LÊ HOÀN: NGƯỜI ĐÁNH TAN QUÂN TỐNG TRÊN SÔNG BẠCH ĐẰNG NĂM 981

Lê Hoàn sinh năm 941, quê ở vùng Xuân Lập, Thọ Xuân, Thanh Hóa (theo phần lớn tài liệu hiện nay). Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông được một vị quan họ Lê nhận làm con nuôi. Lớn lên, ông theo phò Đinh Bộ Lĩnh, lập nhiều công trong quá trình dẹp loạn 12 sứ quân và được phong chức thập đạo tướng quân, thống lĩnh toàn bộ quân đội triều Đinh khi còn khá trẻ.

Năm 979, vua Đinh Tiên Hoàng và con trưởng Đinh Liễn bị sát hại, triều đình tôn Đinh Toàn, con thứ mới 6 tuổi, lên ngôi. Lê Hoàn với chức thập đạo tướng quân trở thành nhiếp chính, nắm thực quyền điều hành. Nhà Tống nhân tình hình rối ren, cử quân sang xâm lược Đại Cồ Việt vào đầu năm 981, đường bộ qua Lạng Sơn, đường thủy theo sông Bạch Đằng.

Trước áp lực chiến tranh, thái hậu Dương Vân Nga cùng các tướng lĩnh suy tôn Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế để trực tiếp chỉ huy kháng chiến, lập ra nhà Tiền Lê, hiệu là Lê Đại Hành. Trên sông Bạch Đằng, Lê Hoàn áp dụng lại kế đóng cọc từng được Ngô Quyền sử dụng hơn 40 năm trước, kết hợp mai phục đánh vào đội hình quân Tống.

Tướng Tống là Hầu Nhân Bảo tử trận trong đợt tấn công năm 981, nhiều tướng khác bị bắt sống, quân Tống đại bại phải rút lui, buộc từ bỏ kế hoạch xâm chiếm Đại Cồ Việt. Đến năm 986, nhà Tống chính thức công nhận nhà Tiền Lê và phong vương cho Lê Hoàn.

Bên cạnh việc kháng Tống, Lê Hoàn còn đem quân bình Chiêm Thành ở phía nam vào năm 982 sau khi sứ giả Đại Cồ Việt bị vua Chiêm bắt giữ, mở rộng ảnh hưởng của triều đình về phía nam. Ông cũng cho đào kênh, mở mang nông nghiệp, tổ chức lại bộ máy hành chính trong 24 năm cai trị.

Lê Hoàn mất năm 1005 tại Hoa Lư. Sau khi ông qua đời, các hoàng tử tranh ngôi gây loạn lạc, cuối cùng Lê Long Đĩnh lên ngôi rồi nhà Tiền Lê chấm dứt năm 1009, nhường chỗ cho nhà Lý. Đền thờ vua Lê Đại Hành hiện nằm cạnh đền vua Đinh Tiên Hoàng tại khu di tích cố đô Hoa Lư, xã Trường Yên, Ninh Bình, cùng được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.