Lê Chân: Đoá hải đường bất tử ất Đông Bắc

Tại vùng trang Yên Biên (làng Vẻn) thuộc huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh ngày nay, có đôi vợ chồng hiền đức là thầy thuốc Lê Đạo và bà Trần Thị Châu. Tuy tuổi đã cao nhưng họ vẫn chưa có mụn con để vui cảnh tuổi già hôm sớm. Sau chuyến đi thành tâm cầu tự nơi đỉnh Yên Tử linh thiêng và huyền tích bà Châu ướm thử bàn chân lớn ngoài đồng, vào ngày mùng 8 tháng 2 năm Canh Thìn (năm 20 SCN), một bé gái má phấn môi son, dung mạo tuyệt trần đã hạ sinh, được đặt tên là Lê Chân.

Lớn lên, nàng không chỉ nổi tiếng tài sắc vẹn toàn, giỏi thơ phú mà còn vô cùng tinh thông võ nghệ. Khi Thái thú Tô Định – kẻ tham tàn, bạo ngược sang cai quản quận Giao Chỉ, hắn nghe danh sắc đẹp của Lê Chân nên đã dùng quyền thế ép nàng về làm tì thiếp. Bị nàng dứt khoát cự tuyệt, Tô Định đem lòng tức tối, tàn nhẫn sát hại cả cha mẹ nàng để trả thù. Nuôi chí lớn đền nợ nước trả thù nhà, Lê Chân dứt áo rời quê hương, xuôi theo dòng sông Kinh Thầy xuống phía Nam, dừng chân tại vùng cửa sông Cấm hoang sơ để lập căn cứ mới.

Nơi bãi bồi lơ thơ lau sậy ấy, nàng cùng quyến thuộc và người dân quê cũ bắt tay khai hoang lập ấp, đặt tên là trang An Biên để hoài niệm về tổ tiên. Dưới sự dẫn dắt của Lê Chân, nghề trồng dâu dệt vải, nuôi tằm và đánh bắt thủy hải sản nhanh chóng hưng thịnh. Không chỉ lo cuộc sống ấm no, nàng ngầm liên kết với các hào kiệt, chiêu mộ trai tráng ngày đêm luyện tập nghĩa binh, đặc biệt rèn giũa kỹ năng thủy trận tinh nhuệ.

Mùa xuân năm 40 SCN, khi Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa tại Mê Linh, Lê Chân lập tức đem theo toàn bộ binh lính gia nhập quân nghĩa. Nàng được tin tưởng giao trọng trách làm nữ tướng tiên phong. Cánh quân dũng mãnh của Lê Chân đánh thốc từ miền biển xứ Đông, lập nhiều chiến công hiển hách, tiêu biểu là trận tập kích bất ngờ trên đất Kinh Bắc. Sức mạnh bão táp của nghĩa quân khiến quân giặc không kịp trở tay, Thái thú Tô Định kinh hồn bạt vía, phải cạo râu tóc, vứt bỏ ấn tín giả dạng thường dân trốn chạy về nước. Sáu mươi lăm thành trì được giải phóng hoàn toàn.

Đất nước độc lập, Trưng Trắc lên ngôi vua. Ghi nhận công lao hiển hách, Trưng Vương phong Lê Chân làm Thánh Chân công chúa, giữ chức Chưởng quản binh quyền nội bộ, thống lĩnh toàn bộ quân đội kiêm trấn thủ vùng ven biển Đông Bắc. Tại đại bản doanh, bà vừa lo canh giữ biên cương, vừa khuyến khích canh nông, mở lò tập võ và sới vật tại vùng Mai Động để rèn luyện quân sĩ.

Thế nhưng, nền độc lập non trẻ sớm gặp thử thách lớn khi Phục Ba tướng quân Mã Viện dẫn đại binh nhà Hán sang xâm lược vào năm 42 SCN. Nữ tướng Lê Chân cùng nghĩa quân lập tức ra quân chặn đánh quyết liệt ngay từ cửa sông Bạch Đằng. Bằng chiến thuật dùng thuyền chiến nhỏ, cơ động tập kích mạn sườn những chiến thuyền to lớn của giặc, bà đã gây cho địch tổn thất nặng nề. Tuy nhiên, do thế giặc quá mạnh và chênh lệch lực lượng, nghĩa quân phải rút lui về Lãng Bạc rồi thung lũng Cẩm Khê.

Khi Hai Bà Trưng tuẫn tiết, Lê Chân thu gom tàn quân về vùng núi Lạt Sơn (Kim Bảng, Hà Nam) xây dựng căn cứ địa mới nhằm mưu cầu khôi phục cơ đồ. Quân Mã Viện tiếp tục đem lực lượng lớn tới bao vây, tấn công ráo riết. Trong trận chiến không cân sức cuối cùng, để giữ trọn khí tiết, quyết không sa vào tay giặc, Thánh Chân công chúa đã lên đỉnh núi Giát Dâu gieo mình tự thuẫn tiết vào ngày 25 tháng 12 âm lịch.

Sự hi sinh oanh liệt của Nữ tướng Lê Chân đã hóa thân thành tượng đá bất tử, khắc ghi sâu sắc ý chí quật cường của người phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy hào hùng của lịch sử dân tộc.