Trời mưa rất lâu trên ngôi làng nhỏ nằm sát bìa rừng. Người ta bảo từ ngày chiến tranh đi qua, nơi ấy chưa từng có mùa nắng thật sự.
Cậu bé tên An sống cùng mẹ trong căn nhà lợp tôn cũ kỹ. Mỗi tối, khi tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái, mẹ cậu thường ngồi vá áo dưới ánh đèn dầu, còn An thì nhìn ra con đường đất tối om dẫn về phía chân núi.
Cha cậu đã đi từ con đường ấy ba năm trước.
Người trong làng nói ông là lính. Họ nói ông dũng cảm. Có người còn bảo ông đã cứu được đồng đội giữa trận bom. Nhưng với An, cha chỉ là người từng cõng cậu qua cánh đồng mùa lũ, từng nhường cho cậu miếng khoai nướng cuối cùng trong những ngày đói.
Ngày cha đi, ông xoa đầu An rồi nói:
— “Cha sẽ về trước mùa gặt.”
Mùa gặt năm ấy qua đi. Rồi mùa gặt tiếp theo. Và tiếp nữa.
Ông vẫn không trở về.
Một hôm, làng có tin báo tử.
Người đưa thư mặc áo mưa đứng rất lâu ngoài hiên. Mẹ An không khóc ngay. Bà chỉ lặng lẽ nhận tờ giấy, nhìn thật lâu như thể nếu nhìn đủ lâu, dòng chữ trên đó sẽ đổi khác.
Đêm đó, An nghe tiếng mẹ khóc lần đầu tiên.
Tiếng khóc rất nhỏ.
Nhỏ đến mức giống tiếng ai đang cố nuốt đau đớn vào trong.
Sau này An mới hiểu, chiến tranh không chỉ cướp đi mạng sống. Nó còn lấy mất tiếng cười trong một căn nhà, lấy mất đôi mắt luôn nhìn ra đầu ngõ, lấy mất một lời hứa sẽ trở về.
Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.
Người ta treo cờ khắp nơi. Có những cuộc diễu hành, những bài ca chiến thắng vang lên ngoài phố. Nhưng trong căn nhà cũ bên bìa rừng, mẹ An vẫn giữ nguyên đôi dép của cha dưới gầm giường. Bà không cho ai chạm vào.
Mỗi năm đến ngày mưa đầu mùa, bà lại lau đôi dép ấy thật sạch.
An lớn lên, trở thành thầy giáo trong làng. Một lần, cậu học trò nhỏ hỏi anh:
— “Thầy ơi, chiến tranh là gì?”
An im lặng rất lâu.
Ngoài sân, lũ trẻ vẫn chạy đùa dưới nắng. Tiếng cười vang lên trong trẻo đến lạ.
Anh nhìn chúng rồi khẽ đáp:
— “Chiến tranh là khi một người đi ra khỏi nhà… và rất nhiều người còn lại phải chờ suốt cả đời.”
Cả lớp im lặng.
Gió thổi qua khung cửa sổ, mang theo mùi lúa chín từ cánh đồng xa.
Lần đầu tiên sau nhiều năm, An chợt nghĩ có lẽ cha mình đã thật sự trở về — không phải trong hình hài của một người lính, mà trong hòa bình mà mọi người đang có được hôm nay.
|
