Khúc Tráng Ca Thời Hoa Lửa Có những trang sử

Có những trang sử được viết lên bằng máu và nước mắt, cũng có những ký ức được khắc tạc bởi khói bom và những đóa hoa rừng. Đó là những năm tháng mà cả một thế hệ xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mang theo trái tim hừng hực nhịp đập tuổi hai mươi vào nơi mũi tên hòn đạn. Người đời sau vẫn thường gọi khoảng thời gian bi tráng ấy bằng một cái tên dung dị mà xót xa: Thời hoa lửa. Ở nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết mỏng manh như sợi tóc ấy, chất thơ của hoa và sự khốc liệt của lửa đã hòa quyện, tạc nên bức tượng đài bất tử về những người lính và những cô gái thanh niên xung phong.

Trường Sơn những năm kháng chiến chống Mỹ là một chảo lửa khổng lồ. Không gian đặc quánh mùi thuốc súng, mùi khét lẹt của bom napalm và sự tàn úa của những cánh rừng trúng chất độc hóa học. Bầu trời hiếm khi thấy ánh sao, bởi nó đã bị xé toạc bởi hàng tấn bom rải thảm và những vệt pháo sáng chói lòa của kẻ thù. Chính giữa cái "tọa độ chết" ấy, Lâm – một chàng sinh viên khoa Ngữ Văn của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội – đang bước những bước hành quân hối hả. Lâm mang theo vào chiến trường không chỉ có khẩu súng trường khoác chéo vai, mà còn mang theo cả một tâm hồn hào hoa, lãng mạn của thanh niên trí thức Hà Thành. Đêm ấy, đơn vị của Lâm được lệnh dừng chân nghỉ tạm tại một trọng điểm thuộc tuyến đường 20 Quyết Thắng. Trái với mường tượng về một không gian nhuốm màu tuyệt vọng, đón chờ những người lính lại là tiếng cười trong trẻo và tiếng hát lanh lảnh vang lên từ dưới những hố bom lở loét. Đó là nơi các nữ thanh niên xung phong đang ngày đêm bạt núi, san đường. Lâm tách đội hình đi tìm nước và tình cờ gặp Mai – tiểu đội trưởng tiểu đội phá bom. Khác với những hình dung về sự yếu đuối của phái nữ, Mai hiện lên với vẻ đẹp kiên cường của một đóa hoa rừng sương gió. Mái tóc dài của cô bết dính đất đỏ badan, bộ quần áo bảo hộ bạc màu khói bụi. Khi Lâm bước tới, Mai đang dùng đôi bàn tay trầy xước của mình cẩn thận vuốt lại lớp đất tơi xốp cho một mầm cây nhỏ vừa ngoan cường nhú lên bên mép hố bom. Sự tương phản ấy khiến trái tim chàng sinh viên trẻ khẽ rung lên. Giữa sự hủy diệt tàn bạo của kim loại vô tri, mầm cây non và đôi bàn tay nâng niu của người con gái hiện lên như một biểu tượng bất diệt của sự sống. Khi được hỏi vì sao không tranh thủ nghỉ ngơi sau trận càn ác liệt, Mai chỉ nở nụ cười bừng sáng cả khuôn mặt lấm lem bùn đất: "Anh nhìn xem, quanh đây bom đạn cày xới, cây cổ thụ cũng gãy đổ, thế mà mầm lộc này vẫn nhú lên được. Tụi em lấp hố bom để xe các anh lăn bánh, cũng là để bảo vệ những mầm sống nhỏ bé thế này." Triết lý sâu sắc của cả một cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại đôi khi chỉ nằm trong một câu nói giản dị như thế. Họ chiến đấu, đối mặt với tử thần không phải vì say máu quân thù, mà vì khát vọng bảo vệ sự sống, bảo vệ những mầm xanh của hòa bình. Trong khoảnh khắc tĩnh lặng hiếm hoi, Lâm khẽ hái một bông hoa dại nhỏ xíu, trắng muốt mọc lẫn trong vạt cỏ cháy sém, gài lên mái tóc của Mai. Anh thì thầm: "Hoa và lửa. Như tuổi trẻ của chúng ta vậy. Rực rỡ, mong manh nhưng không ngọn lửa nào thiêu rụi được." Lời hứa "Ngày hòa bình, anh sẽ tìm em" bị bỏ ngỏ giữa tiếng còi tập hợp hối hả, vội vã chìm vào tiếng gầm gào của đoàn xe tải đang ầm ầm tiến về phía Nam.

Nhưng chiến tranh không phải là một bài thơ lãng mạn. Đã có lửa, ắt phải có những hy sinh rỏ máu. Mùa hè đỏ lửa năm 1972, để bảo đảm thông đường cho đoàn xe chở đạn pháo vượt đèo giữa đêm tối mịt mùng và máy bay địch gầm rít trên đầu, Mai và các cô gái trong tiểu đội đã quyết định làm một việc mà lịch sử phải nghiêng mình: Làm cọc tiêu sống. Họ mặc những chiếc áo trắng, đứng hiên ngang trên những mỏm đá chênh vênh bên bờ vực để xe bộ đội nhìn vào đó mà tránh lọt xuống vực sâu. Đoàn xe qua đèo an toàn, nhưng một loạt bom tọa độ trút xuống đã vùi lấp toàn bộ tiểu đội. Những "cọc tiêu trắng" ấy đã vĩnh viễn tan vào đất đá Trường Sơn khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Thân xác họ nằm lại, nhưng tinh thần và lòng dũng cảm của họ đã thăng hoa thành một bức tượng đài bi tráng.

Đất nước trọn niềm vui vào mùa xuân năm 1975. Khắp các nẻo đường rợp bóng cờ bay. Lâm trở về mang trên mình quân hàm Đại úy, gửi lại chiến trường một phần thân thể và mang theo một trái tim trĩu nặng ký ức. Lời hứa năm xưa thôi thúc anh bắt xe ngược vào tuyến lửa miền Trung. Rừng Trường Sơn nay đã xanh lại, thiên nhiên đã dùng màu xanh dịu dàng của mình để xoa dịu những vết sẹo lở loét của đất đai.

Lâm quỳ xuống trước tấm bia mộ trắng toát khắc tên Liệt sĩ Nguyễn Thị Mai. Bó cúc trắng anh đặt xuống nền đất đỏ như nối liền hai cõi âm dương, nối liền quá khứ đau thương với hiện tại hòa bình.

Thời hoa lửa đã lùi xa vào dĩ vãng, tiếng bom rơi đạn nổ chỉ còn là những âm thanh dội về từ quá khứ. Những người con gái, con trai như Lâm, như Mai đã hiến dâng trọn vẹn mùa xuân thiêng liêng nhất của đời mình cho Tổ quốc. Lửa đã tắt, nhưng vẻ đẹp của những đóa hoa tuổi hai mươi ấy vẫn mãi mãi rực rỡ, tỏa hương thơm ngát trong tâm khảm của những người ở lại, nhắc nhở các thế hệ mai sau về một thời đại anh hùng không bao giờ bị lãng quên.