Ký ức thời “hoa lửa” của những người chiến sĩ giải phóng

Mùa xuân năm 1975, sau thắng lợi vang dội tại Buôn Ma Thuột, quân giải phóng tiếp tục tiến công thần tốc, mở rộng thế trận từ Tây Nguyên xuống duyên hải miền Trung. Trong dòng ký ức của những người lính năm xưa, những ngày giải phóng Nha Trang và Phan Rang vẫn là một phần không thể phai mờ của tuổi trẻ.

Cựu chiến binh Lê Thuận Kha, nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội hỏa lực thuộc Sư đoàn 10, Quân đoàn 3, vẫn nhớ rõ trận đánh trên đèo Phượng Hoàng. Khi đó, địch bố trí Lữ đoàn dù số 3 cùng nhiều lực lượng mạnh để lập tuyến phòng thủ, gọi là “lá chắn thép”, nhằm chặn đường tiến quân của ta từ Tây Nguyên xuống Khánh Hòa. Trước tình thế đó, Sư đoàn 10 tổ chức bao vây, chia cắt, phối hợp bộ binh, pháo binh và xe tăng đánh mạnh vào các vị trí trọng yếu.

Từ đêm 29/3 đến rạng sáng 1/4/1975, pháo binh ta dồn dập nã vào trận địa địch, các mũi bộ binh kiên trì luồn rừng, vượt suối, đánh vào sườn và chia cắt đội hình đối phương. Sau ba ngày đêm chiến đấu quyết liệt, Sư đoàn 10 đã đập tan tuyến phòng thủ đèo Phượng Hoàng, xóa sổ Lữ đoàn dù số 3, mở toang cánh cửa tiến xuống đồng bằng Khánh Hòa.

Ngay sau thắng lợi ấy, quân ta thần tốc tiến về Nha Trang. Sáng 1/4/1975, các đơn vị làm chủ Trung tâm huấn luyện Lam Sơn, căn cứ Dục Mỹ và giải phóng Ninh Hòa. Đến chiều 2/4/1975, sau khi quét sạch các chốt chặn cuối cùng tại đèo Rọ Tượng và đèo Rù Rì, lực lượng Sư đoàn 10 vượt cầu Xóm Bóng, tiến vào trung tâm Nha Trang trong niềm hân hoan của nhân dân.

Đại tá Nguyễn Văn Thành, nguyên Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, khi ấy là Trợ lý tác chiến, nhớ lại không khí Nha Trang ngày giải phóng rực rỡ cờ Mặt trận. Người dân tự tay may cờ, mang hoa ra đường đón bộ đội. Ngay sau khi vào thị xã, lực lượng cách mạng lập sở chỉ huy, truy quét tàn quân, bảo vệ các mục tiêu quan trọng và ổn định tình hình.

Từ Nha Trang, các đơn vị tiếp tục tiến quân giải phóng Cam Ranh, Khu liên hợp quân sự Cam Ranh và hướng vào Phan Rang. Tại đây, cựu chiến binh Nguyễn Trọng Nghĩa, nguyên Đại đội trưởng Đại đội Đặc công 311, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Thuận, cùng đồng đội đã tham gia đánh chặn các toán tàn quân địch từ Đà Lạt tháo chạy về Phan Rang.

Đầu tháng 4/1975, lực lượng đặc công, biệt động, du kích và bộ đội địa phương liên tục tiến công các mục tiêu trọng yếu như trại Nguyễn Hoàng, ga Tháp Chàm, cầu Mống, sân bay Thành Sơn và cảng Ninh Chữ. Dù bị thương trong chiến đấu, Nguyễn Trọng Nghĩa vẫn tiếp tục trở lại đơn vị, phối hợp với lực lượng chủ lực từ Nha Trang tiến vào, dẫn đường đánh thẳng vào thị xã Phan Rang.

Đúng 9 giờ 30 phút ngày 16/4/1975, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc Tòa hành chính tỉnh Ninh Thuận. Phan Rang - Tháp Chàm chính thức được giải phóng. Người dân hai bên đường hân hoan cầm cờ chào đón quân giải phóng, vỡ òa trong niềm vui quê hương sạch bóng quân thù.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người lính từng tham gia các trận đánh năm ấy nay đều đã bạc tóc, nhưng ký ức về mùa xuân 1975 vẫn còn nguyên vẹn. Câu chuyện của họ là minh chứng sống động cho tinh thần yêu nước, ý chí quyết chiến quyết thắng và sức mạnh đoàn kết quân dân, nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập và thống nhất đất nước.