LẦN THĂM NHÀ CHỚP NHOÁNG

Mùa đông năm ấy, cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn ác liệt. Những cánh rừng già nơi đơn vị đóng quân ngày đêm rung chuyển bởi tiếng bom đạn. Đường hành quân bị cày nát bởi những trận oanh tạc liên tiếp. Nhưng trong gian khổ ấy, những người lính vẫn bền bỉ bám trận địa, giữ vững niềm tin vào ngày chiến thắng. Trung đội trưởng Lâm đã xa nhà gần bốn năm. Quê anh ở một vùng trung du nghèo, nơi có con sông nhỏ chảy qua cánh đồng lúa xanh ngắt. Ngày lên đường nhập ngũ, mẹ anh tiễn con ở đầu làng, đôi mắt đỏ hoe nhưng giọng nói vẫn cứng cỏi: – Con cứ yên tâm làm nhiệm vụ. Nhà mình còn mẹ và các em. Đất nước hòa bình rồi hãy về. Lâm mang theo lời dặn ấy suốt những năm tháng chiến tranh. Đơn vị anh là lực lượng công binh kiêm vận tải. Công việc của họ thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm. Ban ngày tránh máy bay địch, ban đêm mở đường, sửa cầu, dẫn xe vượt trọng điểm. Có những đêm mưa rừng xối xả, nước ngập đến ngang bụng, anh em vẫn lội bùn kéo từng thân gỗ để gia cố mặt đường. Một buổi chiều, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Lâm được chính trị viên gọi lên. – Đồng chí Lâm, đơn vị quyết định cho đồng chí tranh thủ về thăm nhà một ngày. Mẹ đồng chí tuổi cao, sức yếu. Nhưng phải tuyệt đối bảo đảm thời gian, sáng ngày kia có mặt tại điểm tập kết. Lâm sững người. Anh tưởng mình nghe nhầm. – Báo cáo thủ trưởng, tôi được về thật ạ? Chính trị viên gật đầu: – Đúng vậy. Đây là phần thưởng cho những cố gắng của đồng chí. Nhưng nhớ, chỉ là một lần thăm nhà chớp nhoáng thôi. Đêm ấy, Lâm thao thức không ngủ. Bao nhiêu khuôn mặt thân thương hiện lên trong tâm trí: mẹ già lưng đã còng, cô em gái út chắc giờ đã lớn, mái nhà tranh bên hàng cau trước ngõ. Sáng hôm sau, anh lên đường. Chuyến đi không hề dễ dàng. Xe vận tải chỉ đưa anh được một quãng. Phần còn lại, anh phải cuốc bộ qua nhiều cánh đồng, băng qua những đoạn đường vừa bị bom đánh phá. Khung cảnh quê hương khiến lòng anh thắt lại. Nhiều ngôi nhà đã cháy đen. Những hố bom loang lổ trên cánh đồng. Dẫu vậy, người dân vẫn kiên cường bám đất sản xuất. Ngoài đồng, các mẹ, các chị vẫn cấy lúa. Trong tiếng cuốc đất, tiếng gọi nhau lao động, anh cảm nhận được sức sống mãnh liệt của hậu phương. Khi về đến đầu làng, trời đã xế chiều. Con đường đất năm nào vẫn còn đó. Bụi tre cuối xóm vẫn nghiêng mình trước gió. Tim Lâm đập mạnh khi nhìn thấy căn nhà nhỏ. – Mẹ ơi! Tiếng gọi khiến người phụ nữ đang ngồi vá áo bên hiên giật mình ngẩng lên. Chiếc kim trên tay rơi xuống đất. – Thằng Lâm... phải con không? Bà run run bước tới. Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau. Nước mắt lăn dài trên gương mặt đã hằn sâu dấu vết thời gian. – Mẹ tưởng không còn được gặp con nữa... Lâm nghẹn ngào: – Con vẫn khỏe, mẹ đừng lo. Em gái anh từ ngoài vườn chạy vào, reo lên: – Anh Hai về! Anh Hai về rồi! Căn nhà nhỏ bỗng rộn rã tiếng cười sau bao tháng ngày chỉ có nỗi nhớ và những lá thư ngắn ngủi. Bữa cơm chiều hôm ấy thật đạm bạc. Chỉ có bát rau luộc, ít cá kho và nồi cơm độn khoai. Nhưng với Lâm, đó là bữa cơm ngon nhất trong nhiều năm xa nhà. Mẹ anh gắp thức ăn vào bát con trai. – Ở đơn vị có đủ ăn không con? – Dạ có mẹ. Anh em thương yêu nhau lắm. Mẹ nhìn khuôn mặt gầy đi của con, khẽ thở dài: – Chiến tranh khổ quá. Lâm im lặng. Anh hiểu những khó khăn mà hậu phương đang gánh chịu. Đàn ông trong làng phần lớn đã ra trận. Người già, phụ nữ và trẻ em thay nhau sản xuất, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến. Đêm xuống. Lâm cùng mẹ ngồi bên ngọn đèn dầu leo lét. Mẹ kể chuyện làng xóm, chuyện mùa màng thất bát vì bom đạn, chuyện nhiều gia đình nhận giấy báo tử mà vẫn cố gắng động viên nhau vượt qua mất mát. – Nhà bác Tư đầu xóm, cả hai người con đều hy sinh. Bác đau lòng lắm nhưng vẫn nói: "Các con tôi ngã xuống để đất nước được bình yên". Lâm cúi đầu. Chiến tranh không chỉ là những trận đánh nơi tiền tuyến. Đó còn là những hy sinh thầm lặng ở hậu phương. Khuya hôm ấy, tiếng còi báo động bất ngờ vang lên. – Máy bay địch! Cả làng nhanh chóng xuống hầm trú ẩn. Tiếng động cơ gầm rú trên bầu trời. Những loạt bom nổ chát chúa ở khu vực bến phà gần đó. Mặt đất rung chuyển dữ dội. Trong ánh sáng chớp lòa, Lâm nắm chặt bàn tay mẹ. Người mẹ già khẽ nói: – Các con ngoài mặt trận còn vất vả hơn thế này nhiều. Lâm nhìn mẹ, trong lòng trào dâng niềm xúc động. Chính những con người bình dị như mẹ đã tạo nên sức mạnh để cả dân tộc vượt qua chiến tranh. Rạng sáng, tiếng máy bay thưa dần. Người dân lại ra khỏi hầm. Một số thanh niên trong làng nhanh chóng đi khắc phục hậu quả. Mọi sinh hoạt tiếp tục như chưa từng có cuộc oanh tạc. Ngày hôm sau, Lâm chuẩn bị trở lại đơn vị. Mẹ anh dậy từ sớm gói cho con ít bánh làm từ ngô và lạc. – Quà quê chẳng có gì quý giá. Con mang theo ăn dọc đường. Lâm đỡ lấy gói bánh, thấy mắt mình cay xè. – Mẹ giữ gìn sức khỏe. Khi nào đất nước thống nhất, con sẽ về ở với mẹ. Người mẹ mỉm cười hiền hậu: – Mẹ chờ ngày ấy. Em gái dúi vào tay anh chiếc khăn tay nhỏ. – Em tự thêu đấy. Anh nhớ giữ gìn. Lâm xoa đầu em: – Anh nhất định sẽ trở về. Cuộc chia tay diễn ra chóng vánh. Anh bước đi trên con đường làng quen thuộc. Ngoái đầu nhìn lại, anh thấy mẹ vẫn đứng nơi cổng nhà, dáng người nhỏ bé giữa nắng sớm. Bóng mẹ cứ xa dần. Lâm quay mặt đi, cố kìm nước mắt. Trở lại đơn vị, anh em hỏi dồn: – Về nhà vui không? Lâm mỉm cười: – Vui lắm. Nhưng càng thấy mình phải cố gắng hơn. Ít ngày sau, đơn vị nhận nhiệm vụ mới. Một cây cầu chiến lược bị đánh sập cần được khôi phục gấp để đoàn xe chi viện tiếp tục hành quân. Suốt nhiều đêm liền, giữa bom đạn ác liệt, những người lính công binh miệt mài làm việc. Khi còi báo động vang lên, họ tạm rời vị trí. Máy bay vừa đi qua, tất cả lại lao vào công việc. Lâm làm việc không biết mệt mỏi. Trong tim anh luôn hiện lên hình ảnh mẹ già đứng bên cổng nhà, hình ảnh những người dân quê kiên cường chống chọi với bom đạn. Chính tình yêu gia đình và quê hương đã tiếp thêm sức mạnh cho anh. Một đồng đội trẻ hỏi: – Anh Lâm này, điều gì giúp anh vượt qua những lúc khó khăn nhất? Lâm nhìn về phía con đường đang được sửa chữa. – Là niềm tin rằng phía sau chúng ta có biết bao người đang chờ đợi hòa bình. Vì họ, mình không được phép lùi bước. Người chiến sĩ trẻ gật đầu. Mặt trời dần lên sau cánh rừng. Những chuyến xe nối đuôi nhau vượt qua cây cầu vừa được khôi phục. Trên thùng xe là lương thực, thuốc men và đạn dược hướng về phía trước. Lâm đứng nghiêm chào đoàn xe. Anh hiểu rằng lần thăm nhà chớp nhoáng ấy không chỉ là niềm hạnh phúc riêng. Đó còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của người lính đối với Tổ quốc, với gia đình và với những người dân đã gửi gắm niềm tin vào họ. Chiến tranh đầy mất mát và gian khổ. Có những cuộc gặp chỉ diễn ra trong vài giờ ngắn ngủi. Có những lời hẹn phải chờ đến ngày đất nước thanh bình mới thực hiện được. Nhưng chính từ những lần gặp gỡ chớp nhoáng ấy, những người lính càng thêm vững vàng trên con đường chiến đấu. Nhiều năm sau, khi tiếng súng đã lùi xa, Lâm trở về quê hương trong ngày đất nước thống nhất. Con đường làng năm xưa đã xanh màu cây trái. Mẹ anh đứng trước hiên nhà, mái tóc bạc trắng nhưng nụ cười vẫn hiền từ như buổi tiễn con ra trận. Lâm nắm lấy đôi bàn tay gầy guộc của mẹ. Anh chợt nhớ đến lần thăm nhà chớp nhoáng năm nào – cuộc gặp ngắn ngủi giữa những tháng ngày kháng chiến gian khó. Chính những khoảnh khắc bình dị ấy đã trở thành nguồn động viên lớn lao, giúp biết bao người lính vượt qua hiểm nguy, viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc. Bởi trong bất kỳ cuộc chiến tranh chính nghĩa nào, sức mạnh làm nên chiến thắng không chỉ đến từ ý chí nơi chiến trường, mà còn được vun đắp từ tình yêu gia đình, tình làng nghĩa xóm và niềm tin son sắt vào một ngày mai hòa bình.