LÂM ÚY – TRẬN XUÂN BỒ VÀ KHÍ PHÁCH NGƯỜI CHIẾN SĨ QUYẾT TỬ BÊN DÒNG KIẾN GIANG

Có những người anh hùng đi vào lịch sử bằng những chiến công vang dội. Có những người để lại một câu nói bất tử. Và cũng có những người mà tư thế hy sinh của họ đã trở thành lời thề bằng máu về ý chí không chịu khuất phục trước quân thù.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trên chiến trường Bình - Trị - Thiên khốc liệt, đã có một người chiến sĩ như thế.

Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở Quảng Bình, tuổi thơ phải đi ở, làm thuê kiếm sống, nhưng khi đất nước giành được độc lập và cuộc chiến bảo vệ quê hương bắt đầu, người thanh niên ấy đã sớm lựa chọn con đường cầm súng.

Từ những ngày đầu tham gia đoàn quân Nam tiến, qua hàng chục trận đánh, ông nổi tiếng gan dạ, mưu trí và quyết liệt. Có súng thì dùng súng. Hết đạn thì dùng lưỡi lê, báng súng. Không còn súng thì dùng mã tấu. Dẫu chỉ còn một mình, ông vẫn chiến đấu.

Và trong trận Xuân Bồ tháng 5-1950, khi đạn dược gần cạn, thương binh ngày càng nhiều, quân địch liên tiếp phản kích, người chiến sĩ ấy đã cùng đồng đội chiến đấu đến những giới hạn cuối cùng của sức người.

Ông là Lâm Úy.

TỪ TUỔI THƠ NGHÈO KHÓ ĐẾN ĐOÀN QUÂN NAM TIẾN

Lâm Úy sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở Quảng Bình.

Cuộc sống cơ cực đến với ông từ rất sớm. Khi nhiều đứa trẻ cùng trang lứa còn được sống bên gia đình, Lâm Úy đã phải đi ở, làm thuê để kiếm sống.

Những năm tháng ấy hun đúc trong người thanh niên nghèo sức chịu đựng, sự cứng cỏi và nghị lực trước gian khó.

Rồi mùa thu năm 1945 đến.

Cách mạng Tháng Tám thành công, đất nước bước sang một trang sử mới. Nhưng nền độc lập vừa giành được đã đứng trước những thử thách vô cùng khắc nghiệt.

Tháng 9-1945, Lâm Úy tham gia hoạt động cách mạng và tình nguyện gia nhập đội quân Nam tiến, chiến đấu trên chiến trường Bình - Trị - Thiên.

Từ đây, cuộc đời người thanh niên nghèo Quảng Bình gắn chặt với chiến trường.

Ông trở thành người lính.

Rồi trở thành người đảng viên.

Và từ thực tiễn chiến đấu, Lâm Úy dần trưởng thành thành Tiểu đội phó bộ binh, thuộc lực lượng sau này nằm trong đội hình Đại đoàn 325.

BA MƯƠI TRẬN ĐÁNH – MỘT Ý CHÍ KHÔNG LÙI BƯỚC

Từ tháng 2-1947 đến tháng 5-1950, Lâm Úy đã tham gia khoảng 30 trận đánh.

Con số ấy phần nào cho thấy mức độ dạn dày trận mạc của người chiến sĩ trẻ.

Nhưng điều khiến đồng đội nhớ đến Lâm Úy không chỉ là ông đã tham gia bao nhiêu trận.

Mà là ông chiến đấu như thế nào.

Ở những thời khắc khó khăn, Lâm Úy thường thể hiện sự gan dạ, bình tĩnh và mưu trí.

Khi đội hình còn đông, ông chiến đấu cùng đồng đội.

Khi lực lượng bị phân tán, dù chỉ còn một mình, ông vẫn kiên cường bám trận địa.

Có súng, ông dùng súng.

Không có súng, ông dùng mã tấu.

Súng hết đạn, ông sẵn sàng lao vào đánh giáp lá cà.

Đối với người chiến sĩ ấy, vũ khí có thể thay đổi, tình thế chiến trường có thể thay đổi, nhưng một điều không thay đổi:

nhiệm vụ phải được hoàn thành.

Chính qua hàng chục trận đánh, phẩm chất của Lâm Úy ngày càng được thử thách và tôi luyện.

Để rồi tháng 5-1950, bên dòng sông quê hương, người chiến sĩ ấy bước vào trận đánh cuối cùng.

XUÂN BỒ – MỘT NGÀY LỬA ĐẠN

Tháng 5-1950.

Tại Xuân Bồ, quân Pháp tập trung một lực lượng lớn, có máy bay và pháo binh yểm trợ, nhằm đánh vào lực lượng chủ lực của ta và phá hoại mùa màng của nhân dân.

Đối với người dân, phía sau trận tuyến không chỉ là những ngôi nhà.

Đó còn là ruộng đồng, là mùa màng, là nguồn sống.

Nếu để đối phương thực hiện được ý đồ, không chỉ lực lượng kháng chiến bị tổn thất mà cuộc sống của nhân dân cũng bị đe dọa.

Đơn vị của Lâm Úy nhận lệnh vượt sông, tập kích quân địch.

Một nhiệm vụ nguy hiểm.

Bởi vượt sông trong chiến đấu đồng nghĩa với việc người lính phải rời nơi che chắn, đưa mình ra trước hỏa lực đối phương.

Nhưng khi nhiệm vụ được giao, Lâm Úy không chần chừ.

Ông xung phong đi đầu.

Người Tiểu đội phó lao xuống dòng nước, dẫn đồng đội vượt sang bờ bên kia.

Vừa đặt chân lên bờ, Lâm Úy cùng đơn vị nhanh chóng xông lên đánh địch, chiếm vị trí có lợi và tổ chức trận địa chuẩn bị chống những đợt phản kích tiếp theo.

Và đúng như dự đoán, quân Pháp phản công dữ dội.

HƠN MƯỜI ĐỢT PHẢN KÍCH

Từ khoảng 9 giờ đến 14 giờ, trận chiến diễn ra liên tục.

Quân địch dựa vào ưu thế lực lượng và hỏa lực, hết đợt này đến đợt khác lao lên.

Một đợt bị đánh bật.

Đợt khác lại tràn tới.

Trận địa rung chuyển.

Nhưng những người lính vẫn bám trụ.

Dưới sự chiến đấu kiên cường của đơn vị, hơn 10 đợt phản kích của quân địch lần lượt bị đánh lui.

Năm giờ chiến đấu liên tục đã bào mòn sức lực của những người lính.

Đạn dược cũng vơi dần.

Nhiều chiến sĩ bị thương nặng.

Tình thế trở nên đặc biệt khó khăn.

Nhưng Lâm Úy vẫn ở đó.

Người Tiểu đội phó vừa chiến đấu, vừa động viên đồng đội giữ vững trận địa.

Rồi một vấn đề sống còn xuất hiện:

Đạn gần hết.

Không có đạn, trận địa khó có thể đứng vững trước những đợt phản kích tiếp theo.

Nhưng phía trước, giữa trận địa, vẫn còn những quả lựu đạn của quân địch.

Lâm Úy quyết định hành động.

LAO RA GIỮA LỬA ĐẠN NHẶT LỰU ĐẠN CỦA ĐỊCH

Giữa lúc quân địch vẫn đang bắn phá, Lâm Úy một mình lao ra khỏi vị trí, tìm cách thu lấy lựu đạn của đối phương mang về cho đồng đội.

Mỗi lần bước ra khỏi nơi che chắn là một lần đối mặt trực tiếp với cái chết.

Nhưng lúc ấy, từng quả lựu đạn mang về có thể giúp đồng đội giữ trận địa thêm một phút.

Có thể đánh bật thêm một toán quân địch.

Có thể cứu thêm một người.

Lâm Úy vẫn đi.

Những quả lựu đạn thu được nhanh chóng được chuyển cho đồng đội.

Nhờ số vũ khí ấy, đơn vị tiếp tục chiến đấu và đánh lui thêm hai đợt phản kích.

Nhưng trận đánh chưa kết thúc.

Rồi số lựu đạn vừa thu được cũng cạn.

Hỏa lực trong tay những người lính ngày càng ít.

Phía trước, quân địch lại chuẩn bị xông lên.

Trong thời khắc ấy, Lâm Úy đưa ra một lựa chọn quyết liệt:

Dùng lưỡi lê, báng súng chiến đấu đến cùng.

Không còn đủ đạn để giữ quân thù từ xa.

Vậy thì đánh ở khoảng cách gần.

Không còn lựu đạn.

Vậy thì dùng lưỡi lê.

Và nếu lưỡi lê không còn tác dụng, người chiến sĩ vẫn còn đôi tay của mình.

“QUYẾT CHIẾN ĐẤU ĐẾN CÙNG!”

Quân Pháp lại phản kích dữ dội.

Lần này, Lâm Úy không chờ đối phương tràn hẳn vào trận địa.

Ông dẫn đồng đội nhảy khỏi công sự, lao thẳng vào quân địch.

Khoảng cách giữa hai bên nhanh chóng bị xóa bỏ.

Trận chiến chuyển sang giáp lá cà.

Không còn khoảng cách của những đường đạn.

Chỉ còn người đối diện người.

Lâm Úy dùng lưỡi lê liên tiếp chiến đấu và tiêu diệt ba tên địch.

Rồi ông lao tới tên thứ tư.

Lưỡi lê đâm trúng đối phương nhưng mắc lại, chưa kịp rút ra.

Ngay lúc ấy, một tên lính khác lao tới ôm chặt lấy ông.

Đó là tình thế cực kỳ nguy hiểm.

Lâm Úy có vóc người nhỏ hơn đối phương.

Vũ khí không thể sử dụng.

Hai người vật lộn ngay giữa trận địa.

Nhưng người chiến sĩ Quảng Bình không chịu khuất phục.

Ông dùng toàn bộ sức lực quật ngã đối phương.

Khi không còn thuận lợi để sử dụng vũ khí, Lâm Úy dùng chính cơ thể mình để tiếp tục chiến đấu.

Cuộc vật lộn trở thành một trận chiến sinh tử.

CÙNG QUÂN THÙ LĂN XUỐNG DÒNG SÔNG

Thấy đồng đội của mình bị Lâm Úy ghì chặt, những tên lính khác lao tới.

Đạn bắn vào người ông.

Lâm Úy bị thương nặng.

Nhưng ông vẫn không buông đối phương.

Sức lực dần cạn.

Máu chảy.

Cái chết đã ở rất gần.

Thế nhưng bằng chút sức lực cuối cùng, người chiến sĩ ấy vẫn ghì chặt tên lính Pháp.

Rồi cả hai cùng lăn xuống sông.

Dòng nước khép lại trên trận đánh cuối cùng của người Tiểu đội phó.

Lâm Úy anh dũng hy sinh.

Khi đồng đội tìm được và đưa ông lên, họ chứng kiến một hình ảnh đặc biệt ám ảnh:

Hai tay Lâm Úy vẫn ghì chặt lấy đối phương.

Tư thế ấy dường như đóng lại toàn bộ cuộc đời chiến đấu của người chiến sĩ trẻ.

Từ một đứa trẻ nghèo phải đi ở, làm thuê...

đến người thanh niên gia nhập đội quân Nam tiến...

từ một chiến sĩ trải qua hàng chục trận đánh...

đến người Tiểu đội phó trong trận Xuân Bồ...

Lâm Úy đã chiến đấu đến khi không còn khả năng chiến đấu nữa.

NGƯỜI LÍNH KHÔNG BIẾT LÙI

Nhìn lại hành trình chiến đấu của Lâm Úy, trận Xuân Bồ không phải một hành động anh dũng xuất hiện đột ngột.

Đó là kết tinh của cả một quá trình.

Trong khoảng hơn ba năm, từ tháng 2-1947 đến tháng 5-1950, ông đã trải qua khoảng 30 trận đánh.

Trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, một phẩm chất cứ lặp lại:

Kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ.

Còn đồng đội, chiến đấu cùng đồng đội.

Chỉ còn một mình, vẫn chiến đấu.

Có súng, dùng súng.

Không có súng, dùng mã tấu.

Hết đạn, đánh giáp lá cà.

Thiếu lựu đạn, lao ra lấy lựu đạn của đối phương.

Đến khi vũ khí không còn thuận lợi, ông dùng chính sức lực của mình để vật lộn với quân thù.

Bởi vậy, sự hy sinh của Lâm Úy tại Xuân Bồ không chỉ là cái kết bi tráng của một trận đánh.

Đó còn là biểu hiện cao nhất của tinh thần mà ông đã giữ trong suốt những năm quân ngũ:

Không bỏ nhiệm vụ. Không bỏ đồng đội. Không khuất phục trước quân thù.

TỪ NGƯỜI LÀM THUÊ ĐẾN NGƯỜI ANH HÙNG

Lâm Úy sinh ra không có một tuổi thơ đủ đầy.

Ông từng phải đi ở.

Từng phải làm thuê để sống.

Nhưng cách mạng đã đưa cuộc đời người thanh niên nghèo ấy sang một con đường khác.

Tháng 9-1945, ông bước vào hàng ngũ cách mạng.

Rồi tham gia đoàn quân Nam tiến.

Ông trở thành người lính, người cán bộ tiểu đội và người đảng viên.

Trên chiến trường, giá trị của một con người không còn được quyết định bởi xuất thân nghèo khó.

Nó được chứng minh bằng những gì người ấy sẵn sàng làm cho đồng đội và Tổ quốc.

Lâm Úy đã chứng minh điều đó bằng chính cuộc đời mình.

Với thành tích chiến đấu, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì và nhiều lần được Liên khu, Ủy ban kháng chiến biểu dương, khen ngợi.

Nhưng có một phần thưởng không nằm trên bất kỳ tấm huân chương nào.

Đó là ký ức mà đồng đội dành cho ông.

Một người lính xung phong vượt sông.

Một Tiểu đội phó động viên đồng đội giữa lúc đạn gần cạn.

Một chiến sĩ lao ra giữa trận địa lấy vũ khí của quân địch về tiếp sức cho đơn vị.

Và cuối cùng là hình ảnh người chiến sĩ đã hy sinh nhưng vẫn ghì chặt quân thù.

LÂM ÚY – TƯ THẾ CỦA MỘT NGƯỜI CHIẾN SĨ

Lịch sử của một cuộc chiến không chỉ được tạo nên bởi những chiến dịch lớn và những quyết định trên bản đồ.

Lịch sử còn được tạo nên bởi từng con người bình dị.

Bởi người chiến sĩ giữ một đoạn chiến hào.

Bởi người liên lạc vượt qua làn đạn.

Bởi người lính lấy thân mình bảo vệ đồng đội.

Và bởi những người như Lâm Úy – khi đạn hết vẫn không rời trận địa.

Hơn bảy thập niên đã trôi qua kể từ trận Xuân Bồ.

Khói súng đã tan.

Những dòng sông lại trở về với nhịp chảy bình yên.

Nhưng có những hình ảnh lịch sử không chìm đi theo dòng nước.

Lâm Úy đã ngã xuống, nhưng tư thế chiến đấu của ông vẫn còn đó.

Đó là tư thế của một người lính đã lựa chọn chiến đấu đến giới hạn cuối cùng.

Đó là khí phách của một người đảng viên đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên sự sống của mình.

Và đó cũng là câu chuyện về một người con nghèo của Quảng Bình, từ những tháng ngày phải đi ở, làm thuê, đã bước vào cách mạng, cầm súng bảo vệ quê hương và để lại tuổi trẻ của mình bên dòng sông trong một trận chiến dữ dội.

Tên ông – Lâm Úy.

Một người lính bình dị.

Một cuộc đời ngắn ngủi.

Nhưng một khí phách không bao giờ nhỏ bé.