Lê Đức Anh và chiến thắng Phước Long – Đòn trinh sát chiến lược
Cuối năm 1974, chiến trường miền Nam đứng trước những chuyển biến quan trọng. Khi ấy, Trung tướng Lê Đức Anh, trên cương vị Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, tham gia xây dựng kế hoạch tác chiến mùa khô 1974–1975 và được giao chỉ huy Chiến dịch Đường 14 – Phước Long. Ông đặc biệt chú trọng huấn luyện bộ đội cách đánh công kiên, lấy Đồng Xoài làm một đối tượng thực tế để chuẩn bị.
Chiến dịch diễn ra từ 13/12/1974 đến 6/1/1975. Một nét nổi bật trong nghệ thuật chỉ huy của Lê Đức Anh là chủ trương tạo thế, phân tán lực lượng đối phương rồi đánh vào những vị trí then chốt. Quân giải phóng lần lượt tiến công Bù Đăng, Bù Đốp, Đồng Xoài, Bà Rá, Phước Bình và tiến tới thị xã Phước Long. Trước diễn biến thuận lợi của chiến trường, Lê Đức Anh chủ trương phải nhanh chóng nắm thời cơ, không để đối phương kịp củng cố và tăng viện.
Rạng sáng 31/12/1974, lực lượng tiến công thị xã Phước Long bắt đầu hành động. Sau những ngày chiến đấu quyết liệt, đến 19 giờ ngày 6/1/1975, quân giải phóng làm chủ toàn bộ thị xã; tỉnh Phước Long được giải phóng.
Ý nghĩa của chiến thắng vượt xa phạm vi một địa phương. Phước Long trở thành tỉnh đầu tiên ở miền Nam được giải phóng hoàn toàn trong giai đoạn cuối của cuộc chiến. Quan trọng hơn, phản ứng hạn chế của Hoa Kỳ sau thất bại của chính quyền Sài Gòn tại đây cung cấp thêm một căn cứ thực tiễn quan trọng để lãnh đạo Việt Nam đánh giá tương quan lực lượng và khả năng Mỹ quay trở lại can thiệp quân sự trực tiếp. Vì vậy, chiến thắng được xem như một “đòn trinh sát chiến lược”, góp phần củng cố quyết tâm giải phóng miền Nam; nếu thời cơ xuất hiện sớm thì hoàn thành ngay trong năm 1975.
Câu chuyện Phước Long cho thấy ở Lê Đức Anh phẩm chất của một người chỉ huy bám sát thực tế, chuẩn bị kỹ, quyết đoán và đặc biệt nhạy bén trước thời cơ chiến trường. Chỉ chưa đầy bốn tháng sau, ông tiếp tục đảm nhiệm Phó Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh, kiêm Tư lệnh cánh quân Tây – Tây Nam tiến vào Sài Gòn.
