La Thị Tám – Cô gái đếm bom giữa “tọa độ lửa” Đồng Lộc
Nguyễn Thu Thủy
La Thị Tám – Cô gái đếm bom giữa “tọa độ lửa” Đồng Lộc
Có những người góp phần giữ một con đường bằng súng đạn. Cũng có những người đứng ngay giữa trọng điểm bom phá, lặng lẽ đếm từng quả bom để đồng đội có thể biết nơi nào còn nguy hiểm. La Thị Tám là một người như thế.
La Thị Tám sinh năm 1949 tại xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, chị tham gia lực lượng thanh niên xung phong và làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc – một trọng điểm giao thông đặc biệt ác liệt trên tuyến chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Các nguồn tư liệu của Hà Tĩnh ghi nhận La Thị Tám là một trong những cá nhân tiêu biểu của lực lượng làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc. (Công an tỉnh Hà Tĩnh)
Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc trở thành một trong những nơi bị đánh phá dữ dội. Địch tập trung bom đạn nhằm cắt đứt tuyến đường vận chuyển. Sau mỗi trận bom, những người thanh niên xung phong lại phải lao ra mặt đường san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho xe tiếp tục đi qua. Chỉ trong 8 tháng năm 1968, khu vực Đồng Lộc đã hứng chịu khoảng 48.600 quả bom các loại. (Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh)
Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của La Thị Tám đặc biệt nguy hiểm.
Chị thường phải quan sát những trận bom, xác định và đếm số bom chưa nổ rồi đánh dấu vị trí để lực lượng công binh có thể tiếp cận, xử lý. Công việc ấy đồng nghĩa với việc phải đứng rất gần những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào.
Giữa một nơi mà mặt đất liên tục rung chuyển, một bước chân sai có thể phải trả giá bằng mạng sống, cô gái trẻ vẫn bám trụ.
Có thể tưởng tượng được sự căng thẳng của những giây phút ấy: tiếng máy bay vừa xa dần, khói bom còn phủ kín mặt đường, nhưng người thanh niên xung phong đã phải bước ra, quan sát từng dấu vết của bom đạn và ghi nhớ từng vị trí.
Không có tiếng súng trong tay.
Không có một trận đánh theo nghĩa thông thường.
Nhưng mỗi lần bước vào vùng đất vừa bị bom cày xới, chị đều phải đối mặt trực tiếp với hiểm nguy.
Và phía sau chị là những đoàn xe đang chờ được thông đường.
Đường phải thông.
Bom phải được xác định.
Những quả bom chưa nổ phải được xử lý.
Bởi nếu tuyến đường bị tê liệt, sự chi viện cho chiến trường cũng bị ảnh hưởng.
Đó chính là ý nghĩa của những công việc tưởng như âm thầm mà La Thị Tám cùng biết bao thanh niên xung phong đã làm ở Đồng Lộc. Các lực lượng tại đây đã ngày đêm bám đường, vừa chịu bom đạn vừa sửa chữa những đoạn đường bị đánh phá để giữ cho tuyến giao thông không bị đứt.
La Thị Tám sau đó được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi chị trở thành một trong những biểu tượng của lực lượng thanh niên xung phong trên “tọa độ lửa” Ngã ba Đồng Lộc. (Công an tỉnh Hà Tĩnh)
Điều khiến câu chuyện về La Thị Tám xúc động không nằm ở những con số hay danh hiệu.
Mà là hình ảnh một cô gái trẻ đứng giữa nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau một bước chân.
Hôm nay, Đồng Lộc đã xanh trở lại. Những con đường năm xưa không còn tiếng bom. Những người trẻ đến đây có thể đi trên mặt đường bình yên, thắp một nén hương và đọc tên những người đã từng sống, chiến đấu và hy sinh tại nơi này.
La Thị Tám may mắn trở về sau chiến tranh. Nhưng rất nhiều đồng đội của chị thì không.
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, mười nữ thanh niên xung phong của Tiểu đội 4, Đại đội 552 đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc. Sự hy sinh của họ trở thành một phần không thể tách rời khỏi ký ức về nơi này.
Vì thế, khi nhắc đến La Thị Tám, người ta không chỉ nhớ đến một cô gái “đếm bom”.
Người ta nhớ đến cả một thế hệ thanh niên đã đứng ở những nơi nguy hiểm nhất để giữ cho con đường sống.
Ngày ấy, La Thị Tám đếm từng quả bom để đồng đội biết nơi nào còn hiểm nguy. Còn hôm nay, những thế hệ trẻ có thể bước đi trên những con đường bình yên mà không còn phải nhìn lên bầu trời để sợ tiếng bom. Có lẽ đó chính là một trong những điều đẹp nhất mà những người thanh niên năm ấy đã để lại cho thời bình.
