Ký ức thời 'hoa lửa' của những người chiến sĩ giải phóng

Ngược dòng thời gian về mùa xuân năm 1975, Sư đoàn 10 khi đó là một trong những đơn vị chủ lực tinh nhuệ nhất tham gia Chiến dịch Tây Nguyên. Với bề dày truyền thống và bản lĩnh trận mạc, đơn vị được giao nhiệm vụ trực tiếp đánh chiếm thị xã Buôn Ma Thuột. Thắng lợi vang dội tại đây đã tạo ra bước ngoặt quyết định, đẩy quân địch vào thế tháo chạy hỗn loạn, vỡ vụn từ bên trong.

Sau khi lực lượng của ta hoàn toàn làm chủ Buôn Ma Thuột và giải phóng Khánh Dương, quân địch rơi vào trạng thái hoảng loạn cực độ. Để ngăn chặn đà tiến công như vũ bão của quân giải phóng theo đường 21 (nay là Quốc lộ 26) từ Tây Nguyên xuống đồng bằng, địch vội vã “đổ” Lữ đoàn dù số 3 - lực lượng dự bị chiến lược được mệnh danh là “thiên thần sát thủ”, cùng nhiều đơn vị hỗ trợ nhằm thiết lập một tuyến phòng thủ cực kỳ kiên cố.Địa điểm được chọn là đèo Phượng Hoàng, nằm giữa ranh giới Đắk Lắk và Khánh Hòa, một vùng đất vốn nổi tiếng với địa hình quanh co, hiểm trở và dốc đứng. Tại đây, dựa vào địa thế núi cao, quân địch bố trí trận địa hỏa lực mạnh, lập sở chỉ huy và các cụm pháo binh, xe tăng ở những điểm cao có tầm quan sát rộng. Chúng ngông cuồng gọi đây là “lá chắn thép” bất khả xâm phạm nhằm khóa chặt con đường xuống duyên hải miền Trung của bộ đội ta.

Trước tình hình đó, Sư đoàn 10 nhận được mệnh lệnh: “Bằng mọi giá phải đập tan tuyến phòng thủ này để giải phóng tỉnh Khánh Hòa”. Hiểu rằng việc đánh trực diện lên các cao điểm sẽ gặp rất nhiều khó khăn và tổn thất xương máu, nên chỉ huy đơn vị đã quyết định áp dụng chiến thuật đánh bao vây, chia cắt.

Các cánh quân bộ binh của ta đã kiên trì băng rừng, lội suối, âm thầm vòng leo lên các đỉnh núi cao để đánh tạt sườn, chia cắt đội hình quân địch. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ binh, xe tăng và pháo binh đã tạo nên sức mạnh tổng hợp khủng khiếp, khiến quân địch hoang mang, lo sợ.

CCB Lê Thuận Kha nhớ lại, từ đêm 29-3 đến rạng sáng 1-4-1975, pháo binh của ta bắt đầu nã đạn dồn dập vào các trận địa của địch. Những đòn đánh chính xác và mãnh liệt khiến quân địch rối loạn, buộc phải bỏ vị trí rút chạy. Tuy nhiên, quân ta đã lường trước được các hướng rút lui của chúng để tổ chức chặn đánh. Trung đoàn 24 đã tổ chức phục kích tại cầu Suối Chình (xã Tây Ninh Hòa) khi chúng rút chạy về hướng Ninh Hòa, trong khi Tiểu đoàn 8 liên tục truy kích đám tàn quân chạy ngược về hướng Buôn Ma Thuột, tiêu diệt và bắt sống nhiều tên địch. Sau 3 ngày đêm chiến đấu liên tục, Sư đoàn 10 đã xóa sổ hoàn toàn Lữ đoàn dù số 3, đập tan “lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng.