Lá cờ trên Him Lam và tuổi xuân gửi lại Điện Biên

Có những hình ảnh trở thành ký ức chung của cả một dân tộc.

Ở Điện Biên Phủ, một trong những hình ảnh như thế là lá cờ chiến thắng tung bay trên cứ điểm Him Lam.

Phía sau hình ảnh ấy có tên một người lính trẻ: Trần Can.

Sinh năm 1931 tại Yên Thành, Nghệ An, Trần Can nhập ngũ năm 1951. Chỉ trong vài năm, ông đã trưởng thành qua nhiều trận chiến và trở thành một cán bộ được đồng đội tin tưởng. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận ông là một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của đơn vị.

Cuối năm 1953, ông cùng đơn vị tham gia công việc chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đó là những ngày tháng gian khổ trên các tuyến đường, nơi người lính phải vượt qua địa hình hiểm trở, bảo đảm lực lượng và phương tiện được đưa tới chiến trường.

Ngày 13/3/1954, trận Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trần Can chỉ huy tiểu đội tiến vào cứ điểm. Sau khi vượt qua hệ thống phòng ngự, ông cùng đồng đội tiến tới khu vực trung tâm và cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng”. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đó là lá cờ đầu tiên của quân ta được cắm trên một cứ điểm tại chiến trường Điện Biên Phủ.

Nhưng câu chuyện của Trần Can không dừng lại ở khoảnh khắc ấy.

Sau Him Lam, ông tiếp tục chiến đấu ở nhiều vị trí. Những ngày cuối chiến dịch, khi cuộc chiến bước vào giai đoạn quyết định, ông vẫn ở tuyến đầu.

Sáng 7/5/1954 – ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi – Trần Can hy sinh trong khi chỉ huy đơn vị giữ trận địa.

Ông ra đi đúng vào ngày chiến thắng.

Tuổi trẻ của ông dừng lại ở đó.

Nhưng hình ảnh lá cờ trên Him Lam thì còn lại.

Có lẽ điều làm câu chuyện Trần Can lay động không phải chỉ là chiến công. Đó là sự đối lập giữa tuổi đời rất trẻ và trách nhiệm rất lớn mà ông đã nhận.

Một người sinh năm 1931, chỉ hơn hai mươi tuổi, đã trở thành người dẫn đầu đồng đội trong một trong những trận đánh quyết định của chiến dịch.

Ngày nay, khi nhìn lại, thật khó hình dung những người trẻ thời ấy đã sống trong một hoàn cảnh như thế nào.

Nhưng chúng ta có thể hiểu rằng họ cũng từng có ước mơ, gia đình, quê hương và những ngày tháng tuổi trẻ bình thường.

Chiến tranh đã đặt họ vào một hoàn cảnh đặc biệt.

Và họ đã lựa chọn trách nhiệm.

Chiếc mũ nan của Trần Can được đồng đội lưu giữ như một kỷ vật. Một vật dụng rất giản dị, nhưng khi gắn với một con người cụ thể, nó trở thành chiếc cầu nối giữa hiện tại và quá khứ.

Đó cũng chính là giá trị của việc lưu giữ ký ức.

Lịch sử không chỉ nằm trong những công trình lớn. Lịch sử còn nằm trong một chiếc mũ, một bức ảnh, một lá thư, một câu chuyện được kể lại.

Và những vật nhỏ bé ấy giúp chúng ta nhận ra rằng những con người làm nên lịch sử cũng từng rất gần gũi.

Thông điệp:
Trần Can nhắc chúng ta biết trân trọng hòa bình. Khi không còn chiến tranh, cách tri ân thiết thực nhất là sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, biết yêu thương cộng đồng và làm tốt công việc của mình.