KÝ ỨC SƯ ĐOÀN

Khi những trận đánh cuối cùng của sư đoàn Sao Vàng kết thúc ở thành phố biển Vũng Tàu, lịch sử của sư đoàn lật qua một trang mới. Hàng vạn người lính rời quân ngũ, chuyển ngành trở về với cuộc sống đời thường do thương tật, tuổi tác, hoàn cảnh gia đình. Hàng vạn người lính, thê hệ trưởng thành sau 30 tháng 4 năm 1975 đã thay thế họ. Sư đoàn, như một dòng sông mang trong lòng nó dòng máu trung dũng - kiên cường ào ạt chảy không dứt qua thời gian, không gian và sẽ còn chảy xiết tới những thế kỹ sau.

Trong mười năm tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước gian khổ, hàng vạn người chiến sĩ của sư đoàn đã vĩnh viễn nằm lại ở chiến trường miền Trung. Những trang sử vẻ vang của sư đoàn đã được viết bằng chiến công, nhưng trước hết nó đã được viết lên bằng máu của những chiến sĩ ấy.

Chỉ tính riêng trung đoàn 22 của tôi từ huyện Lương Sơn, Hòa Bình hành quân vào chiến trường khu năm tháng 6 năm 1965. Qua mười năm chiến tranh điểm lại cho đến nay chẳng còn được mấy người. Hơn hai nghìn cán bộ chiến sĩ đã hy sinh rải rác trên mảnh đất miền Trung, tính từ Quảng Ngãi đến Phú Yên - một vùng đất đầy ân nghĩa nhưng vô cùng khốc liệt.

Trước ngày nhập ngũ, tôi là một học sinh nên vốn hiểu biết về chiến tranh cũng chỉ qua sách vở. Khoác ba lô leo dọc Trường Sơn tôi mới lờ mờ thấy bộ mặt thật của chiến tranh. Và giọt nước mắt đồng đội đầu tiên trong đời tôi đã rơi ở đó. Anh Nguyễn Văn Tý, quê Hà Nam, cùng trạm sửa chữa quân giới với tôi bị sốt rét ác tính, chết dọc đường. Tôi, Lê Anh Sáng, An Gia Gôi... đã chôn cất anh trong một cánh rừng già của trạm giao liên huyện Trà My, Quảng Nam.

Sau gần ba tháng đi bộ, đơn vị mới vào tới khu tập kết cuối cùng. Đó là một con suối lớn nằm trong khu rừng phía tây huyện An Lão, tỉnh Bình Định. Thành lập sư đoàn (2-9-1965) được bốn năm ngày, tôi lại phải vĩnh biệt đồng đội lần nữa. Anh An Gia Gôi, trạm trưởng quân giới. Hôm ấy anh đi chuẩn bị chiến trường bị máy bay Mỹ bắn chất ở đập Sử Hầu, xã Phổ Nhơn, Quảng Ngãi. Không bất ngờ, nhưng tôi thấy lòng nôn nao trống vằng...

Sau này, tôi đã vuốt mắt, chôn cất cho nhiều người đồng đội, nhưng sự ra đi đường đột, đơn lẻ của anh Tý, anh Gôi đối với tôi trở thành một kỷ niệm đầu đời không thể nguôi quên.

Ngày ấy, khi công việc biên chế, tổ chức của trung đoàn vừa tạm ổn định, đơn vị bước ngay vào chiến đấu; nghĩa là không có thời gian tập luyện. Rất nhiều chiến sĩ mới vừa qua một đợt huấn luyện ngắn ngày, đã khoác ba lô vượt Trường Sơn. Bộ quân phục chưa kịp sờn vai đã phải bỏ lại ở trạm Làng Ho, mặc bộ bà ba đen, đội mũ tai bèo Quân Giải phóng và họ chẳng kịp tầng bị đủ tri thức quân sự của người lính chiến. Nhưng chiến tranh đã bắt buộc họ khôn ngoan một cách khẩn trương nhất. Vì vậy, chẳng mấy chốc chúng tôi đã biết mình cần phải làm gì và làm thế nào để diệt được địch, bảo vệ được mình.

Căn cứ điểm Thạch Trụ (Mộ Đức, Quảng Ngãi) là trận đánh đầu tiên của sư đoàn. Nghiệt thay, đúng vào cái đêm ta nổ súng tấn công địch thì trời mưa tầm tã, nước tràn ngập đường xá, bộ đội các hướng đi lạc đường. Trận đánh không diệt gọn, anh em thương vong nhiều. Cái đau cuả đơn vị còn ở chỗ không lấy được hết thương binh, tử sỉ trong đồn địch. Từ đó, chiến trường miền Nam trở lên quyết liệt gấp bội. Đầu năm 1966, Mỹ tỏa ra một lực lượng lớn chưa từng có mở cuộc phản công chiến lược mùa khô thứ nhất. Sang năm 1967, mở cuộc phản công chiến lược lần thứ hai, nhằm tiêu diệt chủ lực Quân Giải phóng, bẻ gãy xương sống cách mạng miền Nam. Không còn con đường nào khác để lựa chọn, quân dân miền Bắc, miền Nam lại cắn răng, gồng mình chịu mọi hy sinh, gian khổ, tập trung sức lực, trí tuệ, quyết đánh bại ý chí và hành động xâm lược của Mỹ. Riêng địa bàn bắc Bình Định, nam Quảng Ngãi, sư đoàn Sao Vàng và quân dân địa phương đã bẻ gãy ba trong năm "mũi tên" chủ yếu của quân Mỹ ở chiến trường. Có thể nói, hai mùa khô 1966 và 1967 là một trong những thời kỳ quyết liệt nhất, tàn khốc nhất, một bước ngoặt trên chiến trường miền Trung. Sư đoàn Sao vàng đã vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, đi đến một khẳng định dứt khoát: có thể đánh Mỹ và thắng Mỹ. Chiến thắng Bồng Sơn, Chợ Cát, Xuân Sơn, Núi Một, Long Giang, Lộc Giang... đã nói lên điều đó. Thế nhưng thắng lợi nào không phải trả giá. Ngay những trận đánh đầu tiên ấy, hàng ngàn cán bộ chiến sĩ, những người con thông minh dũng cảm đã hy sinh. Hàng ngàn người khác mang thương tích suốt đời.