KVHDLCTXH_NGUYỄN THỊ ÚT NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG CỦA MIỀN TÂY NAM BỘ

NGUYỄN THỊ ÚT

NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG CỦA MIỀN TÂY NAM BỘ

Trong những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ của dân tộc, có những con người bình dị đã viết nên những trang sử phi thường bằng chính cuộc đời và sự hy sinh thầm lặng của mình. Giữa mênh mông đồng nước miền Tây Nam Bộ, hình ảnh người phụ nữ gầy gò, tay bồng con, tay cầm súng đã trở thành biểu tượng bất diệt của tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường. Người phụ nữ ấy là bà Nguyễn Thị Út, thường được gọi bằng cái tên thân thương Út Tịch – một nữ anh hùng đã đi vào lịch sử như một ngọn lửa không bao giờ tắt trong những năm tháng “hoa lửa”.

Bà Nguyễn Thị Út sinh năm 1931, nguyên quán tại làng Tích Thiện, tổng Thạnh Trị, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi,tỉnh Vĩnh Long). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của bà gắn liền với ruộng đồng, sông nước và những tháng ngày lam lũ. Cha của bà là ông Nguyễn Văn Xương, sinh năm 1899, người làng Tích Thiện. Do gia đình nghèo, ông phải lưu lạc đến vùng Rạch Lá, lập gia đình với bà Lê Thị Mười, sinh được 3 người con gái. Cả gia đình ông phải đi làm mướn, ở đợ cho một địa chủ trong vùng tên là Hàm Giỏi. Bà là con thứ 3 và cũng là con út trong gia đình. Trong 3 chị em, bà được xem là có tính khí phản kháng nhất, nhiều lúc đánh trả lại gia đình địa chủ. Cuộc sống khó khăn cùng cảnh quê hương bị áp bức, bóc lột đã sớm hun đúc trong bà lòng căm thù giặc sâu sắc. Từ một người phụ nữ nông thôn chân chất, bà dần trở thành một chiến sĩ cách mạng gan góc, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Khi người Pháp tái chiếm Nam bộ, mở rộng trên toàn cõi Đông Dương, Bà xung phong tham gia chiến đấu chống quân Pháp với câu nói nổi tiếng mà về sau được nhà văn Nguyễn Thi ghi lại "Nó đánh mình, mình đánh nó!". Nhưng do tuổi còn quá nhỏ nên đều bị từ chối. Tuy nhiên, Út hoạt động tích cực trên vai trò giao liên, liên lạc cho các cán bộ quân sự. Tháng 12/1949, lực lượng Việt Minh mở Chiến dịch Cầu Kè, là chiến dịch công kích lớn đầu tiên trên chiến trường Nam Bộ, họ giao cho Út làm trinh sát, công tác giao liên của tổ chức Công an xung phong do ông Chín Luông chỉ huy. Tổ chức chịu trách nhiệm dõi, nắm vững tình hình quân Pháp, báo tin kịp thời với lực lượng quân sự địa phương và bộ đội chủ lực để hiệp đồng tác chiến (trận Rạch Cách, trận bót Bến Cát) gây nhiều tổn thất cho quân Pháp và lực lượng bổ sung trong chiến dịch này.

Năm 1950, Chị kết hôn với anh Lâm Văn Tịch, cả hai vợ chồng cùng kề vai tác chiến, đấu tranh với kẻ thù xâm lược. Không những vậy, Chị còn đi đầu trong công tác vận động quần chúng địa phương đấu tranh chính trị, tham gia công tác binh vận kêu gọi binh lính địch đào rã ngũ, vác súng ra tham gia cách mạng.

Vào cuối năm 1959, gia đình bà trở về Tam Ngãi. Sau Phong trào Đồng khởi, ông bà tham gia hoạt động quân sự của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Dù phải chăm lo chuyện gia đình và con cái, nhưng bà vẫn tích cực tham gia hoạt động binh vận, du kích, tham gia đánh nhiều trận, tuyên truyền vận động nhiều binh lính bỏ ngũ. Trải qua muôn vàn gian khổ nơi chiến trường, chị vẫn không rời hàng ngũ. Có người khuyên: “Chị đã mất chồng nhưng còn 6 đứa con nhỏ dại, thôi về đi”. Nhưng chị chỉ nói: “Về rồi thì ai đánh giặc?”.

Sau năm 1965, bà được điều về Quân khu 9 công tác. Trong một trận rải thảm B52 của Không Lực Hoa Kỳ vào ngày 27 tháng 11 năm 1968 xuống vùng Tân Châu, Châu Đốc (nay thuộc tỉnh An Giang), bà và người con gái thứ 3 bị thương nặng và hy sinh sau đó.

Bà không phải là người phụ nữ đầu tiên ra chiến trận, cũng không phải người phụ nữ duy nhất hy sinh. Nhưng trong chị, có đủ đầy cả tình mẹ, tình vợ, tình dân, tình đồng đội và tình yêu Tổ quốc. Đó chính là điều khiến chị trở thành biểu tượng không cần tô hồng, không cần lý tưởng hóa. Để ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, Nhà nước Việt Nam đã tặng thưởng cho bà Nguyễn Thị Út Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 05/5/1965.

Tượng đài Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Út (Út Tịch) được xây dựng trang trọng tại quê hương của bà. Tượng khắc họa hình ảnh người nữ du kích miền Tây trong tư thế hiên ngang, tay cầm súng, bên cạnh là đứa con nhỏ, gợi lên hình ảnh vừa kiên cường trong chiến đấu, vừa đậm chất nhân văn của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh.

Cuộc đời và hình ảnh chiến đấu của bà cũng đã được nhà văn Nguyễn Thi khắc họa thành hình tượng nhân vật chính trong tác phẩm Người mẹ cầm súng, sau đó được chuyển thể thành bộ phim Mẹ vắng nhà (1979).Hình tượng ấy không chỉ tái hiện chân thực cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của bà Út Tịch, mà còn trở thành biểu tượng bất khuất của phụ nữ Nam Bộ trong những năm tháng “hoa lửa” của dân tộc. Ngọn lửa mà Út Tịch thắp lên giữa đồng nước miền Tây năm xưa vẫn âm ỉ cháy trong ký ức dân tộc, nhắc nhở mỗi người Việt Nam về giá trị của lòng yêu nước, của sự hy sinh và của một thời không thể nào quên