Ký ức "Địa ngục trần gian" và Tinh thần Bất khuất của Cựu tù Côn Đảo.

Những năm tháng không thể nào quên

Trong không khí thắm tình đồng đội, ông Võ Ái Dân – người có gần 11 năm bị giam cầm – đã bồi hồi nhớ lại lịch sử khốc liệt của Trại 1. Ông kể: "Trại 1 có 2 thời kỳ. Đầu tiên là Trại 1 chống ly khai của hơn 2.000 chiến sĩ cách mạng bảo vệ khí tiết cách mạng, địch khủng bố dã man và đã hy sinh 400 người. Tiếp đến là trại chống chào cờ".

Lịch sử Trại 1 - 6B là một chuỗi những cuộc đấu tranh kiên cường. Từ cuộc tuyệt thực 22 ngày vào năm 1964 đến những năm tháng bị đày đọa trong "chuồng cọp". Đến cuối năm 1971, khi bị chuyển về Trại 6B, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Lưu Chí Hiếu, các chiến sĩ đã biến nơi đây thành một "lõm giải phóng" ngay giữa lòng quân thù.

Khi được hỏi về điều đáng nhớ nhất, ông Nguyễn Trường Cổn khẳng định: "Chuồng cọp là điều kinh hoàng và khó quên nhất. Vì làm sao quên được, suốt 4 năm trời, chân phải sống cùng cái còng, chịu đủ mọi hình thức khổ ải ở chốn lao tù".

Nỗi ám ảnh ấy còn hiện hữu ngay cả trong những nhu cầu cơ bản nhất của con người. Ông Huỳnh Hùng Đước, người lặn lội từ Quy Nhơn vào TP.HCM, xúc động chia sẻ: "Gặp lại nhau, gợi tôi nhớ về một thời trai trẻ, về những ký ức gian khổ không bao giờ quên trong chốn lao tù. Nói thật, giờ đến trong mơ những ký ức ấy vẫn hiện về". Ông nhớ nhất là những bữa ăn: "Tôi nhớ mãi những bữa cơm tù. Mâm cơm tập thể cho khoảng 10 người ăn mà chỉ có cá khô mục. Thời đó trai trẻ mười tám đôi mươi, ăn như vậy sao mà có sức khỏe cho được".

Thế hệ nối tiếp và niềm tự hào

Tinh thần của các cựu tù không chỉ dừng lại ở quá khứ. Họ khẳng định: "Nguyện cố gắng hết sức mình trong khoảng thời gian ít ỏi còn lại cống hiến cho việc chung của đất nước, dù rất khiêm tốn, nhỏ bé". Tinh thần ấy đã truyền động lực mạnh mẽ cho con cháu họ.

Chị Huỳnh Thị Ý Nhi, con gái ông Đước, tâm sự rằng chị lớn lên qua những câu chuyện kể của cha mẹ (cả hai đều là cựu tù Côn Đảo). Chị vẫn nhớ như in nỗi đau của mẹ: "Từ nhỏ, những câu chuyện về chốn địa ngục trần gian Côn Đảo mình đã được nghe ba mẹ kể rất nhiều. Những năm tháng tuổi thơ của mình, mỗi đêm mẹ đều gặp ác mộng về những đòn tra tấn dã man như dùng búa đóng xuống đầu mà mẹ từng chịu đựng, đã trở thành nỗi ám ảnh lớn với mình".

Một câu chuyện khác cũng gây xúc động không kém là của chị Lê Thị Minh Tiến, con gái Anh hùng Lê Quyết Chiến. Chị kể về cái tên của mình và anh trai như một minh chứng cho ý chí của cha: "Ba mình bị bắt khi mới 18 tuổi và bị giam ở Côn Đảo suốt 20 năm... ba từng nói nếu sau này được trở về, lập gia đình và có con sẽ đặt tên con là Quyết Thắng, Quyết Tiến. Chính vì thế, anh trai mình tên là Quyết Thắng, còn mình do là con gái nên không đặt Quyết Tiến mà đổi thành Minh Tiến cho nữ tính hơn chút". Chị nghẹn ngào: "Gặp lại đồng đội của ba, mình thấy rất ấm lòng vì các bác vẫn khỏe mạnh, vẫn còn có thể gặp nhau hằng năm. Nhưng mình cũng rất nhớ ba…".

Tâm huyết cuối đời:

Dù tuổi cao sức yếu, các cựu tù vẫn trăn trở về những đồng đội chưa tìm thấy hài cốt và những di tích lịch sử chưa được xác thực rõ ràng. Anh hùng Châu Văn Mẫn cho biết Ban liên lạc sẽ tiếp tục tìm kiếm tư liệu để làm sáng tỏ các di tích lịch sử, coi đó là tâm huyết cuối đời để tri ân những người đã nằm xuống.

Buổi gặp mặt kết thúc, nhưng mạch chảy của "thanh xuân bất khuất" vẫn tiếp tục tuôn chảy, nhắc nhở thế hệ mai sau về giá trị của hòa bình và sự hy sinh cao cả của một thế hệ anh hùng.