KÝ ỨC THỜI HOA LỬA: MƯỜI ĐÓA TRINH LIỆT BẤT TỬ Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Khúc tráng ca trên "Tọa độ chết"

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một địa danh đã đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần hy sinh vô bờ bến của thế hệ trẻ Việt Nam – đó là Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh). Nơi đây được ví như “yết hầu” giao thông quan trọng trên tuyến đường huyết mạch chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Chính vì thế, đế quốc Mỹ đã tập trung hỏa lực điên cuồng hòng cắt đứt mạch máu này. Chỉ trong vòng vài tháng năm 1968, bình quân mỗi mét vuông đất tại đây phải hứng chịu tới 3 quả bom tấn. Đất đá bị xới lên tơi tả, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi, nhưng có một loài hoa vẫn rực cháy giữa mưa bom bão đạn – đó là hoa của tinh thần thanh niên xung phong.

Tiểu đội 4 – Những tâm hồn trẻ tuổi yêu đời

Giữa chiến trường khốc liệt ấy, Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong được giao nhiệm vụ chốt giữ, san lấp hố bom để thông đường cho xe qua. Tiểu đội gồm 10 cô gái trẻ, tuổi đời từ 17 đến 24, do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng.

Họ đến từ những miền quê khác nhau của Hà Tĩnh, mang theo những nét tính cách riêng biệt nhưng đều gặp nhau ở một lý tưởng cao đẹp. Đó là chị Tần cương nghị nhưng hết mực thương yêu em út; là chị Cúc hay cười, hay hát; là em Xuân nhỏ tuổi nhất (17 tuổi) với đôi mắt trong veo chưa một lần biết đến tình yêu lứa đôi. Dù sống giữa lằn ranh của cái chết, họ vẫn giữ được nét hồn nhiên, nữ tính của những cô gái mới lớn. Trong những bức thư gửi về cho mẹ, chị Võ Thị Tần vẫn viết: “Mẹ ơi, ở đây vui lắm, ban ngày chúng con san lấp hố bom, ban đêm lại hát vang dưới ánh pháo sáng của kẻ thù. Xe chưa qua nhà không tiếc, đường chưa thông không thể ngủ yên mẹ ạ!”

Hình ảnh những cô gái trẻ, sau những giờ lao động mệt nhọc, lại ngồi bên bờ suối soi gương, chải lại mái tóc nhuốm bụi bom, hay cài lên tóc một nhành hoa dại bên miệng hố bom đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Họ yêu cuộc sống, yêu cái đẹp, nhưng trên hết là tình yêu Tổ quốc thiêng liêng.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968 – Phút giây bất tử

Buổi chiều định mệnh ngày 24/7/1968, trời Đồng Lộc oi ả và nồng nặc mùi thuốc súng. Sau nhiều trận oanh tạc của máy bay địch, con đường độc đạo qua ngã ba lại bị băm nát bởi những hố bom sâu hoắm. Để kịp cho đoàn xe chi viện vào Nam khi màn đêm buông xuống, Tiểu đội 4 được lệnh ra hiện trường gấp.

Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần dẫn đầu, các chị em hăng hái vác cuốc xẻng ra trận địa. Họ làm việc quên mình, tiếng cười đùa át cả tiếng động cơ máy bay gầm rú trên cao. Đến khoảng 16 giờ 00 phút, đợt bom thứ 15 trong ngày dội xuống. Một quả bom nổ sát miệng hầm nơi các chị đang trú ẩn để chuẩn bị cho đợt san lấp cuối cùng. Mặt đất rung chuyển, khói bụi mịt mù che lấp cả bầu trời.

Khi khói bom tan đi, đồng đội hốt hoảng lao đến nhưng chỉ thấy một vùng đất bị cày xới tan hoang. Cửa hầm đã bị sập hoàn toàn. Cả đơn vị lao vào đào bới, đôi tay rướm máu nhưng không ai dừng lại. Lần lượt, 9 người chị em được tìm thấy trong tư thế như đang ngủ, nhưng chị Hồ Thị Cúc vẫn bặt vô âm tín. Phải đến 3 ngày sau, đồng đội mới tìm thấy chị trong tư thế ngồi ở góc hầm, đôi tay vẫn cầm chiếc cuốc như đang sẵn sàng cho một nhát xới thông đường.

Mười đóa hoa ấy đã hy sinh khi tuổi đời còn xanh thẳm. Họ nằm lại giữa lòng đất mẹ Đồng Lộc, ngay tại nơi họ đã thề "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Lời nhắn nhủ cho thế hệ mai sau

Câu chuyện về 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là một trang sử đau thương, mà còn là một khúc tráng ca bất diệt. Sự hy sinh của các chị đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ thanh niên Việt Nam.

Hôm nay, khi đứng trước tượng đài mười cô gái, chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động trước những gương mặt trẻ măng được tạc vào đá núi. Đối với một người cán bộ trẻ đang làm công tác Đoàn như chúng tôi, hành trang mang theo không chỉ là kiến thức mà còn là ngọn lửa nhiệt huyết được truyền lại từ các chị. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên số, phong trào "Bình dân học vụ số" hay những chiến dịch tình nguyện "Kỳ nghỉ hồng" chính là cách để chúng tôi viết tiếp bài ca hóa đá của thế hệ đi trước.

Máu của các chị đã thấm sâu vào đất đá Đồng Lộc để cỏ cây hôm nay mãi xanh tươi, để những chuyến xe vẫn ngày đêm lăn bánh trên những cung đường hòa bình. Mười đóa hoa trinh liệt ấy vẫn luôn sống mãi, rực cháy như những vì sao sáng nhất trên bầu trời của "Thời hoa lửa".