La Văn Cầu, từ cậu bé 'sống cũng như chết' đến anh hùng quân đội

Có những con người mà cuộc đời họ đã trở thành biểu tượng của cả một thế hệ. Mỗi khi nhắc đến Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu, người ta không chỉ nhớ đến chiến công oanh liệt trên chiến trường Đông Khê mà còn nhớ đến một người lính đã gửi lại cánh tay nơi trận địa để tiếp tục chiến đấu vì độc lập của Tổ quốc. Dẫu chiến tranh đã lùi xa hơn bảy thập kỷ, câu chuyện về ông vẫn luôn khiến nhiều người xúc động bởi đó là biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Sinh năm 1932 trong một gia đình người Tày nghèo ở vùng núi Cao Bằng, tuổi thơ của La Văn Cầu gắn liền với đói nghèo và mất mát. Cha mất từ khi ông còn rất nhỏ, mẹ một mình tần tảo nuôi con trong cảnh làm thuê, làm mướn. Những ngày tháng ấy, cậu bé La Văn Cầu từng phải chịu cảnh bị khinh rẻ vì nghèo, không được đến trường như những đứa trẻ khác và sớm phải lao động để phụ giúp mẹ. Chính những tháng ngày cơ cực ấy đã hun đúc trong ông khát vọng được cầm súng đánh giặc, để người dân quê mình không còn phải sống trong cảnh áp bức, lầm than.

Năm 1948, khi mới mười sáu tuổi, nghe tin bộ đội về địa phương tuyển quân, La Văn Cầu bỏ dở công việc ngoài đồng chạy đến xin nhập ngũ. Biết mình chưa đủ tuổi theo quy định, ông mạnh dạn khai tăng tuổi để được đứng trong hàng ngũ quân đội. Khi được chấp nhận, người mẹ nghèo bán con lợn duy nhất trong nhà để may cho con hai bộ quần áo rồi tiễn con lên đường. Lời dặn của mẹ hôm ấy rất giản dị: phải chăm chỉ, phải biết yêu thương đồng đội và sống cho xứng đáng. Có lẽ, đó cũng là hành trang theo ông suốt cuộc đời binh nghiệp.

Những ngày đầu trong quân ngũ, La Văn Cầu luôn là người ham học hỏi nhất đơn vị. Ông tranh thủ học cách sử dụng từng loại vũ khí, học kinh nghiệm chiến đấu của các anh đi trước và không ngại nhận những nhiệm vụ khó khăn. Qua từng trận đánh, từ Nà Tèn, Cạm Ngần đến Bông Lau, người chiến sĩ trẻ ngày càng trưởng thành, nổi bật bởi sự gan dạ, mưu trí và tinh thần xung phong đi đầu. Với ông, mỗi chiến thắng không chỉ tiêu diệt được quân thù mà còn là cơ hội để bảo vệ quê hương, bảo vệ nhân dân.

Nhưng ký ức sâu đậm nhất trong cuộc đời người lính ấy chính là trận đánh Đông Khê tháng 9 năm 1950, trận mở màn Chiến dịch Biên giới. Là tổ trưởng tổ bộc phá, La Văn Cầu nhận nhiệm vụ mở cửa đột phá để đơn vị xung phong đánh chiếm cứ điểm. Khi tổ bộc phá tiến gần lô cốt địch, hỏa lực quân Pháp bắn xuống dữ dội, từng đồng đội bên cạnh lần lượt ngã xuống. Chính ông cũng bị đạn trung liên bắn nát cánh tay phải, máu chảy xối xả, cánh tay chỉ còn dính lại bằng một mảng da. Nhưng điều ông nghĩ đến lúc ấy không phải là nỗi đau hay tính mạng của bản thân, mà là nhiệm vụ vẫn chưa hoàn thành.

Biết cánh tay bị thương sẽ cản trở việc chiến đấu, La Văn Cầu đề nghị đồng đội dùng lưỡi lê chặt đứt phần cánh tay còn dính lại. Người đồng đội ban đầu không nỡ xuống tay, nhưng trước sự kiên quyết của ông, cuối cùng cũng phải thực hiện. Không một tiếng kêu đau, không một lời than vãn, người chiến sĩ trẻ ôm khối bộc phá nặng bằng cánh tay còn lại, tiếp tục bò lên giữa làn đạn. Đến sát lô cốt, ông liên tiếp ném lựu đạn rồi dùng cả chân đạp mạnh khối bộc phá vào lỗ châu mai. Tiếng nổ vang lên xé tan lô cốt kiên cố của quân Pháp, mở đường cho đơn vị xung phong giành thắng lợi. Chỉ đến khi nhiệm vụ hoàn thành, ông mới được đồng đội đưa về tuyến sau cấp cứu trong tình trạng mất rất nhiều máu.

Chiến tranh qua đi nhưng cánh tay phải của La Văn Cầu mãi mãi nằm lại nơi chiến trường Đông Khê. Trở về với cuộc sống đời thường, ông kiên trì tập viết, tập làm việc bằng tay trái rồi tiếp tục học tập, công tác trong quân đội cho đến ngày nghỉ hưu. Dù mang trên mình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ông luôn sống giản dị, khiêm nhường và chưa bao giờ nhận chiến công về riêng mình. Mỗi lần nhắc đến những ngày chiến đấu, ông đều nói rằng chiến thắng là của cả tập thể, còn bản thân chỉ là một người lính may mắn được sống để kể lại câu chuyện của đồng đội.

Trong gia đình, La Văn Cầu là người cha, người ông mẫu mực. Ông luôn căn dặn con cháu phải sống tử tế, biết yêu thương con người và làm những điều có ích cho xã hội. Theo ông, điều quý giá nhất mà một người để lại không phải là vật chất hay danh hiệu, mà chính là nhân cách và những việc tốt mình đã làm cho đất nước, cho nhân dân.

Ngày 24 tháng 6 năm 2025, người Anh hùng năm xưa lặng lẽ khép lại cuộc đời ở tuổi 94. Nhưng hình ảnh chàng chiến sĩ tuổi mười tám kiên quyết chặt cánh tay để tiếp tục ôm bộc phá xông lên vẫn mãi là biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Câu chuyện về La Văn Cầu không chỉ kể về lòng dũng cảm phi thường của một người lính, mà còn nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng nền độc lập, hòa bình của dân tộc đã được đánh đổi bằng máu, bằng tuổi xuân và bằng những hy sinh không gì có thể đong đếm của lớp lớp cha anh đi trước.