Khúc Tráng Ca Mẹ Trần Thị Vườn – Tấm Lòng Son Sắt Của Người Mẹ Giữa Lòng Đất Thủ
Cuộc đời của Mẹ Trần Thị Vườn (thường gọi là Năm Vườn), sinh năm 1922 tại ấp Thuận Giao, xã Thuận Giao, quận Lái Thiêu, tỉnh Thủ Dầu Một (nay là TP. Thuận An, tỉnh Bình Dương), là một bản hùng ca bất tử về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần kiên trung và sự hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình nông dân, mẹ lấy chồng và sinh hạ người con trai duy nhất là Nguyễn Văn Thời vào năm 1940, nhưng người chồng sớm qua đời khi mẹ còn trẻ.
Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, mẹ tham gia Đoàn Phụ nữ cứu quốc xã, được giao nhiệm vụ thu gạo và tiền tiếp tế cho cách mạng. Trên bước đường công tác, mẹ tái giá với một cán bộ huyện (ông hy sinh vào tháng 6/1954, trước khi Hiệp định Genève được ký kết), và gắn bó lâu dài với công tác hậu cần cho công an huyện. Người con trai Nguyễn Văn Thời từ nhỏ đã lanh lợi, mới 7 tuổi đã làm giao liên cho công an huyện và Huyện ủy Lái Thiêu (được tính thời gian thoát li từ tháng 2/1947), tận dụng sự lơ đễnh của địch để luồn lách mang nhiều tài liệu, công văn vượt qua các chặng gác trót lọt.
Sau năm 1954, khi đế quốc Mỹ thay chân thực dân Pháp, mẹ Năm Vườn trở thành cơ sở chí cốt của địa phương, tiếp tục nuôi giấu cán bộ vào những năm phong trào tạm lắng. Đến năm 1960, phong trào Đồng Khởi lan rộng, xã Thuận Giao thành lập cơ sở Đảng và du kích mật, đối mặt với sự càn quét hòng tiêu diệt lực lượng cách mạng của địch. Lúc này, anh Nguyễn Văn Thời đã trưởng thành, gia nhập du kích xã và lên thay vị trí xã đội trưởng sau khi đồng chí xã đội trưởng hy sinh. Sáng ngày 28/12/1961 (tức 21 tháng 11 năm Tân Sửu), trong một buổi nhóm họp, anh Thời đã anh dũng hy sinh duy nhất sau những loạt đạn ruồng bắn của địch.
Nén nỗi đau mất con tột cùng, mẹ Năm Vườn càng thêm căm thù giặc, hăng hái công tác. Trong dịp Tết Mậu Thân, mẹ là cơ sở địa phương trực tiếp lo nấu ăn tiếp tế cho các đơn vị bộ đội chủ lực hành quân đánh vào Sài Gòn. Khi địch phản kích, xã Thuận Giao bị chà xát dữ dội, mẹ tạm lánh xuống Thủ Đức tiếp tục hoạt động. Đến năm 1970, mẹ chuyển về thị xã Biên Hòa, móc nối với đồng chí Tám Huệ (Bí thư chi bộ khu chợ Biên Hòa). Dưới lớp vỏ bán trầu cau ở trước khám Biên Hòa, mẹ nắm tình hình các sạp, tổ chức đấu tranh chống thuế và hoa chi cao, được dân thương mến gọi với cái tên "bà Năm Trầu". Từ giữa tháng 4/1975, mẹ được chi bộ chỉ đạo mua vải may cờ, rải truyền đơn, chuẩn bị cho ngày nổi dậy khởi nghĩa ở nội ô.
Cuộc đời kiên cường, bất khuất của Mẹ Trần Thị Vườn là biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước và ý chí sắt son, mãi là niềm tự hào sâu sắc cho các thế hệ mai sau ghi nhớ và tri ân.
