KỶ VẬT DƯỚI LÒNG ĐỊA ĐẠO

Trần Vĩnh Thành không bao giờ nghĩ rằng "mùa hè đỏ lửa" lại có nghĩa là bầu trời thực sự biến thành màu đỏ của gạch vụn và khói thuốc súng. Thành là sinh viên năm thứ ba khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trong ba lô của anh, ngoài khẩu phần lương khô và băng cá nhân, còn có một cuốn sổ tay bọc nilon cẩn thận và cây bút máy Kim Tinh – món quà của cha trước ngày anh lên đường nhập ngũ.

Đêm tháng 6, Thành cùng tiểu đội bám trụ trong một hầm chữ A bên dòng sông Thạch Hãn. Tiếng pháo từ phía bên kia sông câu sang nổ chát chúa, đất đá rơi xuống đầu như mưa. Giữa những quãng nghỉ ngắn ngủi của tiếng súng, Thành lôi cuốn sổ ra. Anh không viết về cái chết, anh viết về Hà Nội.

"Mẹ kính yêu, đêm nay Quảng Trị lặng gió, nhưng không gian đặc quánh mùi thuốc súng. Con vừa chợp mắt được một lúc và mơ thấy cây cơm nguội vàng trên đường Phan Đình Phùng. Mẹ ơi, con thèm cái cảm giác được ngồi bên mâm cơm có bát canh rau muống vắt chanh, có tiếng quạt nan của mẹ phẩy đều trong đêm hè oi ả. Con và đồng đội vẫn kiên cường lắm. Đất dưới chân con đang rung chuyển, nhưng trái tim con thì rất tĩnh..."

Thành viết đến đó thì tiếng còi báo động vang lên. "Địch phản công!". Anh vội vã nhét cuốn sổ vào túi áo ngực trái, nơi có tấm ảnh gia đình. Anh lao ra chiến hào. Trước mắt anh là một khung cảnh hỗn loạn nhưng lẫm liệt. Những chiến sĩ giải phóng quân, người trẻ măng, người đã dày dạn sương gió, tất cả đều chung một ánh mắt rực lửa.

Trận đánh kéo dài từ mờ sáng đến khi mặt trời đứng bóng. Một quả pháo rót trúng cửa hầm nơi Thành đang nạp đạn. Một tiếng nổ xé lòng. Khi khói bụi tan đi, người ta tìm thấy Thành nằm nghiêng bên vách đất. Anh hy sinh khi tay vẫn còn nắm chặt một nhúm đất quê hương.

Mười năm sau ngày hòa bình, người đội trưởng năm xưa tìm về một con ngõ nhỏ ở Hà Nội. Ông trao lại cho người mẹ già cuốn sổ tay đã ố vàng, bị khuyết một góc do mảnh đạn găm vào. Những dòng chữ cuối cùng Thành viết vẫn còn đó, nhưng vết máu khô đã che mất dòng chữ "Con sẽ về".

Người mẹ không khóc, bà run run lật từng trang giấy. Cuốn sổ ấy không chỉ là kỷ vật của một người con, nó là bản tuyên ngôn của cả một thế hệ sinh viên xếp bút nghiên theo việc binh đao. Họ đã đi vào "thời hoa lửa" với tâm thế của những người lãng mạn nhất, để bảo vệ một điều thiêng liêng nhất: Quyền được sống trong hòa bình của dân tộc.