Lán trại bên sườn núi đá

Bác kể, vào đầu năm 1981, đơn vị bác được điều động lên một khu vực giáp biên, nơi dãy núi đá trùng điệp tạo thành một phòng tuyến tự nhiên nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm. Núi cao, dốc đứng, đá sắc như dao. Để tiếp cận được vị trí đóng quân, bộ đội phải bám vào dây rừng, từng bước, từng bước như leo lên lưng con thú khổng lồ đang ngủ.

“Nếu ai đã từng trở mình trên nền đá lạnh buốt trong sương núi,” bác nói, “thì mới hiểu thế nào là cảm giác cô đơn và ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.”

Lán trại của đơn vị bác nằm trên một gờ đá nhỏ, vừa đủ dựng ba căn lán bằng cây rừng. Phía sau là vách núi dựng đứng; phía trước là vực sâu hun hút, sương bay trắng xóa như biển mây. Chỉ cần sẩy chân một bước, người sẽ biến mất không dấu vết.

2. Những đêm đầy gió và tiếng súng

Khi kể đến đây, bác Quân khẽ đưa tay vuốt mái tóc đã bạc như chính sương núi năm nào.

“Những đêm trên đó,” bác nói, “gió luồn qua từng kẽ đá, hú lên như tiếng người khóc. Chúng tôi thức trắng để nghe ngóng. Địch thường lợi dụng đêm xuống để áp sát.”

Ban đêm, tất cả phải phân công gác thay phiên. Ai mệt quá, chỉ cần tựa lưng vào đá là ngủ ngay lập tức. Nhưng giấc ngủ ấy không bao giờ yên, luôn chập chờn bởi tiếng gió, tiếng đá rơi, hay tiếng chồn chạy ngang qua.

Bác nhớ nhất là Tiến, chiến sĩ trẻ mới mười chín tuổi, người nhỏ thó nhưng nhanh nhẹn và gan dạ. Tiến hay nói giỡn: “Chỗ này âm u thật, nhưng được cái gió lớn, sương nhiều, chắc da em trắng ra.” Mỗi lần vậy cả trung đội lại cười ầm lên.

Nhưng những tiếng cười ấy luôn bị chặn lại bởi tiếng đại bác vọng từ xa, hoặc tiếng pháo sáng địch ném lên bầu trời.

3. Buổi chiều mưa đá và cái lạnh thấu xương

Một buổi chiều cuối đông, trời đột ngột đổ mưa đá. Mưa đá ở vùng núi biên cương không giống dưới xuôi – hạt đá to như đầu ngón tay, đập chan chát vào mái lán, văng cả vào trong. Những tấm bạt rừng mỏng manh gần như bị xé rách.

Cả trung đội phải chạy ra giữ lại các tấm bạt, lấy dây rừng chằng lại, mưa đá táp rát vào tay, vào mặt. Rồi khi mọi thứ ổn, ai nấy ướt sũng lạnh run. Cơm tối hôm ấy nấu bằng gạo độn ngô, chan chút nước muối, nhưng ăn vẫn ngon lạ kỳ. “Không ngon sao được,” bác cười, “khi chúng tôi còn biết mình đang vẫn sống.”

Tiến lúc ấy run cầm cập vì lạnh. Bác Quân thấy vậy liền ôm vai cậu, lấy chiếc áo khoác duy nhất của mình quàng lên. Nhưng Tiến gạt đi:
“Anh Quân giữ lấy, anh còn phải đi kiểm tra vị trí gác. Em chịu được.”

“Nhưng mặt cậu tím tái thế kia!”

“Không sao. Em quen rồi.”

Câu nói ấy, nhiều năm sau bác Quân vẫn còn nhớ, như một sự ngang bướng rất đỗi hồn nhiên của tuổi trẻ.

4. Đêm địch cắt đường

Khoảng giữa năm 1981, đơn vị nhận tin: có khả năng địch sẽ lợi dụng rừng sương dày để cắt đường tiếp tế. Sườn núi nơi lán trại của trung đội bác nằm án ngữ một lối mòn quan trọng. Nếu địch chiếm được, ta sẽ bị chia cắt.

Đêm đó, sương đặc quánh đến mức đưa tay ra trước mặt còn không thấy. Tổ trực chiến căng mắt, tai nghe ngóng từng rung động nhỏ nhất.

Khoảng nửa đêm, bác Quân thấy có tiếng loạt soạt trên mỏm đá phía trước. Bác ra hiệu cho Tiến và một đồng đội khác bám sát, áp sát từng mét. Đá nhọn đâm vào tay, vào đầu gối đau buốt, nhưng ai cũng nín thở.

Rồi trong màn sương, thấp thoáng bóng đen di chuyển.

“Địch,” bác thì thầm.

Bác Quân kể, giây phút đó tim như nhảy khỏi lồng ngực. Một tổ ba người áp sát, bác ra hiệu ém người sau tảng đá. Khi khoảng cách chỉ còn vài mét, bác hắng giọng thật nhẹ – tín hiệu tấn công. Ba chiến sĩ lao lên, nổ súng chặn hướng tiến quân.

Tiếng súng vang lên, tiếng chân người chạy, tiếng đá lở lăn xuống vực. Cuộc chạm trán diễn ra nhanh nhưng căng thẳng đến nghẹt thở.

Khi địch rút, cả ba người đều thở dồn dập. Tiến bị sượt qua vai, máu thấm ướt áo nhưng cậu vẫn cười:
“Thế này chắc tối nay khỏi tắm.”

Bác Quân bật cười lúc kể lại, nhưng đôi mắt lại ánh lên nỗi buồn sâu thẳm.

5. Trận đánh trên mỏm núi và sự hy sinh của Tiến

Không lâu sau đó, địch mở một đợt tấn công lớn. Mỏm đá trước lán trại biến thành điểm chốt tử thủ của trung đội.

“Sáng hôm đó,” bác kể, “sương tan rất chậm. Khi ánh nắng vừa xuyên qua đám mây mỏng, chúng tôi thấy hàng chục bóng đen đang tiến lên từ phía rừng đá.”

Tiếng súng nổ dữ dội. Khói súng quyện vào sương trắng tạo thành một màn mù mịt. Đá trên vách bị đạn pháo xé tung, mảnh đá bắn vào người đau rát.

Tiến được giao giữ một khe đá nhỏ – nơi có thể nhìn bao quát cả triền núi. Cậu bắn rất chuẩn, nhanh như sóc, khiến địch nhiều lần phải nằm rạp xuống.

Nhưng rồi một quả đạn ghim thẳng vào vị trí đó, đá nổ tung. Bác Quân thấy Tiến ngã xuống, máu đỏ thẫm hòa vào bụi đá.

Bác lao đến, kéo Tiến vào sau tảng đá. Tiến mở mắt nhìn bác, mỉm cười yếu ớt:
“Anh Quân… đừng buồn… Em không sao đâu.”

Nhưng cậu không gượng nổi nữa. Bàn tay vốn rắn chắc của người lính trẻ dần buông lỏng.

“Chúng tôi chôn Tiến ngay sau lán trại,” bác nói, giọng nghẹn lại. “Sườn núi đá ấy chính là nơi Tiến nằm lại. Chúng tôi chỉ kịp dựng một mảnh gỗ nhỏ làm bia, khắc mấy dòng chữ bằng mũi dao găm.”

6. Những ngày sau trận đánh

Sau trận đánh, đơn vị tăng cường lực lượng và giữ vững được phòng tuyến. Nhưng lán trại trên sườn núi đá trở nên im lặng lạ thường. Người thiếu một nhưng khoảng trống lại như rộng ra gấp nhiều lần.

Nhiều đêm, bác Quân nằm nghe tiếng gió thổi qua khe đá, từng cơn như tiếng ai gọi xa xăm. Có lúc bác giật mình tưởng như nghe tiếng Tiến đùa: “Anh Quân, mai em đi lấy nước hộ anh nhé.”

Những ký ức ấy theo bác suốt nhiều năm sau, ngay cả khi chiến tranh đã lùi xa.