KHÚC VĨ CẦM TRÊN ĐỈNH CAO ĐIỂM

Khúc vĩ cầm của ông Nhã năm xưa là một thứ âm thanh "lạc lõng" nhưng kỳ diệu giữa dàn đồng ca của đại bác và bom nổ chậm. Cây đàn của ông được bọc trong nhiều lớp vải bạt, nâng niu như một đứa trẻ. Ngôn ngữ của ông là những rung động của dây tơ, là tiếng nhạc vút lên giữa làn sương mù mờ ảo của đỉnh cao điểm 1062. Ông kể, có những buổi chiều sau trận đánh, khi khói súng còn chưa kịp tan, ông lại đưa cây vĩ cầm lên vai. Tiếng đàn thanh mảnh, dịu dặt len lỏi qua những vách đá, xoa dịu những đôi tai đang bị ù đi vì tiếng nổ, làm dịu đi những cơn đau co thắt của thương binh.

Hình ảnh tượng hình nhất về ông Nhã chính là lúc ông đứng trên đỉnh đèo cao vút, mây trắng vờn dưới chân, ông chơi bản Làng tôi của Văn Cao. Tiếng đàn lúc đó như một sợi dây vô hình kết nối tâm hồn những người lính với quê hương xa xôi, nơi có mái đình, gốc đa và dáng mẹ chờ mong. Âm nhạc của ông không cổ vũ cho sự hủy diệt, nó nhắc nhở người ta về lý do họ đang chiến đấu: để bảo vệ cái đẹp và sự sống. Cây đàn của ông đã từng bị mảnh đạn găm vào thùng gỗ, ông đã dùng nhựa cây và mảnh nhôm máy bay để vá lại, để tiếng nhạc không bao giờ bị ngắt quãng.

Hòa bình lập lại, ông Nhã trở về với công việc giảng dạy âm nhạc. Hiện tại, lớp học của ông không nằm trong các học viện lớn, mà là một căn phòng nhỏ tràn ngập ánh nắng. Học trò của ông là những đứa trẻ trong xóm, những sinh viên nghèo yêu nghệ thuật.

Mỗi bài học về nhạc lý thường được ông lồng ghép bằng những câu chuyện chiến trường. Khi ông kéo đàn, đôi mắt ông nhắm nghiền, gương mặt giãn ra thanh thản như đang đứng giữa đại ngàn năm cũ. Ông bảo: "Súng đạn có thể phá hủy tất cả, nhưng âm nhạc thì không. Nó là linh hồn của dân tộc, là thứ giúp chúng ta làm người". Nhìn người nghệ sĩ già với đôi bàn tay gầy guộc nhưng đầy nội lực đang truyền lửa cho thế hệ mai sau, ta hiểu rằng khúc vĩ cầm trên cao điểm năm xưa vẫn đang tiếp tục ngân vang, không phải để nhắc về đau thương, mà để ngợi ca sức sống bất diệt của con người Việt Nam.