Ký ức ngày giải phóng Côn Đảo

Ông Nguyễn Xuân Viên, cựu tù hiện còn sống tại Côn Đảo, kể lại: Từ ngày 25-4, bọn cai ngục lơ là canh phòng, ít tra tấn tù nhân. Đây là sự lạ ở “địa ngục trần gian”. Dù vậy, tù nhân vẫn chưa biết thông tin từ đất liền.

Chiều 29-4, bầu trời Côn Đảo náo loạn bởi các chuyến bay quân sự lên xuống sân bay Cỏ Ống, chở sĩ quan ngụy đóng tại Côn Đảo di tản. Tên chúa đảo, cố vấn Mỹ và cai ngục đã bắt đầu trốn chạy bằng ca nô và trực thăng để đến những chiến hạm Mỹ đang đón đợi ngoài khơi, tạo nên cảnh hỗn loạn khắp đảo. Bên trong các trại tù, những người tù không hề hay biết bên ngoài có biến động. Tuy nhiên, qua những khe hở vốn rất hiếm hoi ở nhà tù, các cựu tù rất ngạc nhiên vì hằng ngày lúc nào cũng có bọn cai tù, giám thị đi qua đi lại để kiểm tra, theo dõi hành động của tù nhân, nhưng hôm nay hoàn toàn khác.

Chiều 29-4, bầu trời Côn Đảo náo loạn bởi các chuyến bay quân sự lên xuống sân bay Cỏ Ống, chở sĩ quan ngụy đóng tại Côn Đảo di tản. Tên chúa đảo, cố vấn Mỹ và cai ngục đã bắt đầu trốn chạy bằng ca nô và trực thăng để đến những chiến hạm Mỹ đang đón đợi ngoài khơi, tạo nên cảnh hỗn loạn khắp đảo. Bên trong các trại tù, những người tù không hề hay biết bên ngoài có biến động. Tuy nhiên, qua những khe hở vốn rất hiếm hoi ở nhà tù, các cựu tù rất ngạc nhiên vì hằng ngày lúc nào cũng có bọn cai tù, giám thị đi qua đi lại để kiểm tra, theo dõi hành động của tù nhân, nhưng hôm nay hoàn toàn khác.

Số lính còn lại bị bắt làm tù binh. 8 giờ sáng 1-5, Côn Đảo được giải phóng hoàn toàn trong niềm vui chiến thắng. Chính quyền cách mạng được thành lập, lãnh đạo và quản lý toàn bộ mọi hoạt động trên đảo. Các đội vũ trang được giao nhiệm vụ tuần tra, canh gác đề phòng địch quay lại. Anh em tù nhân nháo nhào chạy đi tìm, thăm hỏi đồng hương và chờ đợi lực lượng của ta ra đón vào đất liền. Côn Đảo nhộn nhịp, tưng bừng như ngày hội, chấm dứt chuỗi ngày đau thương dằng dặc.

Ngay sau đó, Trạm vô tuyến Côn Đảo liên tục phát sóng báo tin: “Côn Đảo đã được hoàn toàn giải phóng, tù chính trị đang đợi lệnh của Trung ương”...

Tối 2-5-1975, trạm vô tuyến bắt được tín hiệu từ đất liền. Sau những lời chúc mừng thắm thiết, ngập tràn tình cảm, các đồng chí lãnh đạo trong đất liền đề nghị Côn Đảo cho biết trước mắt đang cần gì để đất liền chi viện. Đại diện chính quyền cách mạng tại Côn Đảo trả lời: “Chúng tôi cần ảnh Bác Hồ”!.

Rạng sáng ngày 4-5, hơn 500 bức ảnh Bác Hồ đã được tàu chuyển ra. Buổi lễ rước ảnh Bác Hồ cực kỳ trang nghiêm, long trọng được tổ chức tại Cầu tàu lịch sử 914. Tất cả những cựu tù đều xúc động rơi nước mắt…

Bắt đầu từ ngày 5-5-1975, các chuyến tàu lần lượt đưa cựu tù về đất liền để chữa trị, an dưỡng. Ông Nguyễn Xuân Viên cũng theo tàu vào bờ. Ông về làm công an xã tại quê hương Quảng Nam. Làm được 3 năm, ông Viên xin chuyển ra Côn Đảo làm công tác thông tin - văn hóa, rồi được giao làm Phó trưởng ban Quản lý di tích Quốc gia Côn Đảo. Đến năm 2000, ông Viên nghỉ hưu và sinh sống tại Côn Đảo cùng vợ và 3 người con cho đến ngày nay.