LA THỊ TÁM

"ĐÔI MẮT THẦN" CỦA NGÃ BA ĐỒNG LỘC - ANH HÙNG LA THỊ TÁM

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Hà Tĩnh – nơi vẫn được ví von là "chảo lửa, túi mưa", tôi đã quen với cái nắng cháy da của gió Lào và những cơn bão dông dữ dội. Nhưng có lẽ, chính sự khắc nghiệt ấy đã tôi luyện nên những con người Hà Tĩnh kiên cường, gan góc, những con người "mình đồng da sắt" đã đi vào huyền thoại. Hôm nay, hưởng ứng đề án "Câu chuyện thời hoa lửa", tôi muốn kể lại cho các bạn nghe về một người con gái quê mình – một nhân chứng sống mà tên tuổi của bà đã trở thành niềm kiêu hãnh của cả một thế hệ: Nữ Anh hùng La Thị Tám.

Ngược dòng thời gian trở về những năm 1967 - 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Can Lộc, Hà Tĩnh) không xanh ngát bình yên như bây giờ. Ngày ấy, nơi đây là "yết hầu" giao thông quan trọng bậc nhất, là mạch máu nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Chính vì thế, đế quốc Mỹ đã biến nơi này thành "tọa độ chết". Đất đá bị cày xới, không một cành cây, ngọn cỏ nào có thể mọc nổi giữa những hố bom chi chít. Vậy mà, ngay giữa vùng đất chết ấy, có một bông hoa vẫn nở rực rỡ, kiêu hãnh thách thức bom đạn quân thù. Đó là O Tám – cô gái làng Vĩnh Lộc.

Khi ấy, O Tám mới vừa tròn 18 tuổi – cái tuổi trăng tròn đẹp nhất của người con gái. Nhìn vóc dáng nhỏ nhắn, mảnh mai của O, chẳng ai nghĩ rằng cô gái ấy lại mang trong mình một trái tim thép. O Tám thuộc biên chế đơn vị chủ lực C2 ngành giao thông vận tải, nhận một nhiệm vụ mà chỉ nghe thôi cũng thấy lạnh người: Đứng trên đồi Mòi cao chót vót, giữa ban ngày, dùng ống nhòm quan sát máy bay địch ném bom để đếm và cắm tiêu.

Mỗi lần tiếng gầm rú của phản lực Mỹ xé toạc bầu trời, khi đồng đội phải ẩn nấp vào hầm, thì O Tám lại phải rướn người lên khỏi công sự. Đôi mắt O mở to, nhìn trân trân vào những chiếc máy bay đang bổ nhào để đếm từng quả bom rơi xuống. "Một quả, hai quả, ba quả…" O đếm không được sai sót, bởi nhiệm vụ của O là sinh mệnh của cả đoàn xe và đồng đội phía sau. O phải xác định chính xác vị trí những quả bom chưa nổ, rồi chạy băng qua khói lửa, dùng những que tre sơn trắng cắm mốc để báo hiệu cho lực lượng công binh đến phá. Người ta gọi O là "đôi mắt thần" của Đồng Lộc, là ngọn hải đăng sống giữa biển lửa.

Tôi từng nghe các bà, các mẹ kể lại rằng, suốt 200 ngày đêm bám trụ tại ngọn đồi ác liệt ấy, O Tám đã đếm và cắm tiêu cho 1.205 quả bom. Con số 1.205 ấy không lạnh lùng vô tri, mà nó là 1.205 lần O đối mặt trực diện với tử thần. Có những lúc bom nổ gần, đất đá vùi lấp cả người, O rũ đất đứng dậy, lau vội vết máu rồi lại tiếp tục cầm ống nhòm.

Người con gái sông La ấy không chỉ gan dạ mà còn lạc quan đến lạ kỳ. Giữa những khoảng lặng hiếm hoi của chiến trận, trên đồi cao trọc lóc cháy sém, người ta vẫn nghe thấy tiếng hát của O cất lên. Tiếng hát trong trẻo, ngọt ngào giọng Nghệ Tĩnh vang vọng giữa thung lũng đạn bom, như lời khẳng định: Bom đạn quân thù có thể cày xới mặt đất, nhưng không thể hủy diệt được mầm xanh sự sống và tinh thần yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam.

Đau thương nhất, nhưng cũng hào hùng nhất, là chiều ngày 24/7/1968. Từ đồi quan sát, O Tám đau đớn chứng kiến loạt bom oan nghiệt rơi xuống hầm của 10 cô gái thanh niên xung phong – những người chị em thân thiết của mình. Nỗi đau ấy không làm O gục ngã, mà biến thành ngọn lửa căm hờn, thôi thúc O càng phải kiên cường hơn, bám trụ đến cùng để giữ thông suốt mạch máu giao thông.

Ngày 22 tháng 12 năm 1969, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi. Sau chiến tranh, bà về quê hương lập gia đình rồi chuyển về làm việc ở Đảng uỷ về cơ quan dân chính Đảng cấp tỉnh.

Giờ đây, chiến tranh đã lùi xa. Đồi Mòi, Ngã ba Đồng Lộc nay đã phủ xanh màu của sự sống, của hòa bình. O Tám – Nữ anh hùng La Thị Tám năm xưa giờ đã là một nhân chứng lịch sử tóc điểm sương. Nhưng câu chuyện về cô gái nhỏ nhắn đứng trên đồi cao đếm bom ngày ấy vẫn mãi là một "Câu chuyện thời hoa lửa" đẹp nhất, rực rỡ nhất.

Là một người con Hà Tĩnh, và cũng là một đoàn viên thanh niên đang học tập dưới mái trường Đại học, khi nhắc lại câu chuyện này, lòng tôi dâng trào một niềm xúc động khó tả. Hình ảnh O Tám nhắc nhở thế hệ trẻ chúng tôi rằng: "Thần tượng" không cần tìm đâu xa, họ là những con người bình dị đã sống và chiến đấu phi thường vì Tổ quốc. Chúng tôi, thế hệ sinh ra trong hòa bình, không còn phải đếm bom, phá mìn, nhưng chúng tôi nguyện sẽ kế thừa "ngọn lửa" nhiệt huyết ấy. Chúng tôi sẽ học tập và rèn luyện với tinh thần của O Tám: Không ngại khó, không sợ khổ, luôn sẵn sàng đứng ở nơi đầu sóng ngọn gió khi Tổ quốc cần.

Xin mượn lời bài hát của nhạc sĩ Doãn Nho viết về O để khép lại dòng cảm xúc này, như một nén tâm nhang tri ân quá khứ và lời hứa cho tương lai:

"Em vừa mười tám tròn, đẹp như xuân sang... Hỡi người con gái quê ta, đôi mắt trong tựa ngọc sáng Anh hùng đâu cứ phải là nam nhi..."

Tự hào lắm, người con gái Hà Tĩnh quê tôi!