Lê Bá Dương: Người trở về bên dòng Thạch Hãn

Có những người lính trở về sau chiến tranh, nhưng một phần trái tim họ mãi ở lại nơi đồng đội đã nằm xuống. Lê Bá Dương là một người như thế. Ông từng trực tiếp chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm năm 1972, rồi sau hòa bình trở thành người dành nhiều năm để tưởng nhớ những đồng đội đã không thể trở về.

Lê Bá Dương là một cựu chiến binh từng chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị trong cuộc chiến 81 ngày đêm từ 28/6 đến 16/9/1972. Đây là một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi hàng nghìn chiến sĩ đã hy sinh.

Trong những ngày tháng ấy, Lê Bá Dương cùng đồng đội phải chiến đấu giữa một vùng đất gần như bị bom đạn cày nát. Thành cổ và thị xã Quảng Trị liên tục hứng chịu những đợt pháo kích, không kích dữ dội. Hàng ngày, những người lính vẫn phải vượt sông Thạch Hãn để tiếp tế, bổ sung lực lượng và đưa đồng đội vào trận địa.

Rất nhiều người trong số họ đã không trở về.

Những người lính tuổi đời còn rất trẻ đã nằm lại dưới lòng sông, trong những chiến hào và giữa đống đổ nát của Thành cổ.

Sau chiến tranh, Lê Bá Dương trở lại Quảng Trị.

Có một câu chuyện khiến tên tuổi ông được nhiều người biết đến: ông đã mua hoa, rồi thả xuống dòng sông Thạch Hãn để tưởng nhớ những người đồng đội đã hy sinh.

Từ sự day dứt ấy, ông viết bài thơ “Lời người bên sông”, trong đó có những câu thơ nổi tiếng:

“Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm.”

Bài thơ không chỉ là lời tưởng niệm riêng của một người lính.

Nó trở thành tiếng lòng của rất nhiều cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ Thành cổ Quảng Trị – những người đã mất đi đồng đội, người thân trong mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến sông Thạch Hãn, người ta thường nhớ đến hình ảnh những cựu chiến binh trở về thả hoa tưởng niệm đồng đội.

Và trong ký ức ấy có hình bóng của Lê Bá Dương – một người lính đã sống sót trở về nhưng không bao giờ quên những người đã nằm lại.

Câu chuyện của Lê Bá Dương không phải câu chuyện về một chiến công đặc biệt trên chiến trường.

Đó là câu chuyện về sự tri ân.

Chiến tranh kết thúc, nhưng với những người sống sót, có những ký ức không bao giờ kết thúc.

Những người lính đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ không có cơ hội trở về, không có cơ hội nhìn thấy đất nước hòa bình. Vì vậy, những người còn sống đã mang theo ký ức về họ suốt phần đời còn lại.

Và có lẽ đó cũng là ý nghĩa đẹp nhất của những bông hoa được thả xuống dòng Thạch Hãn:

Hoa không thể đưa người đã mất trở về. Nhưng hoa có thể nói với họ rằng: chúng tôi vẫn nhớ các bạn.

Để rồi nhiều năm sau, dòng Thạch Hãn vẫn chảy qua Quảng Trị, mang theo những ký ức của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh cho đất nước.

Có người trở về từ chiến tranh bằng bước chân. Có người trở về bằng những câu thơ. Và có những người dù đã nằm lại nơi chiến trường, vẫn trở về mỗi năm trong những bông hoa được thả xuống dòng sông.