KHÚC VĨ THANH DƯỚI LÒNG ĐẤT ĐỎ

9. KHÚC VĨ THANH DƯỚI LÒNG ĐẤT ĐỎ

Mùa hè năm 1972, Quảng Trị không có gió Lào, chỉ có gió của thuốc súng và hơi nóng từ những trận pháo hạm ngoài biển dội vào. Thành cổ – một hình vuông nhỏ bé trên bản đồ – giờ đây là một lòng chảo rực lửa, nơi mỗi nắm đất đều trộn lẫn mảnh bom và máu người.

Vân là cô văn công nhỏ tuổi nhất đoàn. Cô có đôi mắt sáng và giọng hát trong vắt như nước suối ngàn. Giữa những ngày 81 ngày đêm rực lửa ấy, đơn vị của cô nhận nhiệm vụ vào thành để động viên tinh thần chiến sĩ.

Hầm của đại đội 3 nằm sát mép sông Thạch Hãn. Mùi bùn non quyện với mùi sắt gỉ và mùi ẩm mốc của công sự khiến không khí đặc quánh. Những người lính ở đây, người thì băng bó trắng đầu, người thì mặt sạm đen khói súng, đôi mắt họ trũng sâu vì thiếu ngủ nhưng rực lên một vẻ quyết liệt đến gai người.

Chiều hôm ấy, một trận pháo bầy dội xuống liên hồi. Mặt đất rung chuyển như một con thú bị thương. Khi tiếng nổ vừa dứt, chỉ còn lại tiếng ù tai buốt nhức, Vân bò ra khỏi ngách hầm. Cô nhìn thấy một chiến sĩ trẻ, tên là Nam, đang ôm lấy khẩu AK, tựa lưng vào vách đất, miệng lẩm nhẩm một giai điệu không thành lời.

"Anh Nam, anh đang hát à?" – Vân hỏi khẽ.

Nam cười, nụ cười hiền lành giữa khuôn mặt đầy vệt bùn: "Anh đang cố nhớ lời bài Câu hò bên bến Hiền Lương, mà tiếng pháo nó át hết chữ nghĩa rồi em ạ."

Vân lặng đi. Cô chợt hiểu rằng, ở nơi mà cái chết chỉ cách một hơi thở, âm nhạc không còn là giải trí, nó là sự sống. Cô đứng dậy, phủi nhẹ lớp bụi đất trên tà áo xanh đã sờn. Không cần nhạc đệm, không cần ánh đèn sân khấu, cô bắt đầu hát.

"Bên ven bờ Hiền Lương, chiều nay ra đứng trông về..."

Giọng cô lúc đầu hơi run, rồi cao dần, vút lên, xuyên qua những lớp đất đá xám xịt, bay qua những hố bom còn bốc khói nghi ngút. Tiếng hát như một dòng nước mát lành tưới lên tâm hồn những người lính đang khô khát. Ở phía bên kia chiến tuyến, những nòng súng dường như cũng sững lại trong một khoảnh khắc định mệnh. Người ta bảo, trong giây phút ấy, ngay cả những gã lính phía bên kia cũng buông súng để lắng nghe tiếng hát của một người con gái Việt, cái giai điệu gợi nhắc về quê hương, về mẹ, về những cánh đồng xanh ngắt mà ai cũng khao khát trở về.

Nhưng chiến tranh không có chỗ cho những phút giây lãng mạn dài lâu. Một quả đạn pháo bất ngờ rơi trúng cửa hầm. Sức ép nghẹt thở đẩy văng Vân vào góc tối. Khi cô tỉnh dậy, bụi đất đã phủ kín mọi thứ. Cô quờ quạng tìm Nam, nhưng chỉ thấy khẩu AK nằm chơ vơ bên một cành phượng vĩ đỏ rực vừa bị phạt gãy sau trận pháo. Nam đã hy sinh khi dùng thân mình che chắn cho hướng cửa hầm nơi cô đứng.

Vân không khóc. Cô bò đến bên thi hài anh, tiếp tục hát nốt đoạn cuối của bài dân ca. Giọng cô khê đặc, lẫn trong tiếng nấc, nhưng chưa bao giờ mãnh liệt đến thế. Cô hát cho Nam nghe, hát cho 81 ngày đêm máu lửa, và hát cho chính mình – một bông hoa nhỏ nhoi nhưng kiên cường giữa bão đạn.

Hòa bình về, Vân trở thành một giảng viên thanh nhạc. Mỗi năm vào ngày 27/7, cô lại ra bờ sông Thạch Hãn, thả xuống dòng nước những nhành hoa phượng đỏ rực. Cô không hát trên sân khấu lớn nữa, cô chỉ đứng đó, khẽ ngân nga giai điệu cũ. Bởi cô biết, dưới đáy sông kia, những người đồng đội của cô vẫn đang lắng nghe.