La Thị Tám - Nữ thanh niên xung phong trên tuyến lửa
Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Nam Hồng (huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh), cô gái trẻ La Thị Tám (sinh năm 1949) bước vào tuổi mười tám khi chiến tranh chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Năm 1967, chị gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) và được phân công về Cụm cọc tiêu chống lầy, thuộc Đại đội 2 (Đội 55 TNXP Hà Tĩnh).
Đơn vị của chị trực tiếp bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc — nút giao thông huyết mạch trên con đường chiến lược Trường Sơn. Đây được coi là "tọa độ chết", nơi máy bay Mỹ trút hàng vạn tấn bom đạn mỗi ngày nhằm cắt đứt tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam.
Nhiệm vụ của La Thị Tám là đứng trên đỉnh đồi Mây — điểm cao nhất tại Ngã ba Đồng Lộc — giữa làn mưa bom bão đạn để quan sát, đếm và đánh dấu vị trí những quả bom rơi, đặc biệt là bom nổ chậm. Suốt 200 ngày đêm kiên cường bám trụ trên đồi cao, dưới cái nắng cháy da thịt và mùi thuốc súng nồng nặc, chị đã đếm và cắm cọc tiêu đánh dấu 1.205 quả bom nổ chậm.
Mỗi lần phát hiện bom rơi, người nữ TNXP vóc dáng nhỏ nhắn ấy lại dũng cảm chạy xuống hiện trường để cắm cọc tiêu, hướng dẫn lực lượng công binh đến rà phá, đồng thời làm cọc tiêu sống chỉ đường cho những đoàn xe quân sự vượt trọng điểm an toàn. Hình ảnh người con gái tay cầm ống nhòm, tay cầm sổ bút ghi chép tỉ mỉ từng tọa độ bom giữa quầng lửa mịt mù đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ Doãn Nho sáng tác bài hát nổi tiếng Người con gái sông La.
Tháng 12/1969, khi mới 20 tuổi, La Thị Tám vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Sau ngày đất nước thống nhất, bà trở về cuộc sống đời thường tại tỉnh Hà Tĩnh, tiếp tục tham gia công tác xã hội và giữ vững phẩm chất cao đẹp của người TNXP năm xưa. Câu chuyện về "người con gái sông La" La Thị Tám mãi là biểu tượng ngời sáng cho lòng dũng cảm, sự mưu trí và chí khí quật cường của thế hệ trẻ Việt Nam thời kỳ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".
