Khúc Vĩ Thanh Bên Dòng Thạch Hãn
Quảng Trị, mùa hè năm 1972.
Trời Quảng Trị không có mây, chỉ có một màu trắng đục của khói bom và cái nóng hầm hập như rang từ gió Lào thổi tới. Thành cổ nhìn từ xa như một con quái vật gạch vụn khổng lồ đang thở ra lửa.
1. Bức thư chưa gửi
Thắng ngồi trong hầm chữ A, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ nhưng ánh nhìn vẫn sáng quắc. Trên tay anh là mẩu giấy gói lương khô nát bươm, anh đang cố nắn nót những dòng chữ cuối cùng gửi về cho Mai – cô bạn học cùng lớp 12 ở Hà Nội.
"Mai ơi, nếu có ngày hòa bình, mình sẽ dắt Mai đi dọc đường Thanh Niên, ăn kem Tràng Tiền cho bõ những ngày hít khói bom ở đây. Ở đây hoa phượng không nở trên cành, mà nở dưới đất, đỏ rực một góc trời mỗi khi pháo sáng rơi xuống..."
Thắng cười nhạt. "Hoa phượng" của anh là những quầng lửa từ mảnh đạn, là màu máu của đồng đội đã thấm xuống lòng đất đá vôi này. Anh mới 19 tuổi, cái tuổi lẽ ra đang mài đũng quần trên giảng đường Đại học Tổng hợp, nhưng giờ đây, khẩu AK và những lá thư là tài sản quý giá nhất.
2. Cuộc vượt sông đêm ấy
Đêm đó, đơn vị của Thắng có lệnh vượt sông Thạch Hãn để tiếp viện cho cánh phía Đông. Dòng sông hiền hòa ngày nào giờ trở thành một "tử lộ". Nước sông đỏ ngầu, không phải vì phù sa, mà vì máu và lửa.
"Tất cả xuống nước! Giữ chắc súng!" – Tiếng tiểu đoàn trưởng truyền đi trong gió.
Thắng ôm lấy chiếc phao làm bằng ni-lông bọc quần áo, chân đạp nước hối hả. Pháo cầm canh từ phía bên kia nã xuống liên hồi. Một quả đạn rơi ngay gần đó, cột nước dựng đứng cao hàng mét. Thắng thấy tai mình ù đi, vị mặn của nước sông và vị tanh của máu xộc vào mũi.
Bên cạnh anh, Lâm – cậu bạn cùng quê vừa mới bổ sung vào đơn vị – bỗng khựng lại. "Thắng ơi... tớ..."
Lâm không nói hết câu. Ánh pháo sáng vọt lên trời cao, soi rõ gương mặt Lâm trắng bệch, một dòng máu đỏ thẫm chảy ra từ ngực áo. Thắng định lao đến, nhưng dòng nước xiết và những đợt pháo tiếp theo đã cuốn phăng tất cả. Anh chỉ kịp nghe tiếng thét xé lòng của chính mình hòa vào tiếng nổ chát chúa.
3. Sống thay phần người nằm xuống
Thắng sống sót sau mùa hè đỏ lửa ấy, nhưng Lâm và rất nhiều đồng đội khác đã mãi mãi nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn hoặc trong những vạt cỏ cháy của Thành cổ.
Nhiều năm sau, khi tóc đã điểm bạc, Thắng quay lại bến sông xưa. Ông không mang theo súng, mà mang theo một nhành hoa huệ trắng tinh khôi. Ông thả nhành hoa xuống dòng nước phẳng lặng, nơi mà hơn 50 năm trước là một vùng lửa đỏ.
Lời nhắn nhủ từ quá khứ: Thời hoa lửa không chỉ là thời của chiến tranh, mà là thời của những lý tưởng thuần khiết nhất. Họ lên đường không phải vì họ không sợ chết, mà vì có những thứ còn quý giá hơn cả sự sống
