Lấy xe tăng địch đánh địch

Ngày 1/4/1975, trận tiến công thị xã Tuy Hòa nổ ra. Binh lính Quân đội Sài Gòn không thể ngờ rằng quân giải phóng có một đội hình 8 xe tăng M-41 “made in USA” do chiến sĩ quân giải phóng điều khiển, với lợi thế trọng lượng nhẹ, tốc độ cao, hỏa lực mạnh đã nhanh chóng đè bẹp sự kháng cự. Suốt quá trình chiến đấu, số xe tăng M-41 này không hề có sự cố kỹ thuật nào, tham gia từ đầu đến cuối, đạt hiệu suất chiến đấu rất cao.

Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt, nguyên chiến sĩ lái xe tăng số 380, Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Xe tăng 203 đánh chiếm Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 thuật lại:

Sau gần một tháng chiến đấu liên tục từ Đức Lập-Buôn Ma Thuột đến Nông Trại-Phước An, Cheo Reo-Phú Bổn, nhiều xe tăng của ta bị tổn thất, hư hỏng. Trong khi đó, sau cuộc “rút lui chiến lược” - thực chất là cuộc tháo chạy, Quân đoàn 2 Sài Gòn đã bỏ lại hàng trăm xe tăng, xe thiết giáp các loại.

Phòng Tăng-Thiết giáp B3 xin phép Bộ Tư lệnh Mặt trận cho tận dụng số xe tăng này đưa vào biên chế, tăng sức mạnh chiến đấu cho đơn vị. Được trên đồng ý, ngày 21/3/1975 Trung đoàn Xe tăng 273 lệnh cho Đại đội 9 thuộc Tiểu đoàn 3 bàn giao số xe T-54 còn lại cho các đơn vị khác để tổ chức thu gom xe chiến lợi phẩm, huấn luyện chuyển loại, sau 10 ngày phải tham gia chiến đấu được!

Sau 2 ngày, đơn vị đã gom được hơn 40 xe tăng M-48 và M-41. Nhưng số xe này có nhiều chi tiết quan trọng, như khóa nòng pháo, kính ngắm... bị lính Sài Gòn tháo đi hoặc phá hỏng. Theo đề nghị của Đại đội trưởng Đoàn Sinh Hưởng, trung đoàn đã cử cán bộ tới địa điểm tập trung tù, hàng binh tại thị xã Cheo Reo, chọn lựa được 12 hàng binh, đủ cả trưởng xe, lái xe, xạ thủ và thợ sửa chữa của hai loại xe M-48, M-41.

Phi đội Quyết thắng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trở về Sân bay Phan Rang chiều tối 28/4/1975 (Ảnh tư liệu).

Chiến sĩ Vũ Công Hoan, nhân viên văn thư - quân lực Tiểu đoàn 1 được giao quản lý số hàng binh. Anh đã tổ chức cho họ có nơi ăn nghỉ chu đáo. Qua thực tế, họ đã rất tin vào bộ đội ta và thật sự muốn lập công chuộc tội, bắt tay vào sửa chữa, khôi phục xe. Sau mấy ngày làm việc, Trung đội Kỹ thuật này đã khôi phục được 10 xe M-41 và 6 xe M-48 đủ điều kiện tham gia chiến đấu. Và chỉ sau 3 ngày được “chuyển giao công nghệ”, cán bộ, chiến sĩ Đại đội Xe tăng 9 đã sử dụng tương đối thành thạo cả hai loại xe M-48 và M-41.

Mấy hôm sau, Tiểu đoàn Xe tăng 1 cùng Đại đội Xe tăng 9 trang bị 8 xe M-41, với sự hỗ trợ của Trung đội kỹ thuật gồm hàng binh, đã tăng cường cho Sư đoàn Bộ binh 320 tiến công thị xã Tuy Hòa thắng lợi.

Kết thúc trận đánh, Trung đoàn 273 tổ chức phóng thích cho hàng binh sau khi cấp cho mỗi người một “Giấy chứng nhận đã có công giúp đỡ quân giải phóng”, một “Giấy đi đường” và một số gạo, thực phẩm. Mặc dù chỉ mới cùng ăn ở, cùng làm việc với nhau chục ngày song phút chia tay giữa những người anh em vốn ở hai bờ chiến tuyến vẫn bịn rịn. Có 4 hàng binh quê ở miền Tây tình nguyện tiếp tục đi cùng Đại đội Xe tăng 9 vào phía nam để giải phóng quê nhà.

Bây giờ ở quê nhà Trà Giang, Kiến Xương, Thái Bình cũ (nay là xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên), cựu chiến binh Vũ Công Hoan vẫn nhớ những ngày tháng 3 năm 1975 ấy và mong có ngày biết được thông tin về những người bạn cùng Trung đội Kỹ thuật hơn 50 năm trước.