LÁ CỜ ĐẦU TRÊN ĐỈNH HIM LAM VÀ NGÀY NẰM LẠI TRƯỚC BÌNH MINH TOÀN THẮNG

Trong ký ức của những người lính Sư đoàn 312 năm xưa, cái tên Trần Can luôn gắn liền với một ý chí sắt đá vượt lên trên hình hài nhỏ bé. Sinh năm 1931 tại vùng đất nghèo Sơn Thành, huyện Yên Thành (Nghệ An), từ nhỏ anh đã nếm trải bao gian khổ. Tháng 1/1951, ước mơ khoác lên mình màu áo lính mới thành hiện thực khi anh kiên trì viết đơn xung phong tới lần thứ tư, vượt qua ba lần bị từ chối chỉ vì vóc người quá yếu nhỏ.

Nhưng trong lồng ngực ấy là một trái tim rực lửa. Trở thành chiến sĩ rồi Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, Trần Can xông pha khắp chiến trường Tây Bắc, Thượng Lào rồi tiến vào lòng chảo Điện Biên. Người ta nhớ mãi trận Ban Hoa năm 1952, khi tiểu đội thương vong gần hết, anh cùng hai đồng đội mưu trí kết thành "tổ ba người" luồn sâu, tiêu diệt 3 ụ súng và bắt sống tới 22 tên địch.

Đặc biệt, chiều 13/3/1954, trận mở màn cứ điểm Him Lam lịch sử văng vẳng tiếng súng. Là Tiểu đội trưởng, Trần Can dũng cảm dẫn đầu đơn vị đánh thẳng vào trung tâm sở chỉ huy địch. Giữa mưa bom đạn xé, anh lao lên cắm cao lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" trên nóc lô cốt chính. Đó là lá cờ chiến thắng đầu tiên tung bay trên chiến trường Điện Biên Phủ, tiếp thêm sức mạnh mãnh liệt cho toàn quân xông lên.

Chiến dịch kéo dài trong bùn lầy và máu. Đến những ngày đầu tháng 5/1954, đơn vị anh nhận nhiệm vụ đánh chiếm điểm cao 507 – cánh cửa thép bảo vệ sào huyệt De Castries. Trận đánh diễn ra vô cùng khốc liệt, các cán bộ đại đội lần lượt thương vong, bản thân Trần Can cũng bị thương nặng, máu thấm đẫm vạt áo. Nhưng anh nhất quyết không rời trận địa. Lấy băng gạc tự quấn vết thương, anh thay thế chỉ huy, kiên cường bám trụ cùng đồng đội đánh bật liên tiếp các đợt phản kích dữ dội của địch suốt đêm dài.

Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi ánh bình minh bắt đầu hửng sáng trên lòng chảo Điện Biên, kẻ thù dốc toàn bộ hỏa lực càn quét đợt cuối cùng. Trong cơn mưa đạn pháo điên cuồng ấy, Đại đội phó Trần Can đã trúng đạn và anh dũng hy sinh.

Anh ngã xuống khi chỉ còn vài giờ đồng hồ nữa là lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries, khi tiếng reo hò toàn thắng chuẩn bị vang vọng khắp sông núi. Anh đã đi trọn chặng đường hoa lửa của Điện Biên, từ lá cờ đầu tiên ở Him Lam cho đến giọt máu cuối cùng dâng trọn cho bình minh độc lập.

Năm 1956, liệt sĩ Trần Can được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Hôm nay, anh yên nghỉ cùng các đồng đội tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1. Tên anh được trang trọng đặt cho những con đường, ngôi trường ở Điện Biên, Đà Nẵng – như một lời nhắc nhớ mãi mãi về người chiến sĩ nhỏ bé đã sống và hy sinh vô cùng phi thường.