La Thị Tám – Người con gái đứng giữa mưa bom

Có một bài hát mà nhiều thế hệ người Việt đã từng nghe:

“Người con gái sông La”.

Đằng sau giai điệu ấy là hình ảnh một cô gái tuổi đôi mươi đứng trên đồi cao, giữa tiếng máy bay và những trận bom, tay cầm ống nhòm, mắt dõi theo từng điểm nổ.

Cô gái ấy là La Thị Tám.

Sinh năm 1949 tại vùng đất Vĩnh Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh, La Thị Tám xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm, hoàn cảnh gia đình khiến bà phải nghỉ học khi còn trẻ. Năm 1967, khi vừa 18 tuổi, cô gái trẻ tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong và làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông.  Điểm đến của bà là Ngã ba Đồng Lộc.

Những năm 1967-1968, nơi đây là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt. Con đường qua Đồng Lộc là tuyến giao thông quan trọng phục vụ chi viện cho chiến trường miền Nam.

Nhiệm vụ của La Thị Tám nghe qua tưởng như đơn giản: đứng trên núi Mòi quan sát những trận bom, xác định những quả bom chưa nổ, sau đó chạy xuống cắm cờ tiêu để lực lượng công binh biết vị trí xử lý. Nhưng đó là một trong những công việc nguy hiểm nhất.

Bởi để xác định quả bom nào chưa nổ, cô phải đứng giữa khu vực vừa bị máy bay ném bom.

Sau mỗi đợt máy bay đi qua, cô lại chạy. Chạy giữa những hố bom. Chạy qua đất đá nóng bỏng. Chạy về phía những quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Hai trăm ngày đêm.Con số ấy trở thành một phần huyền thoại của người con gái sông La.

Theo tư liệu của Báo Chính phủ, trong khoảng thời gian ấy, La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom; ngọn đồi nơi bà từng đứng quan sát về sau được đặt tên là Đồi La Thị Tám. Ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng có một chi tiết khiến chân dung La Thị Tám trở nên đặc biệt. Bà không nhận tất cả chiến công về mình.

Nhiều năm sau chiến tranh, khi nghe bài hát “Người con gái sông La”, bà từng nhấn mạnh rằng chiến công ấy thuộc về tập thể, về đồng đội, về những người con gái đã cùng bà sống và chiến đấu ở tuyến lửa. Đó có lẽ cũng là vẻ đẹp của những người từng đi qua chiến tranh. Họ hiểu rằng không ai chiến đấu một mình. Một người đứng trên đồi đếm bom. Một người chạy dưới đường. Một người phá bom. Một người sửa xe. Một người lái xe đưa hàng ra trận. Mỗi người chỉ làm một phần công việc, nhưng chính những phần việc nhỏ ấy tạo thành sức mạnh của cả một tuyến đường.

Ngày nay, La Thị Tám đã trở về cuộc sống đời thường. Ngôi nhà của bà ở Hà Tĩnh không còn tiếng máy bay, không còn tiếng bom. Nhưng ký ức về những ngày tháng ấy vẫn còn nguyên. Người con gái năm nào đã trở thành người bà, người mẹ. Còn ngọn đồi mang tên bà vẫn đứng đó. Như một lời nhắc rằng có những tuổi xuân từng đứng giữa bom đạn để con đường phía sau được tiếp tục.