Kỳ 9: Khí phách của người thủ lĩnh
Sau khi rút khỏi tỉnh lỵ Thái Nguyên, Đội Cấn cùng nghĩa quân tiếp tục chiến đấu trong vùng rừng núi. Bị quân Pháp bao vây gắt gao, lực lượng khởi nghĩa ngày càng suy yếu. Trước thời khắc sinh tử, người thủ lĩnh đã lựa chọn một con đường để giữ trọn khí tiết của mình.
Sau khi rời khỏi tỉnh lỵ Thái Nguyên, nghĩa quân không còn những ngày chiến đấu trong phố xá.
Phía trước họ là những cánh rừng rậm, những dãy núi nối tiếp nhau và vô vàn khó khăn.
Quân Pháp quyết tâm dập tắt hoàn toàn cuộc khởi nghĩa.
Nhiều cánh quân được chia thành từng mũi, liên tục mở các cuộc truy quét.
Họ lùng sục từng bản làng.
Kiểm soát các con đường.
Canh giữ những vị trí có thể tiếp tế lương thực cho nghĩa quân.
Đối với Đội Cấn và các chiến sĩ, cuộc sống ngày càng gian khổ.
Có những ngày, cả đơn vị chỉ có ít cơm nắm hoặc măng rừng để ăn.
Đạn dược được tiết kiệm đến từng viên.
Mỗi phát súng đều phải sử dụng đúng lúc.
Mặc dù vậy, tinh thần chiến đấu của nghĩa quân vẫn không hề suy giảm.
Ban ngày, họ ẩn mình trong rừng sâu.
Ban đêm, họ bí mật di chuyển để tránh sự truy kích của đối phương.
Đội Cấn luôn đi cùng các chiến sĩ.
Ông không bao giờ để mình ở nơi an toàn hơn người khác.
Mỗi khi dừng chân, ông đều hỏi thăm những người bị thương trước tiên.
Có phần lương thực nào ít ỏi, ông cũng chia đều cho mọi người.
Chính sự gần gũi ấy khiến các nghĩa quân luôn một lòng tin tưởng người thủ lĩnh của mình.
Thời gian trôi qua.
Lực lượng nghĩa quân ngày càng hao hụt.
Một số chiến sĩ hy sinh trong các cuộc đụng độ.
Một số bị bắt.
Một số phải trở về quê hương vì bị thương quá nặng.
Đội Cấn hiểu rằng cuộc khởi nghĩa không còn đủ điều kiện để tiếp tục như những ngày đầu.
Nhưng ông chưa bao giờ nghĩ đến việc đầu hàng.
Đối với ông, điều quan trọng nhất là giữ gìn danh dự của người chiến sĩ yêu nước.
Quân Pháp ngày càng siết chặt vòng vây.
Nhiều toán lính liên tục tiến vào khu vực nghĩa quân đang ẩn náu.
Những cuộc chạm trán diễn ra ngày càng thường xuyên.
Trong một trận chiến cuối cùng, Đội Cấn bị thương.
Các đồng đội cố gắng đưa ông rút lui.
Nhưng ông biết mình khó có thể thoát khỏi vòng vây.
Nếu bị bắt, ông sẽ phải đối mặt với những cuộc tra khảo khắc nghiệt.
Quan trọng hơn, ông không muốn để kẻ thù lợi dụng mình nhằm làm suy giảm tinh thần của những người còn tiếp tục đấu tranh.
Theo nhiều tài liệu lịch sử, trong hoàn cảnh ấy, Đội Cấn đã tự kết liễu cuộc đời mình để không rơi vào tay thực dân Pháp, giữ trọn khí tiết của người lãnh đạo khởi nghĩa.
Sự ra đi của ông khép lại cuộc đời của một người thủ lĩnh quả cảm.
Nhưng không khép lại tinh thần đấu tranh mà ông và các đồng đội đã thắp lên.
Cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên tuy thất bại về quân sự nhưng đã để lại tiếng vang lớn.
Lần đầu tiên, một lực lượng gồm binh lính người Việt và các nhà yêu nước đã chiếm được một tỉnh lỵ, giải phóng tù chính trị và duy trì quyền kiểm soát trong nhiều ngày.
Sự kiện ấy chứng minh rằng khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam không bao giờ bị dập tắt.


