KÝ ỨC ĐẪM MÁU VÀ NỖI ĐAU BA CHÚC QUA LỜI KỂ CỦA NHÂN CHỨNG SỐNG HÀ THỊ NGA
Giữa dải đất biên cương Tây Nam yên bình hôm nay, ít ai hình dung được thị trấn Ba Chúc (Tri Tôn, An Giang) từng trải qua 12 ngày đêm chìm trong ngút ngàn tang thương bởi thảm họa diệt chủng Pol Pot năm 1978. Trở về từ cõi chết với vết thẹo dài xuyên qua cổ, bà Hà Thị Nga – người phụ nữ mất đi chồng cùng 6 người con – đã chọn bám trụ lại quê hương suốt hơn 35 năm để âm thầm trông coi Khu nhà mồ Ba Chúc. Câu chuyện của bà không chỉ là minh chứng sống động cho tội ác chiến tranh mà còn là bài học sâu sắc về nghị lực kiên cường và lòng tri ân lịch sử đối với thế hệ trẻ hôm nay.
Vết thương biên cương và 12 ngày đêm giông bão
Sau chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, đất nước Việt Nam hoàn toàn thống nhất, nhân dân cả nước hân hoan bước vào thời kỳ khôi phục và kiến thiết quê hương. Tuy nhiên, ở vùng biên giới Tây Nam, tập đoàn phản động Pol Pot – Ieng Sary (Khmer Đỏ) đã liên tục tiến hành các cuộc xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, xua quân tràn qua biên giới tàn sát dã man đồng bào ta.
Địa bàn Ba Chúc – nằm cách đường biên giới chỉ khoảng 7km – trở thành trọng điểm tàn phá khốc liệt nhất. Với phương châm dã man "giết sạch, đốt sạch, phá sạch", chỉ trong vòng 12 ngày (từ 18 đến 30/4/1978), quân Pol Pot đã sát hại 3.157 thường dân vô tội.
Vào ngày 14/4/1978, khi bà con còn đang thu hoạch lúa dưa trên đồng, quân Pol Pot bất ngờ xông vào gom lùa vợ chồng bà Hà Thị Nga (sinh năm 1939), 6 người con cùng hơn 100 người trong gia tộc họ Hà ra cánh đồng xã Lạc Quới để hành quyết.
Nhớ lại giây phút nghẹt thở ấy, giọng bà Nga nghẹn lại:
"Tôi cố ôm chặt đứa con gái út vào lòng che chở, nhưng tên lính Pol Pot say máu đã giằng lấy, xách ngược đứa trẻ đập đầu vào gốc cây đến ba lần. Khi con tôi ngóc đầu dậy kêu: 'Mẹ ơi, cứu con!', hắn tiếp tục tung con tôi lên cao rồi chĩa lưỡi lê hứng lấy..."
Người mẹ chân yếu tay mềm hoàn toàn bất lực trước sự tàn bạo của kẻ thù. Bọn chúng bắn một phát đạn xuyên qua cổ bà, đập đầu làm bà bất tỉnh rồi bỏ đi, để lại người phụ nữ gục trên vũng máu bên cạnh thi thể chồng, các con và người thân nằm la liệt.
Sự sống hồi sinh từ cõi chết
Khi tỉnh lại giữa cánh đồng vắng lặng, tận mắt chứng kiến toàn bộ gia đình đã vĩnh viễn ra đi, bà Nga dồn chút sức tàn còn lại lặn lội trong bùn nước tìm đường lẩn trốn. Sau 12 ngày đêm kiệt sức và đau đớn vì vết thương hoại tử ở cổ, bà may mắn được bộ đội ta tìm thấy, cứu sống và đưa đi chữa trị kịp thời.
Sự sống sót kỳ diệu ấy đã đưa bà trở thành "nhân chứng sống" trần thuật lại tội ác tày trời của bọn diệt chủng Pol Pot. Vết sẹo dài trên cổ cùng nỗi đau mất đi toàn bộ người thân trở thành ký ức không bao giờ phai mờ trong tâm khảm người phụ nữ Ba Chúc.
35 năm lặng lẽ giữ lửa tri âm
Năm 1979, chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang xây dựng Khu nhà mồ Ba Chúc nhằm tưởng nhớ những thường dân vô tội bị tàn sát. Khác với nhiều người chọn cách rời xa vùng đất đau thương vì không chịu nổi ký ức kinh hoàng, bà Nga quyết định ở lại bám trụ với Ba Chúc. Người dân địa phương từ lâu đã quen gọi bà bằng cái tên thân thương: "Má Tư nhà mồ".
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Bà tâm sự chân thành:
"Tôi ở lại vì nơi đây còn có chồng con và người thân của tôi. Họ cần tôi chăm sóc, cầu nguyện."
Suốt hơn 35 năm, hằng ngày bà dậy sớm quét dọn khu chứng tích, lặng lẽ đi vòng quanh nhà mồ thắp hương khấn vái. Tại gian quán lá xập xệ đối diện cổng nhà mồ, tài sản quý giá nhất của bà là chồng mâm hơn 80 chiếc cùng hàng trăm chén đĩa – những vật dụng bà gìn giữ cẩn thận để làm giỗ tập thể cho hàng ngàn đồng bào vào mỗi tháng Tư hằng năm. Dù nhiều đoàn từ thiện ngỏ ý đón bà về phụng dưỡng tại TP. Hồ Chí Minh, bà đều từ chối vì ước nguyện giản dị: được mạnh khỏe để tiếp tục chăm sóc nhà mồ và khi nhắm mắt xuôi tay sẽ được nằm lại bên cạnh chồng con.
Thông điệp gửi lại cho thế hệ trẻ
Những thông tin về vụ thảm sát Ba Chúc, số lượng nạn nhân (3.157 người) cùng các dấu tích lịch sử đã được đối chiếu, xác minh chính xác qua tài liệu lưu trữ tại Khu di tích Nhà mồ Ba Chúc và các nguồn báo chí chính thống. Vết sẹo trên cổ bà Nga cùng mâm cỗ giỗ tập thể mỗi mùa tháng Tư là minh chứng không thể chối cãi về một thời kỳ gian khổ nhưng vô cùng kiên cường của dân tộc.
Lắng nghe câu chuyện cuộc đời đầy nước mắt của "Má Tư" Hà Thị Nga, thế hệ trẻ chúng tôi không chỉ căm phẫn trước tội ác diệt chủng mà còn thêm trân trọng giá trị thiêng liêng của hai chữ "Hòa bình". Hình ảnh người mẹ già lặng lẽ quét dọn nhà mồ suốt hơn ba thập kỷ chính là biểu tượng đẹp đẽ nhất của tình yêu thương, sự kiên cường và lòng tri ân đối với quá khứ.
Sống trong hòa bình hôm nay, thế hệ đoàn viên, thanh niên nguyện tiếp bước truyền thống, nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biên giới Tổ quốc, tích cực tuyên truyền các giá trị lịch sử chân thật, và luôn trân trọng sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.
