Làng Minh Lệ ký ức thời chiến

Hoàng Minh Sơn (nguồn Báo Quảng Bình)

(Đất và Người Quảng Bình) – Tôi chào đời trong một đêm trăng thượng tuần của mùa gặt lúa mành, lúa ré. Đó là năm Kỷ Mão (1939) – năm đầu tiên của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai. Mẹ tôi xoa lên mái tóc ngắn củn cởn của tôi: “Số bọ mạ khổ cả đời, hy vọng con sẽ sướng. Năm nào dưới trăng bọ cũng phải đạp lúa suốt đêm”.

Anh Hoàng Ngọc Khởi những năm đầu đánh Pháp là đội viên thiếu niên du kích làng Minh Lệ. Anh lớn hơn tôi năm tuổi. Hai nhà cách nhau chỉ một nạp cây dưới. Những cây dưới mùa hè vô vàn những quả chín mọng. Quả dưới màu vàng như hạt ngô, có vị ngòn ngọt bọn trẻ tha hồ hái ăn. Ăn chán lại dùng quả dưới làm đạn, bày trò đánh du kích.

Anh Khởi đã vào tuổi thiếu niên, đi đứng nói năng có vẻ người lớn. Năm “toàn quốc kháng chiến” anh nói thầm vào tai tôi: “Nhà anh đã có anh Cam và anh Tích vào bộ đội Vệ quốc đoàn rồi, du kích là chị Doánh và chị Doảnh. Bố anh ốm đau, còn mẹ anh cũng vào hội mẹ chiến sỹ với các mẹ trong làng”. Anh nói thêm: “Điều này em phải giữ bí mật, sống để dạ, chết mang theo. Anh đã được anh Choát và anh Cẩn cho vào đội du kích thiếu niên của làng Minh Lệ”. Nghe anh nói những chuyện lạ lùng ấy tôi thích lắm. Hóa ra, anh Khởi chơi trò ù mọi, bịt mắt bắt dê, đánh khăng, đánh đáo lại là đội viên du kích dám cầm dao cầm rựa xông vào đám lính khố xanh khố đỏ.

Có một lần bọn địch đóng ở đồn Minh Lệ nã moóc-chê xuống xóm Bắc, nhà tôi lửa cháy rần rật, dân làng không sao chữa được vì gió Lào to quá. Cả nhà phải xin cậu Giá cái chuồng bò mà ở. Vừa tiếc cái nhà gỗ năm gian, vừa tức cái thằng lính “bảo vệ”, tôi muốn theo anh vào đội du kích. Anh xoa đầu tôi: “Em chưa đủ tuổi, có việc gì đó anh cần em giúp là tốt rồi. Giúp anh cũng là giúp du kích đó nghe”. Từ đó, anh nói gì tôi cũng nghe, anh bảo gì tôi cũng làm. Từ việc chăn bò dưới đồng Dứa, đến tát bắt cá Giếng Ao, nơm cá đìa ông Chề…, tôi luôn theo anh. Có một lần đang tìm nấm cỏ may thì súng liên thanh từ đồn giặc bắn xuống, đạn địch bay vèo vèo. Thì ra, thằng giặc trên đồi cao thấy khói chúng tôi nướng nấm cỏ may liền bắn xuống.