LA THỊ TÁM – BÔNG HOA LỬA GIỮA NGÃ BA ĐỒNG LỘC
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
LA THỊ TÁM – BÔNG HOA LỬA GIỮA NGÃ BA ĐỒNG LỘC
Giữa trận địa hỗn mang của những năm tháng chống Mỹ ác liệt nhất, một vùng đất nhỏ bé mang tên Đồng Lộc đã phải gánh chịu mật độ bom dày đặc nhất thế giới, với mỗi mét vuông đất hứng chịu trung bình ba quả bom. Giữa “tọa độ chết” ấy, một cô gái tuổi mười tám với dáng người nhỏ nhắn đã xuất hiện, kiên cường đối diện với cái chết mỗi ngày. La Thị Tám, người con gái sông La ấy, đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Tuổi thơ của La Thị Tám gắn liền với những khó khăn, thiếu thốn. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, cha mất sớm, cô sớm phải nghỉ học để phụ giúp mẹ. Tuy nhiên, lớn lên trong tiếng bom rơi đạn nổ, trái tim cô gái trẻ đã sớm hun đúc ý chí lên đường bảo vệ Tổ quốc. Năm 1967, khi vừa tròn 18 tuổi, La Thị Tám viết đơn tình nguyện gia nhập đội Thanh niên xung phong và được biên chế vào đơn vị C2 chủ lực của ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh, tham gia bảo đảm giao thông thông suốt trên tuyến Quốc lộ 15A – “yết hầu” tiếp tế từ hậu phương lớn miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Trong bối cảnh Ngã ba Đồng Lộc trở thành một trong những trọng điểm đánh phá khốc liệt nhất, nhiệm vụ của La Thị Tám vô cùng nguy hiểm: đứng trên đồi Mòi (nay được đổi tên thành đồi La Thị Tám) phía trái Ngã ba Đồng Lộc, dùng ống nhòm đếm số lượng bom Mỹ trút xuống, sau đó chạy xuống cắm cọc tiêu để báo hiệu cho công binh đến phát nổ. Suốt 200 ngày đêm ròng rã, cô đã đếm và cắm tiêu được 1.205 quả bom, giúp đồng đội san lấp hố bom, giữ mạch máu giao thông 15A thông suốt chi viện quân đội miền Nam.
Có những lần bom nổ gần, đất đá vùi lấp cả người, nhưng cô không bao giờ sợ hãi. “Tôi nghĩ thà chết một mình mà đảm bảo an toàn được cho những người khác”, bà từng chia sẻ. Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn khoác chiếc áo dù, tay cầm ống nhòm luôn đứng trên đồi đếm bom rồi chạy như con thoi đi cắm tiêu đã trở thành biểu tượng hùng dũng của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh.
Tưởng tượng xem: một cô gái nhỏ nhắn, thân hình “bé như hạt mít”, nhưng lại phải đứng giữa biển lửa bom đạn, lúc nào cũng trong tư thế sẵn sàng đối diện với cái chết. Công việc đó không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm phi thường, mà còn cả sự tỉ mỉ, chính xác và bản lĩnh thép. Có những lúc cô vừa xuống tới bãi thì địch quay trở lại, bom nổ chậm, bom bi cày xới khắp nơi, đất đá văng ra sắc như mảnh bom.
Suốt 200 ngày đêm ròng rã, với ý chí kiên cường và trái tim nhiệt huyết, La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu thành công 1.205 quả bom các loại. Mỗi cọc tiêu cô cắm xuống không chỉ đánh dấu một quả bom chết chóc, mà còn là một lần cô đối diện trực tiếp với tử thần, là một nhịp đập của trái tim sông La kiên cường. Có lần, cô bị bom vùi trong đất đá, nhưng điều đó không hề làm cô nao núng. Sau này, khi nhắc lại, chị Tám chỉ mỉm cười: “Lúc đó, chúng tôi không có thời gian nghĩ về cái chết. Cả một thế hệ đều nghĩ rằng, nếu có mất mát, hy sinh, ấy là vì Tổ quốc!”.
Với những chiến công và sự hy sinh thầm lặng ấy, ngày 22 tháng 12 năm 1969, La Thị Tám được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới tròn 20 tuổi. Năm 1970, nhạc sĩ Doãn Nho đến Hà Tĩnh công tác, nghe câu chuyện về bà Tám và 10 cô gái TNXP Ngã ba Đồng Lộc, đã phổ nhạc bài thơ “Cô gái sông La” của nhà thơ Nguyễn Phương Thúy, đổi tên thành bài hát Người con gái sông La với giai điệu ngọt ngào, da diết nhưng đầy bi tráng và oai hùng.
Lần đầu tiên nghe bài hát qua sóng phát thanh, bà Tám đã xúc động đến bật khóc: “Chiến công đó là của tập thể, của đồng đội, những người con gái Quân khu Bốn vốn kiên cường, bất khuất. Chiến công ấy không phải là của riêng tôi”. Bà hay nhắc lại rằng danh hiệu Anh hùng mà bà nhận được chỉ là đại diện cho toàn bộ tập thể thanh niên xung phong đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc.
Tấm gương của cô đã vượt qua giới hạn của thời gian và chiến tranh, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật. Nhạc sĩ Doãn Nho đã xúc động viết nên ca khúc “Người con gái sông La” khi tận mắt chứng kiến quả đồi nơi cô gái ấy hàng ngày đứng đếm bom, và hình ảnh cô cùng 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã hóa thân vào những ca từ đẹp đẽ nhất. Bài hát vang lên: “Em vừa 18 tròn, đẹp như xuân sang... Đạp lên cái chết dáng em hiên ngang” – đó chính là chân dung La Thị Tám, người con gái đã biến những thước đất đỏ lòm bom đạn thành một khúc tráng ca bất diệt.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bà Tám về quê hương lập gia đình với một sĩ quan hải quân, sau đó chuyển về công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh. Hiện nay, bà sống tại căn nhà nhỏ ở đường Nguyễn Biểu, phường Nam Hà TP Hà Tĩnh, với hai con trai và gái.
Bà luôn giữ tinh thần kiên cường, thường đi thắp hương tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc để tưởng nhớ đồng đội. Mỗi khi đến nơi, bà không bao giờ muốn được giới thiệu với khách du lịch như một “anh hùng”, mà chỉ muốn trò chuyện với các cựu thanh niên xung phong, ôn lại những năm tháng khốc liệt nhưng hào hùng tại mảnh đất mà bà đã gắn kết sinh mạng.
Hình ảnh La Thị Tám hiên ngang giữa biển lửa Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là một kỳ tích trong chiến tranh, mà còn là một biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam – một dân tộc nhỏ bé nhưng luôn kiên cường bất khuất trước mọi thế lực xâm lăng hùng mạnh nhất. Câu chuyện của cô gái trẻ năm ấy vẫn mãi là bài học về lòng yêu nước, về sự hy sinh và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với vận mệnh Tổ quốc. “Người con gái sông La” đã đi vào huyền thoại, nhưng tinh thần của cô vẫn tỏa sáng, tiếp thêm sức mạnh cho những thế hệ mai sau trên con đường xây dựng và bảo vệ đất nước.
