Lá Cờ Trên Đồi Him Lam
Trong những năm tháng hào hùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, biết bao người lính trẻ đã viết nên những trang sử bất tử bằng chính máu và tuổi xuân của mình. Trong số những anh hùng tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ, tên tuổi của Trần Can mãi được nhắc đến như biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần chiến đấu quên mình vì Tổ quốc.
Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của ông gắn liền với những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh. Ngay từ nhỏ, Trần Can đã nuôi trong lòng khát vọng được cầm súng chiến đấu bảo vệ quê hương.
Thế nhưng, con đường vào quân ngũ của người thanh niên ấy không hề dễ dàng. Vì vóc dáng nhỏ bé, gầy yếu nên nhiều lần xin nhập ngũ ông đều không được chấp nhận. Nhưng với ý chí mãnh liệt, Trần Can không từ bỏ. Ông đã nhiều lần trốn mẹ đi đăng ký tòng quân và đến lần thứ tư, năm vừa tròn 20 tuổi, ông mới chính thức được tuyển vào quân đội, biên chế tại Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 — một đơn vị chủ lực nổi tiếng của quân đội ta.
Mùa Thu Đông năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, Trần Can lần đầu bước vào trận đánh lớn. Giữa khói lửa chiến trường, ông dẫn đầu tiểu đội vượt qua cửa mở, dùng thủ pháo tiêu diệt hỏa điểm địch. Cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt, nhiều chiến sĩ trong tiểu đội hy sinh hoặc bị thương. Giữa tình thế hiểm nghèo ấy, Trần Can cùng hai đồng đội còn lại tiếp tục tổ chức chiến đấu, tiêu diệt thêm ba ụ súng của quân Pháp rồi đánh thẳng vào sở chỉ huy của địch.
Trận đánh kết thúc với chiến thắng vang dội. Tổ chiến đấu của Trần Can tiêu diệt cơ quan đầu não địch, bắt sống 22 tên lính Pháp và thu nhiều vũ khí. Từ chiến công đầu tiên ấy, người chiến sĩ trẻ nhanh chóng được đồng đội tin tưởng và cấp trên đánh giá cao về bản lĩnh chiến đấu.
Ngay sau đó, trong Chiến dịch Thượng Lào, Trần Can tiếp tục cùng đơn vị hành quân sang Sầm Nưa chiến đấu, góp phần giải phóng đất đai và mở rộng căn cứ kháng chiến cho nhân dân Lào. Dù chiến đấu ở bất cứ nơi đâu, ông luôn là người xung phong đi đầu trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất.
Đầu năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử bắt đầu. Trong trận đánh mở màn vào cứ điểm Him Lam, Trần Can được giao nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: chỉ huy tiểu đội thọc sâu tiêu diệt sở chỉ huy địch và cắm lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” của Hồ Chủ tịch lên cứ điểm.
Đêm Him Lam rực lửa.
Giữa tiếng pháo gầm vang trời, Trần Can dẫn đầu tiểu đội xông lên giữa làn đạn dày đặc của quân Pháp. Bằng sự gan dạ và quyết đoán, tiểu đội của ông đã bắt sống 25 tên địch, thu nhiều vũ khí và làm chủ nhiều vị trí quan trọng.
Đặc biệt, trong trận đánh chiếm điểm cao 507, Trần Can tiếp tục dẫn đầu mũi tiến công đánh chiếm mỏm Cột Cờ. Sau hơn một giờ chiến đấu quyết liệt, lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng” đã tung bay trên cứ điểm Him Lam — lá cờ chiến thắng đầu tiên của quân đội ta trong toàn chiến dịch Điện Biên Phủ. Hình ảnh lá cờ đỏ kiêu hãnh giữa khói lửa chiến trường trở thành biểu tượng của niềm tin tất thắng của quân và dân Việt Nam.
Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can tiếp tục chiến đấu không ngừng nghỉ tại nhiều trận địa ác liệt khác như đồi D và đồi C1. Dù bị thương nhiều lần, ông vẫn kiên cường bám trận địa, cùng đồng đội giữ vững từng chiến hào trước những đợt phản kích dữ dội của quân Pháp.
Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, trong trận đánh cuối cùng của chiến dịch, Trần Can bị thương rất nặng và anh dũng hy sinh khi chiến thắng đã ở rất gần. Người chiến sĩ trẻ ngã xuống ở tuổi 23, để lại phía sau một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu quả cảm.
Với những chiến công xuất sắc, Trần Can được tặng thưởng nhiều huân chương cao quý, hai lần được bầu là chiến sĩ thi đua của đại đoàn. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì.
Đến hôm nay, tên tuổi của Trần Can vẫn sống mãi trong lòng nhân dân như hình ảnh của một người lính trẻ giàu lý tưởng, mang theo khát vọng chiến thắng của cả dân tộc. Lá cờ tung bay trên Him Lam năm ấy không chỉ đánh dấu thắng lợi đầu tiên của chiến dịch Điện Biên Phủ, mà còn là biểu tượng cho ý chí quật cường của những người con Việt Nam sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
