KÝ ỨC KHÔNG THỂ NÀO QUÊN

Có những ký ức càng lùi xa theo năm tháng lại càng trở nên sâu đậm. Với cựu chiến binh Trần Khắc Vinh, sinh năm 1961, hiện đang sinh sống tại Bản Bình Tiến, xã Châu Hồng, tỉnh Nghệ An, ký ức về mặt trận Vị Xuyên vẫn còn nguyên vẹn như vừa mới hôm qua. Mỗi lần nhắc đến những điểm cao 685, 772, 1100 hay 1509, giọng ông chậm lại, ánh mắt xa xăm. Hơn bốn mươi năm đã trôi qua, nhưng những người đồng đội đã ngã xuống, những đêm trắng giữa mưa pháo và những mùa xuân nơi chiến hào vẫn sống mãi trong trái tim người lính năm nào.

Ngày 09 tháng 3 năm 1980, chàng thanh niên Trần Khắc Vinh vừa tròn mười chín tuổi đã tình nguyện lên đường nhập ngũ. Đất nước khi ấy đã thống nhất, nhưng nơi biên cương phía Bắc vẫn còn nhiều thử thách. Mang theo khát vọng được góp một phần sức trẻ để bảo vệ Tổ quốc, ông khoác ba lô rời quê hương, bắt đầu cuộc đời quân ngũ kéo dài 5 năm 6 tháng.

Đầu năm 1983, đơn vị của ông được điều động lên tỉnh Hoàng Liên Sơn làm nhiệm vụ. Những tháng ngày luyện quân giữa núi rừng Tây Bắc là sự chuẩn bị cho những thử thách lớn hơn đang chờ phía trước. Đến giữa năm 1984, tình hình biên giới phía Bắc trở nên đặc biệt căng thẳng. Đơn vị của ông hành quân lên mặt trận Vị Xuyên, nơi mà sau này nhiều người gọi là "mảnh đất của những người lính không tuổi", bởi biết bao thanh xuân đã gửi lại nơi đây.

Ngày 12 tháng 7 năm 1984 là dấu mốc ông không bao giờ quên. Đó là trận đánh đầu tiên của ông tại điểm cao 685.

Buổi sáng hôm ấy, màn sương núi chưa kịp tan thì tiếng pháo đã dội xuống liên hồi. Cả sườn núi rung chuyển. Đất đá tung lên mù mịt. Những cánh rừng xanh chỉ trong chốc lát bị bom đạn cày nát. Tiếng pháo, tiếng súng hòa lẫn tiếng hô của những người lính tạo nên một khung cảnh khốc liệt mà bất kỳ ai từng đi qua cũng không thể nào quên.

Là người chỉ huy một trung đội, ông Trần Khắc Vinh vừa trực tiếp chiến đấu, vừa động viên anh em giữ vững đội hình. Trong chiến tranh, sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Có những đồng đội vừa còn sát cánh bên nhau, chỉ ít phút sau đã mãi mãi nằm lại trên sườn núi.

Ông nghẹn ngào nhớ lại:

"Điều đau đớn nhất không phải là bản thân bị thương, mà là nhìn thấy đồng đội ngã xuống ngay trước mắt mình."

Sau một ngày chiến đấu quyết liệt, đơn vị chịu nhiều thương vong. Nhưng thử thách vẫn chưa dừng lại.

Ngày 13 tháng 7 năm 1984, trong khi tiếp tục làm nhiệm vụ, ông bị thương. Mảnh đạn găm vào người khiến việc di chuyển vô cùng khó khăn, nhưng ông và đồng đội vẫn cố gắng đưa thương binh về phía sau, đồng thời tìm cách bảo vệ thi thể những người đã hy sinh.

Có những đồng chí ngã xuống trên đường từ điểm cao 772 lên điểm cao 685. Điều kiện chiến đấu quá ác liệt khiến việc đưa các anh về gặp muôn vàn khó khăn. Nhiều hài cốt phải tạm giữ dưới chân núi, chờ khi tiếng súng lắng xuống mới có thể quay lại tìm kiếm. Đến tận hôm nay, vẫn còn những người lính chưa xác định được danh tính, vẫn nằm lại đâu đó giữa núi rừng Vị Xuyên.

Sau khi bị thương, ông được đưa về điều trị tại Viện Quân y Làng Pin, rồi chuyển đến Bệnh viện Quân y 103 ở Hà Nội để phẫu thuật.

Đối với nhiều người, đó là lúc cần được nghỉ ngơi để hồi phục. Nhưng với người lính trẻ ấy, điều ông luôn trăn trở là đơn vị đang tiếp tục chiến đấu nơi tuyến đầu.

Chỉ sau khoảng một tuần điều trị, khi sức khỏe vừa ổn định, ông xin trở lại đơn vị. Quyết định ấy không xuất phát từ sự liều lĩnh, mà từ tình yêu đồng đội và trách nhiệm của một người lính. Ông không muốn những người anh em của mình phải tiếp tục đối mặt với hiểm nguy mà thiếu đi một người chỉ huy.

Trở lại chiến trường, ông đảm nhiệm cương vị Trung đội trưởng B1.

Tháng 10 năm 1984, đơn vị tiếp tục tham gia chiến đấu tại các điểm cao 300 và 400.

Trận đánh diễn ra vô cùng quyết liệt. Sau nhiều giờ chiến đấu, đơn vị đã chiếm được mục tiêu, nhưng do hỏa lực đối phương quá mạnh nên không thể giữ vững trận địa. Ba người đồng đội của ông đã anh dũng hy sinh.

Trong ký ức của ông, hình ảnh người chiến sĩ liên lạc Ngân Văn Tuấn, quê Quỳ Hợp, Nghệ An, vẫn còn nguyên vẹn. Hôm ấy, anh cùng đồng đội trú trong một căn hầm giữa lúc pháo kích dữ dội. Một loạt đạn pháo trúng vị trí. Khi đồng đội tiếp cận được thì các anh đã nằm lại mãi mãi trong căn hầm nhỏ giữa núi rừng.

Ông lặng người mỗi khi nhắc đến những cái tên ấy.

Không phải vì thời gian đã làm phai mờ ký ức, mà bởi thời gian càng khiến nỗi nhớ trở nên da diết hơn.

Cuối năm 1984 và đầu năm 1985, đơn vị tiếp tục làm nhiệm vụ tại điểm cao 1100.

Mùa xuân năm 1985, khi mọi gia đình đang quây quần đón Tết, những người lính nơi chiến hào chỉ có một bữa cơm đơn sơ. Không có tiếng pháo giao thừa, không có cành đào hay mâm cỗ đầy đủ. Chỉ có những cái bắt tay thật chặt, những lời chúc bình dị và niềm tin rằng quê hương phía sau vẫn bình yên để họ yên tâm làm nhiệm vụ.

Ít ai biết rằng, chính những mùa xuân như thế đã góp phần giữ gìn những mùa xuân yên bình cho biết bao gia đình nơi hậu phương.

Sau đó, đơn vị rút về Hà Giang, bàn giao nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc Sư đoàn 312, Sư đoàn 314 và Sư đoàn 316 tiếp tục chiến đấu.

Nhưng sự hy sinh vẫn chưa dừng lại.

Ông kể về một tổ đại liên bị pháo dập trúng ngay trận địa. Tất cả đã hy sinh tại chỗ. Đồng đội chỉ có thể đưa các anh về khu vực phía sau khi điều kiện cho phép. Có những hài cốt phải sáu tháng sau mới có thể quay lại quy tập.

Chiến tranh không chỉ lấy đi sinh mạng của những người lính, mà còn để lại nỗi day dứt cho những người còn sống.

Điều ám ảnh ông nhất là sự thay đổi của núi rừng Vị Xuyên.

Ngày đầu đặt chân lên chốt, những cánh rừng nguyên sinh phủ kín các sườn núi, cây cổ thụ xanh ngắt vươn cao giữa mây trời.

Chỉ sau một thời gian ngắn, bom đạn đã biến tất cả thành một vùng núi đá trắng xóa. Cây cối gãy đổ, đất đá bị cày nát, cả quả đồi như bị bóc đi lớp áo xanh vốn có.

Ông chậm rãi nói:

"Ngày mới lên, rừng xanh lắm. Sau những trận pháo, nhìn cả ngọn núi trắng xóa như núi đá vôi. Đau lắm..."

Sau thời gian làm nhiệm vụ tại điểm cao 1100, đơn vị tiếp tục chuyển sang khu vực 1509, bám trụ nơi tuyến đầu cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.

Hơn bốn mươi năm đã đi qua.

Người lính năm nào nay mái tóc đã bạc, nhưng ký ức về Vị Xuyên chưa bao giờ phai nhạt. Mỗi lần gặp lại đồng đội cũ, mỗi dịp tháng Bảy tri ân, hay mỗi lần nghe nhắc đến những điểm cao năm xưa, lòng ông lại nghẹn lại vì nhớ những người đã mãi mãi dừng tuổi hai mươi nơi biên giới.

Ông thường nói với con cháu rằng, điều quý giá nhất của cuộc đời không phải là những gì mình có được, mà là được sống trong hòa bình và biết trân trọng sự hy sinh của những người đi trước.

Câu chuyện của cựu chiến binh Trần Khắc Vinh không chỉ là ký ức của riêng một người lính. Đó còn là ký ức của cả một thế hệ đã dành trọn tuổi xuân để gìn giữ biên cương Tổ quốc. Những người lính ấy có người trở về, có người mãi mãi nằm lại giữa đại ngàn Vị Xuyên. Dẫu thời gian có trôi qua, tên tuổi của họ có thể không được nhiều người biết đến, nhưng sự cống hiến và hy sinh của họ sẽ luôn được các thế hệ hôm nay và mai sau trân trọng, biết ơn và gìn giữ như một phần thiêng liêng của lịch sử dân tộc.