LỆ ĐỔ KHÔNG QUÊN...
LỆ ĐỔ KHÔNG QUÊN...
Tìm kiếm hòa bình không đơn thuần chỉ là khép lại tiếng súng mà còn là hành trình hoàn thiện lịch sử. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng vết thương mà nó để lại vẫn chưa thể khắc phục. Có những người lính đã nằm lại nơi rừng sâu, núi thẳm, dưới lòng đất mẹ mà chưa một lần được gọi đúng tên. Có những gia đình mòn mỏi chờ đợi suốt hàng chục năm chỉ để mong một ngày được đón người thân trở về. Và cũng có những mối tình mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân, bởi một người đã lên đường mà không bao giờ trở lại. Chỉ khi những người đã ngã xuống được trở về với tên tuổi, với gia đình và với Tổ quốc, những trang sử của dân tộc mới thực sự khép lại trong sự trọn vẹn của ký ức, lòng biết ơn và khát vọng hòa bình.
Trong quá trình triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm", gần đây, công tác tìm kiếm đã phát hiện hơn 50 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh) trở về với quê hương. Mỗi chuyến xe đưa các anh trở về không chỉ là một hành trình địa lý, mà còn là hành trình đưa ký ức trở về với gia đình, đưa những người con của đất nước trở về trong vòng tay của Tổ quốc sau nhiều thập kỷ lưu lạc. Đằng sau đó còn là những câu chuyện tình thời chiến khiến hàng triệu người Việt Nam nghẹn ngào và nể phục.
Câu chuyện về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên (một trong những liệt sĩ được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng) và “nàng Tô Thị” đã dành 58 năm cuộc đời để giữ trọn lời hứa chờ ông Quên trở về nên duyên vợ chồng cũng chỉ là một trong hàng nghìn câu chuyện tình yêu thời chiến. Năm mươi tám năm là cả một đời người. Chừng ấy thời gian đủ để một con người đi qua tuổi trẻ, tuổi trung niên rồi bước vào tuổi xế chiều trong tình yêu thương trọn vẹn. Vậy mà người phụ nữ mang tên Nguyễn Thị Lệ vẫn lặng lẽ gìn giữ một tình yêu chưa bao giờ đổi thay.
(Giấy tờ phai màu có tên Huỳnh Văn Quên nằm trong miếng nhựa được thu thập cùng một hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Bộ tư lệnh TP HCM)
Gần 60 năm trước, bà Nguyễn Thị Lệ làm quen nhau khi cùng làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Không biết từ bao giờ giữa những ngày tháng chiến tranh họ đã đem lòng yêu thương nhau. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, ông Quên tham gia chiến trận, công tác ở Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An. Cho đến khi đất nước thống nhất ông Quên vẫn không thấy trở về. Năm 1977 gia đình ông Quên nhận giấy báo tử. Cầm tờ giấy trên tay bà Lệ vẫn không tin vào mắt mình, chỉ xem đó như một sự nhầm lẫn. Bà tiếp tục chờ đợi hết năm này qua năm khác rồi cũng không lập gia đình mà ở vậy cùng gia đình ông Quên chờ đợi ông trở về. Không một đám cưới, không một danh phận, cũng chẳng có lời hẹn ước trăm năm, nhưng tình yêu và sự chờ đợi bền bỉ của bà vẫn khiến bao người xúc động và kính phục. Có lẽ món nợ lớn nhất mà người lính ấy để lại không phải là một lễ cưới chưa thành, mà là cả một cuộc đời không thể ở bên người mình yêu. Anh đã dành trọn tuổi xuân và cả mạng sống cho Tổ quốc, còn bà dành cả quãng đời còn lại để gìn giữ hình bóng của người mình thương. Ngày hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được đưa trở về quê hương cũng chính là ngày cưới mà họ đã chờ suốt 58 năm. Chỉ một câu nói "Tui chịu cưới rồi, ông về nghen..." đã trả lời cho câu hứa năm xưa của ông Quên rằng “Thắng trận này anh sẽ cưới em”. Giờ đây, ông Quên đã sắp được trở về quê mẹ, sự trở về ấy là lời hồi đáp cho một cuộc hẹn kéo dài gần sáu thập kỷ, để người đã khuất có thể thanh thản trở về với đất mẹ, còn người ở lại có thể khép lại một cuộc đời chờ đợi trong bình yên.
(Bà Nguyễn Thị Lệ - Ảnh: Thúy Liễu)
Có những mối tình vừa kịp chớm nở đã vội lụi tàn. Chỉ mới gặp nhau, chỉ kịp nói với nhau vài điều để biết rằng giữa hai người đã có sự cảm mến, vậy mà ngày hôm sau, người con trai đã lên đường nhập ngũ. Có những lời hẹn chưa kịp thực hiện, có những cuộc chia tay không ai ngờ lại trở thành lần gặp cuối cùng. Những câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng những người lính cũng từng có gia đình, có cha mẹ, có người yêu và những ước mơ rất đỗi bình thường. Họ cũng mong một ngày được trở về để tổ chức đám cưới, dựng xây tổ ấm và sống cuộc đời bình dị. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã gác lại hạnh phúc riêng để lên đường. Đó là tình yêu nước lớn lao, vượt lên trên những tình cảm riêng tư. Họ đặt trách nhiệm đối với đất nước lên trên lợi ích của bản thân, sẵn sàng hiến dâng cả tuổi trẻ và mạng sống để đổi lấy độc lập, tự do cho dân tộc. Chính nhờ những sự hy sinh ấy mà hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình.
Không còn một tấm ảnh rõ nét nào của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được lưu giữ. Thời gian và chiến tranh đã cuốn đi mọi dấu vết về diện mạo của người lính năm xưa. Thế nhưng, cái tên Huỳnh Văn Quên hôm nay đã được trở về. Có lẽ, chúng ta sẽ không bao giờ biết chính xác gương mặt của ông ra sao. Nhưng chỉ cần nhắc đến cái tên ấy, người ta vẫn có thể hình dung về một người lính trẻ của chiến trường Mậu Thân: gương mặt còn nguyên nét thanh xuân, ánh mắt sáng ngời niềm tin, nụ cười hiền hậu và dáng người rắn rỏi khoác trên mình màu áo lính. Đó là hình ảnh của biết bao chàng trai Việt Nam đã gác lại tuổi trẻ, tình yêu và những ước mơ rất đỗi bình dị để lên đường bảo vệ Tổ quốc.
(Bằng Tổ quốc ghi công thể hiện tên liệt sỹ Huỳnh Văn Quên (Ảnh: Lê Trai))
Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là tìm lại những người đã khuất. Đó còn là tìm lại những phần ký ức còn thiếu của dân tộc, là trả lại tên cho những người đã hy sinh, trả lại niềm an ủi cho những gia đình đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ và trả lại sự trọn vẹn cho lịch sử. Chiến tranh có thể làm mất đi hình hài, xóa nhòa những bức ảnh và phủ bụi lên năm tháng, nhưng không thể xóa đi một cái tên đã được khắc sâu trong ký ức của gia đình và lịch sử của dân tộc. Bởi khi một người liệt sĩ được gọi đúng tên, đó không chỉ là sự trở về của một con người, mà còn là sự trở về của một phần lịch sử.
