Lần đầu mặc quân phục

Sáng hôm ấy, sau đêm tập trung tân binh còn đầy nỗi nhớ nhà, cả đại đội được gọi ra sân nhận quân trang.

Những kiện vải xanh được khiêng xuống đặt thành hàng dài. Mùi vải mới, mùi thuốc chống ẩm và mùi da dép cao su hòa lẫn trong không khí khiến đám thanh niên quê lần đầu vào quân ngũ vừa tò mò vừa háo hức.

Khi cán bộ gọi:

— Nguyễn Văn Được!

Bác bước lên nhận phần quân trang của mình.

Trong tay bác là bộ quần áo màu xanh còn cứng nếp, chiếc mũ cối mới tinh, đôi dép cao su và chiếc thắt lưng vải.

Bác ôm cả chồng quân trang vào ngực mà thấy tim đập mạnh lạ thường.

Đó không còn là quần áo của một chàng trai làng biển nữa.

Đó là quân phục của người lính.

Cả phòng tân binh trở nên ồn ào như có hội.

Người loay hoay mặc quần.

Người cài cúc áo.

Người đội thử mũ rồi cười vang vì mũ rộng quá.

Bác Được thay đồ rất chậm.

Bàn tay hơi run khi cài từng chiếc cúc áo màu đồng.

Chiếc áo còn mới, vải hơi cứng, cổ áo cọ vào da chưa quen. Bác kéo lại thắt lưng, đội mũ cối lên đầu rồi đứng lặng vài giây.

Không có gương lớn trong phòng.

Bác phải nhìn mình qua tấm kính nhỏ treo ở góc tường.

Trong tấm kính ấy, bác thấy một người vừa quen vừa lạ.

Vẫn là khuôn mặt của chàng trai quê Nghệ An, nhưng ánh mắt đã khác đi.

Người bạn bên cạnh huých vai:

— Được, giờ trông ra bộ đội thật rồi!

Cả đám cười ồ lên.

Bác cũng cười, nhưng trong lòng bỗng dâng lên một cảm giác rất khó gọi tên: vừa tự hào, vừa xúc động, vừa thấy trách nhiệm nặng hơn trên vai.

Khi tất cả tập trung ngoài sân, hàng quân xanh hiện ra dưới nắng sớm.

Những chàng trai hôm qua còn mặc áo nâu, áo vá, áo học trò, hôm nay đã đứng thành hàng trong màu xanh thống nhất.

Cán bộ đi dọc đội hình, chỉnh lại cổ áo, dây mũ, thắt lưng cho từng người.

Đến chỗ bác Được, anh dừng lại, vuốt thẳng nếp áo rồi nói:

— Từ hôm nay, đồng chí là người lính của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Chỉ một câu nói ấy mà bác thấy sống mũi cay cay.

Buổi trưa, tranh thủ lúc nghỉ, bác lấy tờ giấy nhỏ ra viết thư về cho mẹ.

Bác viết:

“Mẹ ạ, hôm nay con được phát quân phục. Lần đầu tiên con mặc áo lính. Con không còn là cậu thanh niên của làng mình nữa, nhưng con vẫn mang theo lời mẹ dặn trong lòng.”

Viết đến đó, bác dừng bút rất lâu.

Chiều hôm ấy, đại đội chụp tấm ảnh tân binh đầu tiên.

Ai cũng đứng thật thẳng.

Có người còn cố kéo áo cho phẳng hơn.

Bác Được giữ tấm ảnh ấy suốt cả cuộc đời.

Nhiều năm sau, qua Trường Sơn, qua những trận đánh ác liệt, bộ quân phục đầu tiên ấy đã sờn vai, bạc màu, rồi rách vá nhiều chỗ. Nhưng bác không nỡ bỏ ngay.

Bác nói:

— Đó là bộ áo đánh dấu ngày mình bước vào đời lính.

Ngày trở về quê sau chiến tranh, mẹ nhìn bộ quân phục đã bạc màu của bác rất lâu rồi khẽ nói:

— Lúc đi áo còn mới tinh, giờ thành thế này rồi…

Bác cười:

— Áo cũ nhưng con đã về, mẹ ạ.

Mẹ gật đầu, đôi mắt đỏ hoe.

Bây giờ tuổi đã cao, mỗi lần xem lại tấm ảnh tân binh năm ấy, bác vẫn nhận ra ánh mắt của mình trong lần đầu mặc quân phục.

Đó là ánh mắt của tuổi hai mươi: còn nhiều bỡ ngỡ, còn nhớ nhà, chưa biết phía trước sẽ gian khổ đến đâu, nhưng đã sẵn sàng bước đi khi Tổ quốc gọi tên.

Và bác hiểu rằng:

Lần đầu mặc quân phục không chỉ là khoác lên người một bộ quần áo mới. Đó là khoảnh khắc một chàng trai bắt đầu mang trên vai trách nhiệm với quê hương, với đồng đội và với đất nước; là giây phút tuổi trẻ bước qua ranh giới của đời thường để trở thành người lính của nhân dân.