"Lá cờ đầu" dũng sĩ công binh trên hỏa tuyến Điện Biên Phủ
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (LLVTND) Triệu Văn Báo (1932 – 2017) là một trong những gương mặt tiêu biểu đại diện cho tinh thần dũng cảm, mưu trí và ý chí sắt đá của Binh chủng Công binh Quân đội Nhân dân Việt Nam. Người con dân tộc Tày, sinh ra tại xã Hoàng Đồng, thị xã Lạng Sơn (nay thuộc thành phố Lạng Sơn), tỉnh Lạng Sơn. Ông nhập ngũ năm 1950, trưởng thành từ chiến sĩ bộ binh lên Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 10, Trung đoàn 151, Cục Công binh. Tên tuổi của ông gắn liền với những chiến công khai thông huyết mạch giao thông và rà phá mìn, bom nổ chậm trong các chiến dịch lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp.
Tôi luyện qua các chiến dịch lớn (1950 – 1953)
Trưởng thành từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp tại địa bàn Việt Bắc, Triệu Văn Báo liên tục tham gia phục vụ các chiến dịch quy mô lớn: Chiến dịch Biên giới (1950), Chiến dịch Trung Du (1950–1951), Chiến dịch Hòa Bình (1951–1952) và Chiến dịch Tây Bắc (1952).
Nghệ thuật bảo đảm giao thông hỏa tuyến: Trên cương vị chiến sĩ rồi Tiểu đội trưởng công binh, Triệu Văn Báo luôn có mặt ở những "tọa độ lửa" – nơi pháo binh và không quân Pháp rải bom tập trung nhằm cắt đứt tuyến tiếp tế của ta. Ông cùng đồng đội kiên trì bám đường, bắc cầu ngầm, mở luồng tránh bom, bảo đảm cho các đoàn xe tải quân sự, pháo binh và dân công hỏa tuyến qua lại an toàn.
Mưu trí gỡ mìn và khắc phục vật cản: Trong các trận vây lấn cứ điểm địch tại Tây Bắc, ông nổi tiếng với kỹ năng trinh sát và gỡ các loại mìn bẫy, mìn lá của Pháp. Nhiều lần dưới tầm quét của đèn pha và hỏa lực bắn xỉa từ lô kố địch, ông kiên trì tiềm nhập bám rào, dọn sạch bãi mìn mở cửa mở cho bộ binh đột kích.
Dấu ấn rực rỡ tại Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tiểu đoàn 10 Công binh của Triệu Văn Báo nhận nhiệm vụ trọng yếu: bảo đảm giao thông trên tuyến đường chiến lược Tuần Giáo – Điện Biên Phủ và phục vụ tác chiến vây lấn tập đoàn cứ điểm Mường Thanh.
Bám trụ "Trọng điểm ngã ba Cò Nòi" và Đèo Lũng Lô: Đây là hai "tọa độ lửa" bị không quân Pháp trút hàng ngàn tấn bom phá, bom nổ chậm nhằm cô lập hoàn toàn chiến trường Điện Biên Phủ. Triệu Văn Báo chỉ huy tiểu đội công binh bám sát mặt đường 24/24 giờ. Khi bom vừa rơi, ông trực tiếp quan sát, đánh dấu tọa độ bom nổ chậm và dẫn đầu tổ gỡ bom.
Sáng kiến phá bom nổ chậm: Trước nguy cơ bom nổ chậm có thể phát nổ bất cứ lúc nào gây thương vong cho lực lượng cứu thương và vận tải, Triệu Văn Báo đã sáng tạo phương pháp dùng khối thuốc nổ nhỏ gài định hình bên hông quả bom để kích nổ từ xa hoặc vô hiệu hóa ngòi nổ. Sáng kiến này giúp rút ngắn thời gian thông đường từ nhiều giờ xuống chỉ còn vài chục phút.
Mở đường cho pháo binh vào trận địa: Trong giai đoạn chuẩn bị chiến dịch, ông cùng đơn vị thức trắng hàng chục đêm đào đất, bạt núi, xẻ đèo để mở đường cho pháo binh hạng nặng (pháo 105mm và cao xạ 37mm) kéo bằng tay vào vị trí trú quân an toàn. Tinh thần "mỗi thước đường là một chiến công" của ông đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho toàn đơn vị.
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, Triệu Văn Báo đã tham gia 6 chiến dịch lớn, trực tiếp rà phá hàng chục quả bom nổ chậm, xử lý hàng trăm quả mìn các loại và giữ vững hàng km đường hỏa tuyến thông suốt.
Ngày 31/8/1955, đồng chí Triệu Văn Báo vinh dự được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba khi đang là Tiểu đội trưởng thuộc Trung đoàn 151, Cục Công binh.
Tấm gương kiên cường, mưu trí và tinh thần "mở đường thắng lợi" của Anh hùng Triệu Văn Báo mãi mãi là biểu tượng ngời sáng của Binh chủng Công binh và Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng.
