LÁ CỜ TRÊN BẦU TRỜI NGÃ NĂM

Có những người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn chưa đủ để hiểu hết hai chữ “chiến trường”.

Họ chưa kịp đi qua những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ, chưa kịp có một cuộc đời bình thường, chưa kịp biết tương lai sẽ dẫn mình đến đâu.

Nhưng chiến tranh đã đến trước.

Và trên những vùng quê Nam Bộ năm ấy, có những cô gái vừa rời mái nhà đã trở thành những người cầm súng.

Lưu Nguyệt Hồng là một người như thế.

Sinh năm 1950 tại xã Vĩnh Quới, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng, trong một gia đình có năm người con, Lưu Nguyệt Hồng lớn lên giữa vùng đất Ngã Năm – nơi những con sông gặp nhau và cũng là nơi chiến tranh từng diễn ra vô cùng khốc liệt.

Gia đình bà có truyền thống che chở cán bộ cách mạng.

Từ khi còn nhỏ, cô bé Nguyệt Hồng đã nhiều lần cùng người thân làm nhiệm vụ cảnh giới. Những gốc cây, bờ ruộng, con đường làng vốn chỉ là một phần của cuộc sống thường ngày, dần trở thành những vị trí quan sát.

Tuổi thơ vì thế không chỉ có những buổi chiều trên đồng.

Nó còn có những lần thấp thỏm nhìn về phía con đường, những tín hiệu báo động và nỗi lo khi nghe tiếng súng vọng lại từ xa.

Năm 1965, khi vừa tròn 15 tuổi, Lưu Nguyệt Hồng tham gia cách mạng.

Cô gái nhỏ được phân công làm du kích, rồi làm y tá của Đội Biệt động thị trấn Ngã Năm.

Tuổi đời còn rất trẻ nhưng những nhiệm vụ được giao ngày càng nặng nề.

Từ người làm công tác cứu thương, Lưu Nguyệt Hồng dần trực tiếp tham gia chiến đấu.

Những trận đánh đầu tiên giúp người nữ du kích trưởng thành giữa thực tế khốc liệt của chiến trường.

Không có nhiều vũ khí.

Không có phương tiện hiện đại.

Nhưng có sự am hiểu địa hình, có lòng dân và có sự gan dạ của những người đã quen với việc lấy yếu thắng mạnh.

Lưu Nguyệt Hồng trở thành một trong những nữ du kích nổi bật của vùng Ngã Năm.

Tên tuổi ấy dần khiến đối phương phải dè chừng.

Quân địch tìm cách truy bắt người nữ du kích.

Có thời điểm, chúng treo thưởng rất lớn cho người bắt được Lưu Nguyệt Hồng, gồm 200 triệu đồng tiền của chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ và một khẩu súng Colt.

Những cuộc truy lùng diễn ra liên tục.

Đối phương không chỉ tìm người có tên Lưu Nguyệt Hồng.

Chúng còn bắt giữ, tra hỏi và đánh đập những phụ nữ có tên Hồng chỉ vì nghi ngờ.

Nhưng càng bị truy đuổi, người nữ du kích ấy càng trở nên gan góc.

Trong những năm chiến đấu, một quả lựu đạn luôn được bà mang theo bên mình như phương án cuối cùng nếu rơi vào vòng vây.

Đó không phải là sự liều lĩnh vô nghĩa.

Đó là tâm thế của một người đã hiểu rằng phía sau mình là đồng đội, là cơ sở cách mạng và là cả một vùng quê đang chờ ngày thoát khỏi sự kìm kẹp.

Sau ba năm chiến đấu, khi vừa tròn 18 tuổi, Lưu Nguyệt Hồng được kết nạp vào Đảng và được bầu vào chi ủy.

Không lâu sau, người nữ du kích trẻ tuổi được giao giữ chức Phó Bí thư Chi bộ.

Mười tám tuổi.

Một cô gái ở tuổi ấy đáng lẽ vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, còn nghĩ đến những ước mơ rất bình thường của tuổi trẻ.

Nhưng Lưu Nguyệt Hồng đã đứng trong hàng ngũ lãnh đạo cơ sở cách mạng ngay giữa vùng chiến sự.

Trách nhiệm đến sớm hơn tuổi đời.

Và bản lĩnh cũng được tôi luyện từ chính những ngày tháng ấy.

Rồi mùa xuân năm 1968 đến.

Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra trên nhiều chiến trường miền Nam.

Tại Ngã Năm, một trong những mục tiêu quan trọng là Chi khu Ngã Năm.

Đây là vị trí có ý nghĩa chiến lược bởi nằm ở vùng giao nhau của nhiều tuyến sông, đường thủy và đường bộ, án ngữ các hướng đi về Phụng Hiệp, Long Mỹ, Phú Lộc, Rạch Giá và Cà Mau.

Đối với lực lượng cách mạng, phá vỡ Chi khu Ngã Năm có ý nghĩa lớn trong việc mở rộng vùng hoạt động và tạo thế cho phong trào địa phương.

Nhưng Chi khu Ngã Năm được xây dựng thành một hệ thống phòng thủ kiên cố.

Cuộc chiến vì thế không thể kết thúc trong một vài ngày.

Lực lượng cách mạng tổ chức bao vây.

Đối phương liên tục phản kích.

Những trận đánh nối tiếp nhau.

Ngày này qua ngày khác.

Tuần này sang tuần khác.

Tổng cộng, cuộc bao vây kéo dài 52 ngày đêm.

Trong 52 ngày đêm ấy, Lưu Nguyệt Hồng giữ vai trò Trung đội phó và trực tiếp chỉ huy lực lượng tại pháo đài Xóm Gạo.

Đó là một vị trí đặc biệt quan trọng.

Pháo đài nhỏ trở thành điểm tựa cho các lực lượng tiến công.

Đối phương nhiều lần tìm cách phá vòng vây.

Nhưng những người lính và du kích tại Xóm Gạo vẫn kiên cường bám trụ.

Lưu Nguyệt Hồng cùng đồng đội tổ chức trận địa, phân công vị trí, tận dụng địa hình và tìm cách giảm thương vong trước hỏa lực mạnh của đối phương.

Trong điều kiện thiếu thốn, mỗi tấm ván, mỗi bó rơm, mỗi vật liệu có sẵn quanh làng đều có thể trở thành một phần của trận địa.

Một sáng kiến đặc biệt xuất hiện.

Những bó rơm được bện thành những con cúi lớn, cuộn thành vòng rồi kết hợp với ván dựng đứng để tạo thành vật che chắn.

Những vật liệu rất bình thường của miền quê bỗng trở thành lá chắn giữa chiến trường.

Lực lượng cách mạng nhờ đó có thể tiếp cận gần hơn các vị trí của đối phương, hạn chế thương vong do đạn và mảnh pháo.

Đối phương không hiểu được cách thức phòng thủ mới.

Chúng tưởng rằng lực lượng cách mạng có một loại trang bị đặc biệt có khả năng chống đạn.

Nhưng phía sau “lá chắn” ấy thực chất chỉ là rơm, ván gỗ và trí thông minh của những người lính biết tận dụng từng thứ có trong tay.

Đó cũng chính là cách chiến tranh ở miền Tây Nam Bộ đã diễn ra.

Không phải lúc nào sức mạnh cũng nằm trong những thứ lớn lao.

Nhiều khi, chiến thắng được tạo nên từ những điều rất nhỏ.

Một bó rơm.

Một tấm ván.

Một con đường làng.

Một bờ mương.

Một người dân chỉ đường.

Một nữ du kích thuộc từng lối đi.

Và một ý chí không chịu khuất phục.

Trong suốt 52 ngày đêm, Lưu Nguyệt Hồng cùng đồng đội giữ vững trận địa Xóm Gạo, đẩy lùi nhiều đợt phản kích.

Người nữ trung đội phó ấy không chỉ trực tiếp chiến đấu.

Bà còn làm công tác vận động quần chúng, xây dựng cơ sở và tổ chức lực lượng ngay trong vùng địch kiểm soát.

Theo các tư liệu về bà, trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, Lưu Nguyệt Hồng đã trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu hơn 100 trận lớn nhỏ, bắt sống nhiều đối phương, thu nhiều vũ khí và xây dựng được nhiều cơ sở cách mạng.

Những con số ấy cho thấy một điều:

Cuộc chiến của bà không chỉ diễn ra trong một trận đánh.

Nó kéo dài qua nhiều năm.

Qua nhiều địa bàn.

Qua những lần bị truy đuổi, những lần bị thương và những lần tưởng như không thể trở về.

Nhưng người nữ du kích vẫn tiếp tục đứng lên.

Năm 1970, Lưu Nguyệt Hồng được giao nhiệm vụ làm Bí thư Chi bộ thị trấn Phú Lộc.

Một lần nữa, cô gái từng tham gia cách mạng ở tuổi 15 lại bước vào một vị trí đặc biệt nguy hiểm.

Phú Lộc nằm ngay giữa vùng địch kiểm soát.

Làm công tác bí mật tại đó đồng nghĩa với việc mỗi ngày đều có thể đối diện với nguy cơ bị phát hiện.

Nhưng Lưu Nguyệt Hồng vẫn hoạt động.

Từ công tác xây dựng cơ sở đến vận động nhân dân, từ củng cố tổ chức đến tổ chức lực lượng, người nữ cán bộ trẻ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong phong trào địa phương.

Năm 1973, bà được giao làm Hội trưởng Hội Phụ nữ huyện Thạnh Trị.

Chiến tranh bước vào giai đoạn cuối.

Những trận đánh ngày càng dồn dập.

Những vùng giải phóng ngày càng được mở rộng.

Đến năm 1975, Lưu Nguyệt Hồng tham gia Ban chỉ huy “gỡ mảng chuyển vùng” của địa phương.

Đó là thời điểm lịch sử đang chuyển mình.

Những người từng sống trong bóng tối chiến tranh bắt đầu nhìn thấy ngày thống nhất ở phía trước.

Nhưng chặng đường cuối cùng vẫn đầy gian nan.

Lưu Nguyệt Hồng đã hai lần bị thương trong chiến đấu.

Những vết thương ấy về sau vẫn để lại những cơn đau mỗi khi thời tiết thay đổi.

Có những vết thương nhìn thấy được.

Cũng có những vết thương chỉ tồn tại trong ký ức.

Nhưng đối với người phụ nữ ấy, tất cả đều trở thành một phần của cuộc đời.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Người nữ du kích năm nào cuối cùng cũng nhìn thấy quê hương bước sang một trang mới.

Chiến tranh kết thúc.

Nhưng cuộc đời của Lưu Nguyệt Hồng chưa dừng lại.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục công tác tại địa phương.

Năm 1977, bà được phân công làm Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy Thạnh Trị.

Đến năm 1996, bà chuyển công tác về Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Sóc Trăng cho đến khi nghỉ hưu.

Từ một cô gái 15 tuổi cầm súng, Lưu Nguyệt Hồng trở thành một cán bộ trưởng thành trong hòa bình.

Nhưng những năm tháng chiến đấu vẫn luôn ở đó.

Chúng nằm trong những vết thương.

Trong những ký ức.

Trong những con người đã không còn trở về.

Và trong những địa danh của quê hương.

Ngày 24 tháng 6 năm 2005, Chủ tịch nước phong tặng Lưu Nguyệt Hồng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận dành cho một cuộc đời chiến đấu.

Nhưng có lẽ, điều khiến câu chuyện về người nữ anh hùng trở nên đặc biệt lại nằm ở điểm bắt đầu.

Năm 1965, khi đất nước vẫn còn chìm trong chiến tranh, một cô gái 15 tuổi đã bước vào con đường cách mạng.

Không ai biết lúc ấy cô gái ấy sẽ sống được bao lâu.

Không ai biết sẽ trải qua bao nhiêu trận đánh.

Không ai biết rồi ngày hòa bình có đến hay không.

Chỉ biết rằng từ một cô du kích nhỏ bé, Lưu Nguyệt Hồng đã trưởng thành qua hơn một trăm trận đánh, trở thành cán bộ lãnh đạo cơ sở và sống đến ngày đất nước thống nhất.

Năm 2022, sau gần nửa thế kỷ kể từ ngày chiến tranh kết thúc, Lưu Nguyệt Hồng là một trong 75 đại biểu người có công tiêu biểu được gặp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Trong cuộc gặp ấy, hình ảnh người nữ du kích năm xưa được ghi lại khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ân cần nắm tay thăm hỏi.

Một khoảnh khắc rất ngắn.

Nhưng nếu nhìn từ chiều dài lịch sử, đó giống như một nhịp cầu nối hai thế hệ.

Một bên là người từng đi qua chiến tranh.

Một bên là thế hệ đang tiếp tục xây dựng đất nước trong hòa bình.

Và ở giữa là ký ức của cả một dân tộc.

Lưu Nguyệt Hồng từng chiến đấu để giành lại một vùng đất.

Nhưng điều còn lại sau chiến tranh không chỉ là những vùng đất được giải phóng.

Đó còn là niềm tin.

Là ký ức.

Là câu chuyện về một cô gái 15 tuổi đã không chọn đứng ngoài lịch sử.

Ngày nay, trên những con đường bình yên của Ngã Năm, tiếng máy xuồng đã thay cho tiếng súng.

Những dòng sông từng chứng kiến chiến tranh nay đưa người dân đi qua những mùa lúa mới.

Những đứa trẻ lớn lên trong hòa bình có thể không hình dung được một cô gái tuổi 15 từng phải cầm súng.

Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Trong những trang sách.

Trong những địa danh.

Trong những người còn sống.

Và trong chính câu chuyện của Lưu Nguyệt Hồng.

Một cô gái miền Tây bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất nhỏ.

Một nữ du kích khiến đối phương phải treo thưởng để truy bắt.

Một người chỉ huy dùng bó rơm và tấm ván để tạo thành lá chắn giữa mưa đạn.

Một người phụ nữ đi qua hơn một trăm trận đánh và hai lần mang thương tích.

Một cán bộ tiếp tục cống hiến sau ngày hòa bình.

Và cuối cùng, một nữ Anh hùng đứng giữa thời bình, mang trên mình những dấu vết của một thời hoa lửa.

Có thể chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng những người từng sống trong chiến tranh không bao giờ thật sự rời khỏi lịch sử.

Họ trở thành một phần của lịch sử.

Lưu Nguyệt Hồng cũng vậy.

Từ một cô gái đứng giữa những con sông Ngã Năm năm mười lăm tuổi, đến người nữ Anh hùng của quê hương Sóc Trăng, cuộc đời ấy giống như một dòng sông.

Có lúc dữ dội.

Có lúc đầy thương tích.

Nhưng chưa bao giờ ngừng chảy.

Và trên dòng sông ấy, hình ảnh một lá cờ Giải phóng tung bay trên Chi khu Ngã Năm sau 52 ngày đêm bao vây vẫn còn như một dấu son.

Đó là lá cờ của chiến thắng.

Cũng là lá cờ của tuổi trẻ.

Bởi có những mùa xuân của đất nước được làm nên từ chính tuổi xuân của những con người như Lưu Nguyệt Hồng.