấy thân mình. Giữa tiếng thét gào của đồng đội và tiếng kim loại nghiến trên đá rợn người, anh dùng chút sức lực cuối cùng, đẩy càng pháo đâm vào vách núi, đồng thời lấy chính thân mình lao vào chèn dưới bánh xe pháo. Khối

thép khổng lồ hơn 2 tấn chèn qua người anh rồi khựng lại. Nhờ đó, dây tời chính không bị đứt đoạn, đồng đội kịp thời ghì chặt và cứu được khẩu pháo.

Lúc ấy là nửa đêm ngày 01/02/1954. Đồng đội ào tới, gạt nước mắt gỡ bánh pháo để bế anh ra. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, câu duy nhất người Khẩu đội trưởng 30 tuổi ấy kịp thều thào hỏi là: "Pháo có việc gì không các đồng chí?"

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện trên Dốc Chuối đêm 01/02/1954 đã trở thành biểu tượng tột đỉnh của tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Anh ngã xuống để giữ lại vũ khí cho trận đánh lớn, góp phần trực tiếp làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" vài tháng sau đó. Đứng trước bức tượng đài người chiến sĩ kéo pháo hôm nay, chúng ta thấu hiểu rằng, vinh quang của dân tộc đã được xây đắp từ những con người sẵn sàng lấy xương máu mình làm điểm tựa cho đất nước đứng lên.