LÊ ĐÌNH CẨN Người lãnh đạo phong trào chống thuế và cái chết nơi địa ngục Côn Đảo

Lê Đình Cẩn sinh năm 1870 tại Quảng Ngãi – vùng đất khắc nghiệt nhưng giàu khí phách. Thông minh, hiếu học, ông đỗ cử nhân khoa Quý Mão (1903) và được bổ làm Huấn đạo huyện Mộ Đức. Nhưng càng làm quan, ông càng nhận rõ sự bất lực và hèn yếu của triều đình Huế trước thực dân Pháp.

Từ bỏ chức tước, Lê Đình Cẩn hòa mình vào phong trào cứu nước. Ông sớm trở thành một trong những nhân vật nòng cốt của Duy Tân hội và phong trào Đông Du, được Phan Bội Châu tin cậy bàn bạc những vấn đề trọng yếu.

Năm 1908, phong trào chống thuế Trung Kỳ bùng nổ dữ dội. Tại Quảng Ngãi, Lê Đình Cẩn cùng các đồng chí đi khắp sáu phủ huyện, kêu gọi nhân dân đứng lên. Hàng nghìn người kéo về vây thành Quảng Ngãi suốt nhiều ngày, trừng trị tay sai, làm rung chuyển bộ máy cai trị.

Phong trào bị đàn áp đẫm máu. Khi bị bắt, Lê Đình Cẩn thẳng thừng mắng chửi tên Việt gian Nguyễn Thân, không hề cúi đầu. Ông bị giam, rồi bị đày ra Côn Đảo – địa ngục trần gian.

Trong lao tù, ông làm bài thơ chữ Hán, thể hiện chí khí không hề suy chuyển. Máu nóng, bệnh tật, đòn roi đã cướp đi sinh mạng ông năm 1915. Nhưng cái chết của Lê Đình Cẩn đã biến ông thành biểu tượng của tinh thần lãnh đạo quần chúng và khí phách trí sĩ miền Trung.