LÀNG CỔ PHONG NAM
Làng cổ Phong Nam – Nét trầm rêu phong giữa lòng phố thị
( Hoà Châu - Phường Hoà Xuân - Đà Nẵng )
Nếu thành phố Đà Nẵng năng động đại diện cho sự vươn mình mạnh mẽ của thời đại mới, thì làng cổ Phong Nam (xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang) lại như một nốt nhạc trầm bình yên, níu giữ những giá trị hoài cổ của thời gian. Cách trung tâm thành phố khoảng 10km về phía Tây Nam, ngôi làng cổ có tuổi đời hơn 500 năm này được ví như một bảo tàng sống. Nơi đây lưu giữ nguyên vẹn linh hồn, kiến trúc và những nét đẹp văn hóa truyền thống của một làng quê Việt Nam xưa cũ.Lịch sử của làng Phong Nam là một dòng chảy dài gắn liền với những thăng trầm của đất nước. Tiền thân của làng là một phần của làng cổ Phong Lệ (tên cũ là Đà Ly) có từ thời Chăm Pa. Từ thế kỷ XV, theo chân các cuộc dịch chuyển của tiền nhân trong công cuộc mở cõi về phía Nam, nhiều dòng họ đã dừng chân tại đây để khai hoang, lập ấp và tạo dựng nên một vùng đất trù phú. Đến năm 1896, dưới triều vua Thành Thái, phần đất phía Nam sông được tách ra và chính thức mang tên gọi Phong Nam. Không chỉ có bề dày lịch sử, ngôi làng này còn là một vùng đất hiếu học và khoa bảng nổi tiếng của xứ Quảng. Nơi đây chính là quê hương của danh tướng Ông Ích Khiêm lừng lẫy, cùng nhiều vị tiến sĩ, cử nhân có công lớn với triều đình thời bấy giờ.Bước qua cánh cổng làng, du khách sẽ ngay lập tức cảm nhận được bầu không khí thanh bình, tách biệt hoàn toàn với sự ồn ào của phố thị. Kiến trúc của làng cổ Phong Nam mang đậm dấu ấn đặc trưng của làng quê Trung Bộ. Điểm nhấn đầu tiên chính là chiếc cổng làng bằng gạch vôi cũ kỹ, phủ màu rêu phong theo năm tháng. Đi sâu vào trong làng, hình ảnh những con đường kiệt nhỏ hun hút, hàng tre ngà đung đưa trong gió, giếng nước đá rêu phong và những cánh đồng lúa chín vàng thẳng cánh cò bay hiện lên đẹp như một bức tranh thủy mạc. Đặc biệt, hệ thống kiến trúc tâm linh tại đây vẫn còn nguyên vẹn với ngôi đình làng Phong Lệ uy nghiêm, sở hữu những hàng cột gỗ quý và hoa văn chạm khắc tinh xảo. Bên cạnh đó là các ngôi nhà thờ tộc họ được xây dựng kiên cố, nơi người dân lưu giữ gia phả và thờ phụng các bậc tiền hiền đã có công khai phá vùng đất này.Bên cạnh giá trị về mặt kiến trúc, làng cổ Phong Nam còn là nơi bảo tồn những nét đẹp văn hóa tinh thần vô giá.
Người dân nơi đây vẫn giữ lối sống thuần nông, chất phác, đùm bọc và mến khách. Một trong những nét văn hóa độc đáo nhất của làng chính là Lễ hội Mục đồng – lễ hội dành riêng cho trẻ chăn trâu, tôn vinh nghề nông, cầu mong mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu. Dù cuộc sống hiện đại ngoài kia có xoay chuyển nhanh đến đâu, tiếng chuông chùa, khói lam chiều và nhịp sống chậm rãi tại Phong Nam vẫn vẹn nguyên như hàng thế kỷ trước.Trải qua biết bao biến động của lịch sử và làn sóng đô thị hóa mạnh mẽ, làng cổ Phong Nam vẫn kiên cường đứng vững như một biểu tượng của lòng cội nguồn. Ngôi làng không chỉ là niềm tự hào to lớn của người dân Hòa Vang, mà còn là một điểm đến văn hóa lý tưởng, một khoảng lặng bình yên nuôi dưỡng tâm hồn cho bất cứ ai muốn tìm về với những giá trị xưa cũ của dân tộc.
