Lá thư gửi từ Điện Biên

Tháng Ba năm 1954, khi những cơn mưa đầu mùa còn chưa kịp phủ xanh núi rừng Tây Bắc, cả thung lũng Điện Biên Phủ đã chìm trong không khí căng thẳng của một trận quyết chiến chiến lược. Từng đoàn dân công hỏa tuyến nối nhau băng rừng, vượt suối. Những khẩu pháo nặng hàng tấn được bộ đội và nhân dân kéo bằng sức người qua những con dốc dựng đứng. Giữa muôn vàn gian khổ ấy có một chàng trai hai mươi mốt tuổi tên Nguyễn Văn Lâm, quê ở một làng nhỏ ven sông Hồng.

Lâm nhập ngũ cuối năm 1952. Ngày rời quê, mẹ anh chỉ có một chiếc khăn nâu cũ để gói ít gạo rang và mấy củ khoai khô. Người mẹ nghèo nắm chặt tay con, dặn đi dặn lại:

"Con đi đánh giặc, mẹ chỉ mong con giữ gìn sức khỏe. Nếu có phải hy sinh thì hãy sống cho xứng đáng với quê hương."

Lâm mỉm cười, cúi đầu lạy mẹ rồi bước theo đoàn quân. Anh không biết rằng cái cúi đầu hôm ấy là lần cuối cùng được nhìn thấy người mẹ đã tần tảo nuôi mình khôn lớn.

Hơn một năm sau, Lâm đã trở thành chiến sĩ của một đơn vị pháo binh tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Những ngày kéo pháo vào trận địa là quãng thời gian anh không bao giờ quên.

Con đường xuyên rừng hẹp đến mức mỗi bước chân đều phải dò từng tảng đá. Ban ngày máy bay đối phương quần thảo, ném bom liên tục. Ban đêm, ánh đuốc được che kín bằng lá cây để tránh bị phát hiện. Hàng trăm người cùng ghé vai kéo từng khẩu pháo nặng hàng tấn.

Có hôm dây kéo bị đứt, khẩu pháo trượt xuống dốc. Mọi người lao vào ghìm lại bằng cả thân mình. Sau lần ấy, vai ai cũng tím bầm, bàn tay rớm máu, nhưng không một ai than vãn.

Lâm thường nói với đồng đội:

"Khẩu pháo này đến được trận địa thì chiến thắng sẽ gần hơn."

Người bạn thân nhất của anh là Hoàng, quê Thanh Hóa. Hai người cùng tuổi, cùng thích ngắm sao mỗi đêm.

Có lần Hoàng hỏi:

"Này Lâm, cậu có sợ không?"

Lâm cười:

"Sợ chứ. Ai mà chẳng sợ. Nhưng nếu mình không đi thì ai sẽ giữ đất nước này?"

Hoàng gật đầu. Hai người nhìn lên bầu trời đầy sao, mỗi người mang trong lòng một nỗi nhớ quê khác nhau.

Đầu tháng Tư năm 1954, đơn vị được lệnh chuẩn bị cho đợt tiến công mới.

Đêm ấy, trong ánh đèn dầu leo lét dưới hầm trú ẩn, Lâm lấy từ ba lô ra một tờ giấy đã gấp cẩn thận. Anh bắt đầu viết.

"Mẹ kính yêu!

Khi mẹ đọc được lá thư này thì có lẽ chiến dịch đã kết thúc. Con vẫn khỏe. Mẹ đừng lo cho con nhiều quá.

Ở đây gian khổ lắm mẹ ạ. Núi cao, rừng sâu, cơm không đủ no, đêm ngủ chỉ có chiếc tăng che mưa. Nhưng con chưa bao giờ thấy mình mạnh mẽ như lúc này. Con được sống giữa những người đồng đội sẵn sàng nhường nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm.

Mẹ vẫn thường hỏi con vì sao lại tình nguyện nhập ngũ. Con chỉ nghĩ đơn giản rằng nếu ai cũng ở nhà thì đất nước sẽ mãi còn chiến tranh. Con muốn mai này lũ trẻ trong làng được đến trường, được chạy trên cánh đồng mà không còn nghe tiếng bom.

Mẹ nhớ giữ gìn sức khỏe. Con chưa kịp báo hiếu mẹ nhiều. Nếu một ngày con không trở về, mẹ cũng đừng quá buồn. Hãy coi như con vẫn đang đứng đâu đó trên mảnh đất này, cùng đồng đội giữ lấy độc lập cho Tổ quốc.

Con trai của mẹ.

Nguyễn Văn Lâm."

Viết xong, Lâm gấp lá thư thật ngay ngắn rồi bỏ vào chiếc phong bì đã sờn góc.

Hoàng nhìn bạn:

"Mai chiến đấu xong cậu sẽ tự mang về."

Lâm cười rất hiền.

"Ừ, mình cũng mong vậy."

Ngày 6 tháng 5 năm 1954.

Trận đánh mở màn cho đợt tổng công kích diễn ra vô cùng ác liệt. Tiếng pháo rung chuyển cả lòng chảo Điện Biên.

Đơn vị của Lâm nhận nhiệm vụ chi viện hỏa lực cho bộ binh.

Suốt nhiều giờ liên tục, họ làm việc không ngơi nghỉ. Khói thuốc súng phủ kín khuôn mặt ai nấy. Tai ù đặc vì tiếng nổ.

Đến giữa buổi chiều, một loạt đạn pháo đối phương bất ngờ rơi sát trận địa.

Tiếng nổ chát chúa xé toạc không gian.

Lâm bị hất văng xuống hố đất.

Khi Hoàng chạy tới, anh thấy người bạn nằm bất động. Trên ngực Lâm là mảnh đạn còn nóng bỏng.

Lâm mở mắt rất khẽ.

Anh cố lấy trong túi áo ra phong bì đã nhàu.

"B... nếu mình..."

Hoàng nắm chặt tay bạn.

"Mình sẽ mang về."

Lâm khẽ mỉm cười.

Đó là nụ cười cuối cùng.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954.

17 giờ 30 phút.

Lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Cả đơn vị ôm nhau khóc.

Trong niềm vui chiến thắng, Hoàng lặng lẽ nhìn về ngọn đồi nơi Lâm và nhiều đồng đội đã nằm lại.

Anh lấy trong ba lô chiếc phong bì vẫn còn nguyên vẹn.

"Chúng mình thắng rồi, Lâm ạ."

Chiến tranh vẫn còn tiếp diễn ở nhiều nơi nên Hoàng chưa thể trở về quê ngay.

Lá thư được anh cất giữ suốt nhiều năm.

Nó theo anh qua những chặng đường hành quân, qua những trận mưa rừng, qua cả những lần suýt mất ba lô vì bom đạn.

Đến cuối năm 1956, sau khi hoàn thành nhiệm vụ và trở về quê, Hoàng dò hỏi mãi mới tìm được ngôi nhà nhỏ của mẹ Lâm.

Người phụ nữ năm nào giờ mái tóc đã bạc trắng.

Bà vừa nhìn thấy bộ quân phục đã run run hỏi:

"Con... có phải đồng đội của thằng Lâm không?"

Hoàng nghẹn lời.

Anh cúi đầu rất lâu rồi mới lấy phong bì từ trong túi áo.

"Lâm gửi bác."

Đôi bàn tay người mẹ run rẩy nhận lấy lá thư.

Phong bì đã ngả màu vàng.

Bên góc vẫn còn nét chữ quen thuộc của con trai.

Bà mở thư rất chậm.

Từng dòng chữ hiện lên trước mắt.

Nước mắt lặng lẽ rơi xuống mặt giấy.

Không có tiếng khóc lớn.

Chỉ có tiếng nấc nghẹn của một người mẹ hiểu rằng đứa con mình sẽ không bao giờ trở về nữa.

Bà áp lá thư vào ngực.

"Con vẫn nhớ mẹ..."

Nhiều năm sau, mỗi dịp kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ, bà lại lấy lá thư ra đọc.

Giấy đã cũ.

Mực đã nhạt.

Nhưng từng con chữ vẫn nguyên vẹn tình yêu của một người con dành cho mẹ và Tổ quốc.

Sau khi bà qua đời, lá thư được gia đình trao tặng cho phòng truyền thống của địa phương như một kỷ vật quý giá. Nhiều thế hệ học sinh đến tham quan đã lặng người khi đọc những dòng chữ mộc mạc ấy. Họ hiểu rằng phía sau chiến thắng lịch sử không chỉ có những trận đánh hào hùng, mà còn có biết bao ước mơ còn dang dở, những lời hẹn chưa kịp thực hiện và những người mẹ chờ con đến hết cuộc đời.

Mỗi mùa tháng Năm, khi hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc, câu chuyện về lá thư của người chiến sĩ trẻ lại được kể cho thế hệ sau. Nó nhắc nhở rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao người con đất Việt. Và dù thời gian có làm phai màu giấy mực, tinh thần yêu nước, lòng quả cảm và khát vọng độc lập của họ vẫn sẽ mãi là những trang sử sống trong trái tim mỗi người Việt Nam.