KOSHIRO IWAI- ĐỒNG CHÍ SÁU NHẬT CỦA TRUNG ĐOÀN 174 (1924-1998)

Sau cách mạng tháng 8/1945 thành công, có một trung úy Quân đội Nhật Bản xin tự nguyện đứng trong hàng ngũ Quân đội Nhân dân Việt Nam chiến đấu chống giặc Pháp xâm lược. Tên anh là Koshiro Iwai, anh em trong đơn vị thường gọi là anh Sáu Nhật.

Cuộc sống chiến đấu và công tác của anh Sáu Nhật lúc đầu đã gắn bó với Trung đoàn 28 địa phương tỉnh Lạng Sơn, sau đổi thành Trung đoàn 174 Cao Bắc Lạng.

Trận phục kích Bông Lau đầu tiên của D386 (30/10/1047) sau này là D249, anh Sáu Nhật là trung đội trưởng xung kích đã dẫn đầu đơn vị xung phong xuống mặt đường số 4 tiêu diệt địch, anh đã chỉ huy một tổ chiến đấu vòng về phía sau lưng địch, dùng lựu đạn diệt gọn ổ đề kháng, kết thúc trận đánh thắng lợi.

Năm 1948, trong trận phục kích Nguồn Kim, Chọc Ngà, anh bị tên quan ba Rivônanh nấp trong khe núi bắn một viên đạn súng ngắn sượt một bên má. Cũng lúc ấy, đại đội trưởng Lê Hoàn quan sát thấy lao tới, rút kiếm định chém tên quan Ba nhưng anh Sáu Nhật đã ngăn lại và xin tha cho nó. Anh nói: Người chiến thắng không thèm giết kẻ đã ra hàng.

Sau này nhắc lại chuyện cũ với vết sẹo dài trên má, anh Sáu Nhật chỉ cười và nói: Đây là kỷ niệm chiến đấu của tôi với Đường số 4.

Thành tích chiến đấu của anh Sáu Nhật phải kể đến khi anh làm cán bộ đại đội trinh sát Trung đoàn 174. Năm 1948, các trận đánh phục kích thắng lợi lớn như: Lũng Phầy, Bản Lầm, Bố Củng, Lũng Vài... trên đường số 4 đều có công lao của anh Sáu Nhật vì đã thiết kế một đường dây nắm địch rất hiệu quả từ Tiên Yên qua Lạng Sơn, Thất Khê, Đông Khê, từ việc bố trí các đài quan sát trên các điểm cao kết hợp với thông tin vô tuyến điện, hữu tuyến điện, các trạm truyền tin chạy bộ, quân báo nhân dân v.v... nên các động thái hoạt động và vận chuyển của địch đều được anh Sáu Nhật kịp thời báo cáo về Sở Chỉ huy, giúp cho quân ta đánh thắng địch.

- Năm 1950, anh Sáu Nhật đã trực tiếp tổ chức trinh sát tiềm nhập điều tra cứ điểm Đông Khê, những tin tức thu lượm được trình bày bằng sơ đồ, cảnh đồ về Ban Tham mưu Trung đoàn giúp cho việc đặt kế hoạch tấn công tiêu diệt cứ điểm trên, mở đầu cho chiến dịch giải phóng Biên giới lịch sử thành công sau này. Và vinh dự đến với anh Sáu Nhật là được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Trong trận đánh đồn Bình Liêu (Quảng Ninh) đêm 24/12/1950, khi quân ta gặp khó khăn chưa đánh chiếm được lô cốt mẹ, quân địch lại đối phó rất ác liệt, anh Sáu Nhật đã đề nghị đưa sơn pháo 75mm vào khu trại con gái (gia đình vợ lính) đục 1 lỗ ở tường đặt nòng pháo chĩa thẳng vào lô cốt mẹ, bắn diệt chiếc lô cốt cuối cùng này và đánh chiếm toàn bộ vị trí Bình Liêu. Sau trận đánh thắng này, anh Sáu Nhật được bổ nhiệm làm Trưởng tiểu ban trinh sát Trung đoàn 174 với cấp bậc tiểu đoàn phó.

- Năm 1952, tôi và anh Sáu Nhật cùng đội trinh sát bí mật vượt đường số 13 và 18 vào vùng du kích địch hậu Bắc Giang - Bắc Ninh. Có lần đi điều tra địch phải vượt sông, chúng tôi phải bỏ quần áo, vũ khí vào túi ni lông túm lại rồi bơi qua trong đêm mưa gió rét. Chiến dịch Địch Hậu kết thúc, nhiều đồn, bốt địch bị san bằng, nhiều khu du kích trong lòng địch được mở rộng có một phần đóng góp công lao của đại đội trinh sát Trung đoàn, trong đó có anh Sáu Nhật.

- Nhớ lại có một buổi chiều, đoàn cán bộ Ban Tham mưu Trung đoàn có hơn 10 người hành quân đến tạm nghỉ ở một làng trong vung Địch hậu thì đột nhiên có một đội du kích địa phương đến bao vây chĩa nòng súng trung liên và đòi tước vũ khí. Vì anh em du kích tưởng lầm chúng tôi là biệt kích giả danh cán bộ Quân đội. Tình hình rất căng thẳng, hai bên chuẩn bị nổ súng nhưng nhờ có anh Sáu Nhật bình tĩnh, khôn khéo dàn xếp, chứng minh chúng tôi là bộ đội quân chủ lực thực sự vừa tiêu diệt đồn Vân Độ nên anh em du kích mới tin, hai bên lại tay bắt mặt mừng, thật hú vía!

Năm 1953, anh Sáu Nhật cùng anh em trinh sát tiềm nhập tận hàng rào cứ điểm Mộc Châu trên đường số 6. Do công tác điều tra địch chu đáo nên quân ta đã đánh thắng, xóa sổ vị trí này, mở đường cho đoàn quân chủ lực tiến vào giải phóng Tây Bắc và chiến thắng vẻ vang, tiêu diệt Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ sau này.

Đầu năm 1954, trong khi đang làm nhiệm vụ chuẩn bị chiến trường Điện Biên Phủ, anh Sáu Nhật được lệnh về nước theo yêu cầu của Đảng Cộng sản Nhật Bản. Cuộc chia tay thật lưu luyến, đậm đà tình đồng chí, đồng đội.

Thời gian đi qua rất nhanh. Sau gần 46 năm, qua Hội Hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản, tôi nhận được thư anh Sáu Nhật, đọc những lời anh viết thật xúc động, xin giới thiệu một đoạn thư của anh:

"Sau khi nhận được thư Anh, bắt tôi phải nhớ đến những ngày cùng chiến đấu, gian khổ và thực tình giúp đỡ lẫn nhau.

Tôi vẫn còn nhớ những ngày tham gia các chiến dịch. Các chiến trường như: Đường số 4, Hoàng Hoa Thám, Trung du, Bắc Ninh, Tây Bắc, Điện Biên Phủ bước đầu v.v...

Xong, tôi muốn gặp ngay Anh và các anh em bạn cũ mà cùng ăn ở, cùng chiến đấu và cùng chia nhau gian khổ, để kể chuyện với nhau cho vui vẻ và tăng cường tình bạn, tăng cường tình hữu nghị, đoàn kết giữa nhân dân hai nước chúng ta".

- Tháng 8/1990, tôi và đại tá Lưu Quang Hùng có một cuộc hội ngộ thật bất ngờ, thú vị với anh Sáu Nhật tại Khách sạn Dân Chủ phố Tràng Tiền - Hà Nội.

Thật sung sướng và cảm động sau bao năm xa cách mới được gặp lại nhau.

Vẫn cái dáng cao cao, đôi mắt một mí, vết sẹo dài trên má... Xiết chặt tay nhau với giọng nói ấm áp bằng tiếng Việt Nam, anh hỏi chúng tôi rất nhiều chuyện về bạn bè chiến đấu cũ, ai mất, ai còn, những người đầu tiên mà anh nhắc tới là Đại tướng Chu Huy Mân, ông Đặng Văn Việt nguyên là Chính ủy và Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Sư đoàn 316...

- Nhắc lại những chuyện từ thời còn trai trẻ, anh Sáu Nhật chỉ cười vì đã để lại ở Việt Nam những ngày tháng không bao giờ quên. Chúng tôi được biết, anh Sáu Nhật khi về nước đã gia nhập Đảng Cộng sản Nhật Bản, làm Ủy viên Hội Hữu nghị Nhật Bản - Việt Nam, là người sáng lập Hội Xúc tiến Mậu dịch Nhật Bản - Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch của Hội này.

Những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt, việc buôn bán của Việt Nam với nước ngoài còn hạn chế, nhất là các mặt hàng phục vụ cho chiến tranh, anh Sáu Nhật đã qua con đường xúc tiến mậu dịch môi giới để Việt Nam mua được các linh kiện bóng đèn điện tử lắp ráp một số đài phát thanh ở miền Nam Việt Nam rất công dụng, góp một phần nhỏ bé cho công cuộc giải phóng miền Nam Việt Nam năm 1975.

Tháng 12/1990, Hội Xúc tiến Mậu dịch Nhật - Việt có sáng kiến tổ chức cuộc triển lãm hàng hóa và máy móc của Nhật Bản tại Trung tâm Giảng Võ với trên 50 công ty, hãng sản xuất kinh doanh Nhật cùng tham gia với mục đích giao lưu kinh tế phục vụ thiết thực cho ba chương trình kinh tế lớn của Việt Nam, phục vụ cho các công ty, xí nghiệp vừa và nhỏ của ta.

Do công lao đóng góp của anh Sáu Nhật cho công cuộc kháng chiến và giải phóng dân tộc của Việt Nam thành công, Nhà nước và Quân đội ta đã tặng thưởng Anh 2 Huân chương cao quý: Chiến công Hạng Nhất và Chiến thắng Hạng Hai.