La Hối – Người nhạc sĩ kiên cường trong cuộc đấu tranh chống phát xít Nhật

Khi nhắc đến nhạc sĩ La Hối, nhiều người thường nhớ đến ca khúc Xuân và tuổi trẻ với giai điệu tươi vui, rộn ràng. Thế nhưng, đằng sau tác phẩm nổi tiếng ấy là cuộc đời của một người trẻ không chỉ yêu âm nhạc mà còn có tinh thần đấu tranh mạnh mẽ trước những bất công của thời đại. La Hối tên thật là La Doãn Chánh, sinh năm 1920 tại Hội An, Quảng Nam. Ông là người có năng khiếu âm nhạc từ nhỏ, đồng thời tham gia phong trào chống phát xít Nhật trong những năm đất nước trải qua nhiều biến động. Câu chuyện về hoạt động và sự hy sinh của ông cho thấy lòng yêu nước có thể được thể hiện bằng nhiều cách, trong đó có việc dũng cảm đứng lên chống lại bạo lực và áp bức.

Cuối thập niên 1930 và đầu thập niên 1940, chiến tranh lan rộng ở châu Á. Phát xít Nhật xâm lược nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc và Đông Dương. Tại Việt Nam, sự hiện diện của quân Nhật cùng chính sách cai trị hà khắc đã khiến tình hình xã hội trở nên căng thẳng. Người dân phải đối mặt với nhiều khó khăn, còn các phong trào chống phát xít dần phát triển. Trong hoàn cảnh ấy, nhiều người yêu nước đã tìm cách tham gia hoạt động bí mật nhằm chống lại quân xâm lược và bảo vệ cuộc sống của nhân dân.

La Hối trưởng thành tại Hội An, nơi có cộng đồng người Việt và người Hoa cùng sinh sống. Ông được biết đến là một nhạc sĩ có tài, đồng thời là người năng nổ trong hoạt động văn hóa. Năm 1939, ông cùng những người yêu âm nhạc thành lập Hội Yêu âm nhạc Hội An. Bên cạnh việc tổ chức sinh hoạt và biểu diễn, ông còn tạo điều kiện cho những người trẻ tìm hiểu âm nhạc và rèn luyện khả năng sáng tác. Dưới sự hướng dẫn của ông, các chương trình hòa tấu không chỉ có âm nhạc phương Tây mà còn đưa vào những hành khúc cách mạng của Việt Nam và các nước khác. Điều đó cho thấy ông quan tâm đến việc sử dụng âm nhạc để truyền tải tinh thần đấu tranh và khơi dậy ý thức cộng đồng.

Tuy nhiên, trước sự bành trướng của phát xít Nhật, La Hối không chỉ dừng lại ở hoạt động nghệ thuật. Ông tham gia một tổ chức chống phát xít tại Hội An và nhanh chóng trở thành một thành viên nòng cốt. Cùng với những người đồng chí, ông tham gia tuyên truyền, in và phân phát truyền đơn, viết biểu ngữ phản đối quân Nhật. Các hoạt động bí mật còn nhằm theo dõi tình hình và gây trở ngại cho bộ máy chiếm đóng. Đó là những công việc nguy hiểm, đòi hỏi sự kín đáo, lòng can đảm và tinh thần sẵn sàng chấp nhận hy sinh.

Một hoạt động đáng chú ý trong phong trào chống phát xít tại Hội An là việc tổ chức triển lãm về tội ác của quân Nhật và cuộc kháng chiến của nhân dân Trung Quốc vào khoảng năm 1939. Hoạt động này góp phần giúp công chúng hiểu rõ hơn về những hậu quả của chủ nghĩa phát xít, đồng thời khơi dậy tinh thần phản kháng trước sự xâm lược. Trong bối cảnh thông tin bị kiểm soát và các hoạt động chống đối có thể dẫn đến nguy hiểm, việc truyền tải thông tin và nâng cao nhận thức của người dân là một nhiệm vụ có ý nghĩa. La Hối đã góp sức vào phong trào ấy bằng sự nhiệt tình và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ.

Song song với hoạt động cách mạng, La Hối vẫn tiếp tục sáng tác. Năm 1944, ông viết ca khúc Gió thiêng liêng, một tác phẩm mang âm hưởng mạnh mẽ, cổ vũ tinh thần thanh niên và lòng yêu nước. Cùng thời gian đó, ông sáng tác Xuân và tuổi trẻ, bản nhạc có giai điệu vui tươi, thể hiện niềm tin vào sức sống và tương lai. Những tác phẩm này cho thấy âm nhạc của ông không tách rời hoàn cảnh lịch sử. Trong khi một mặt tham gia hoạt động chống phát xít, mặt khác ông vẫn tìm cách khơi dậy tinh thần lạc quan và ý chí đấu tranh thông qua nghệ thuật.

Hoạt động của La Hối cuối cùng bị hiến binh Nhật phát hiện. Từ năm 1944, ông bị truy nã ráo riết và phải tìm cách tránh sự kiểm soát của quân Nhật. Tuy nhiên, vì còn trách nhiệm với tổ chức và những người đồng chí, ông vẫn quay trở lại địa phương. Tháng 5 năm 1945, La Hối cùng các đồng chí bị bắt giữ. Họ bị giam cầm và tra tấn nhằm buộc khai báo về hoạt động chống phát xít. Dù phải chịu những hình thức đàn áp tàn bạo, La Hối vẫn trở thành biểu tượng của một thế hệ trẻ sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng mà mình tin tưởng.

Sau nhiều ngày bị giam giữ, La Hối cùng các đồng chí bị quân Nhật xử tử tại khu vực chân núi Phước Tường, gần Đà Nẵng. Ông hy sinh khi mới khoảng hai mươi lăm tuổi, để lại nỗi tiếc thương cho gia đình, bạn bè và những người yêu âm nhạc. Sự ra đi của ông là mất mát lớn đối với phong trào chống phát xít tại địa phương. Một người trẻ có tài năng, có thể tiếp tục sáng tác nhiều tác phẩm giá trị, đã phải kết thúc cuộc đời trong hoàn cảnh đầy đau thương. Tuy nhiên, sự hy sinh ấy không làm mất đi ý nghĩa của những việc ông đã làm, mà còn khiến tấm gương của ông được nhớ đến như một biểu tượng về lòng can đảm và tinh thần trách nhiệm.

Sau khi La Hối qua đời, những sáng tác của ông dần được giới thiệu đến công chúng. Đặc biệt, năm 1946, nhà thơ Thế Lữ đến Hội An và xin phép gia đình nhạc sĩ để đặt lời Việt cho bản nhạc Xuân và tuổi trẻ. Nhờ đó, tác phẩm được phổ biến rộng rãi và trở thành một ca khúc quen thuộc mỗi dịp xuân về. Giai điệu tươi sáng của bài hát khiến nhiều người khó hình dung rằng tác giả của nó từng sống giữa thời kỳ chiến tranh và hy sinh trong cuộc đấu tranh chống phát xít. Sự đối lập giữa giai điệu lạc quan và số phận bi tráng của người nhạc sĩ càng làm nổi bật vẻ đẹp trong tâm hồn ông.

Nhìn lại cuộc đời La Hối, chúng ta thấy ông đã đóng góp cho đất nước bằng cả hoạt động cách mạng và nghệ thuật. Ông tham gia chống phát xít Nhật, góp phần tuyên truyền tinh thần đấu tranh, đồng thời sáng tác những tác phẩm làm phong phú đời sống âm nhạc. Dù cuộc đời ngắn ngủi, ông đã để lại dấu ấn đáng nhớ trong lịch sử văn hóa và phong trào chống phát xít tại Hội An. Câu chuyện của ông cũng nhắc nhở chúng ta rằng lòng yêu nước không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn được chứng minh bằng hành động, sự kiên định và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì điều mình tin là đúng.

La Hối là tấm gương về một người nghệ sĩ trẻ có tài năng, có lý tưởng và lòng can đảm. Ông đã chọn đứng về phía những người đấu tranh chống phát xít, dù biết rằng con đường ấy có thể khiến bản thân gặp nguy hiểm. Qua câu chuyện về ông, em hiểu rằng độc lập và tự do là những giá trị quý báu, được gìn giữ bằng sự hy sinh của nhiều thế hệ. Thế hệ trẻ hôm nay cần biết trân trọng lịch sử, chăm chỉ học tập, sống có trách nhiệm và sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng bằng khả năng của mình. Đó chính là cách thiết thực để tiếp nối tinh thần yêu nước mà La Hối và những người đi trước đã để lại.