KỲ 47: NGÀY KÝ HIỆP ĐỊNH PARIS

Sáng ngày 27 tháng 1 năm 1973.

Từ rất sớm, các hãng thông tấn quốc tế đã đồng loạt phát đi những bản tin đặc biệt.

Trên chiếc máy điện báo trong phòng tin, những dòng chữ liên tục hiện ra:

"Paris..."

"Hiệp định..."

"Ký kết..."

Không khí trong tòa soạn khác hẳn mọi ngày.

Các biên tập viên gần như không rời khỏi bàn làm việc.

Điện thoại reo liên tục.

Những tờ báo buổi chiều phải thay đổi trang nhất ngay trước giờ in.

Phạm Xuân Ẩn lặng lẽ ngồi trước chiếc máy đánh chữ.

Trên bàn ông là bản sao nội dung hiệp định vừa được các hãng thông tấn chuyển đến.

Ông không đọc lướt.

Ông đọc từng điều khoản.

Rồi đánh dấu những nội dung quan trọng.

Một đồng nghiệp người Anh bước tới.

"Ẩn, anh nghĩ đây có phải là dấu chấm hết của chiến tranh không?"

Ông im lặng vài giây.

Sau đó nhẹ nhàng đáp:

"Hiệp định mở ra một cơ hội."

"Còn hòa bình thật sự... cần được xây dựng bằng hành động."

Người đồng nghiệp gật đầu.

Đó cũng là suy nghĩ của rất nhiều nhà báo có mặt tại Sài Gòn hôm ấy.

Buổi trưa.

Quán cà phê đối diện tòa soạn đông kín người.

Ai cũng bàn về Paris.

Người nói chiến tranh sắp kết thúc.

Người vẫn còn hoài nghi.

Một phóng viên Pháp đặt tờ báo xuống bàn rồi nói:

"Phải mất gần năm năm đàm phán mới đi đến ngày hôm nay."

Phạm Xuân Ẩn nhìn bức ảnh lễ ký trên trang nhất.

Ông nhớ đến biết bao sự kiện đã diễn ra trong quãng thời gian ấy.

Tết Mậu Thân.

Những cuộc đàm phán kéo dài.

Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Mười hai ngày đêm cuối tháng Chạp.

Mỗi sự kiện đều góp phần đưa lịch sử đến thời khắc này.

Chiều hôm đó, ông hoàn thành bài phân tích gửi cho tòa soạn.

Bài viết không chỉ nói về buổi lễ ký kết.

Ông dành nhiều dung lượng để giải thích vì sao Hiệp định Paris có ý nghĩa lớn đối với Việt Nam và cộng đồng quốc tế.

Một biên tập viên đọc xong nhận xét:

"Anh luôn viết như thể muốn người đọc hiểu cả câu chuyện, chứ không chỉ một sự kiện."

Phạm Xuân Ẩn mỉm cười.

"Lịch sử không bao giờ bắt đầu từ ngày ký."

"Nó được viết từ rất nhiều năm trước."

Câu nói ấy khiến cả phòng biên tập lặng đi.

Đúng vậy.

Một văn kiện quốc tế không xuất hiện trong một ngày.

Phía sau mỗi chữ ký là biết bao cuộc thương lượng, biết bao hy sinh và biết bao con người đã góp phần tạo nên thời khắc ấy.

Khi trời nhá nhem tối, Phạm Xuân Ẩn khép cuốn sổ ghi chép.

Ông bước ra ban công.

Dòng xe vẫn hối hả trên đường phố Sài Gòn.

Cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Nhưng ông hiểu...

Lịch sử vừa bước sang một chương mới.

Một chương mở ra nhiều hy vọng.

Nhưng cũng còn không ít thử thách ở phía trước.

Cuối trang sổ, ông ghi một dòng ngắn:

"Một hiệp định có thể chấm dứt chiến tranh trên giấy. Điều nhân dân mong mỏi là hòa bình hiện diện trong cuộc sống."

Đó là điều ông tin tưởng.

Và cũng là điều hàng triệu người Việt Nam đã chờ đợi suốt nhiều năm.

Còn tiếp…

Kỳ sau: "Những ngày sau Hiệp định Paris" – khi quân đội Hoa Kỳ bắt đầu rút khỏi Việt Nam, Phạm Xuân Ẩn nhận thấy một bầu không khí mới đang hình thành trong các tòa soạn báo và trên đường phố Sài Gòn, báo hiệu những chuyển biến lớn của lịch sử.