LÊ HỒNG PHONG – NGƯỜI LÃNH ĐẠO CÁCH MẠNG TRỞ VỀ TỪ NHỮNG NĂM THÁNG LƯU ĐÀY

1. Người thanh niên Nghệ An và ước vọng cứu nước

Lê Hồng Phong sinh ngày 6/9/1902, tên thật là Lê Huy Doãn, tại làng Đông Thông, tổng Thông Lạng, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.

Ông lớn lên trong thời kỳ đất nước nằm dưới ách thuộc địa. Gia đình không giàu có, nhưng ông có ý chí học tập và sớm quan tâm đến vận mệnh đất nước.

Sau khi học hết bậc tiểu học, Lê Hồng Phong từng làm việc tại nhà máy diêm Bến Thủy. Môi trường công nhân giúp ông chứng kiến trực tiếp cảnh người lao động bị bóc lột.

Ông cùng một số thanh niên khác bắt đầu tham gia các hoạt động yêu nước và từng bước tìm đến con đường cách mạng.

2. Ra nước ngoài tìm con đường mới

Lê Hồng Phong từng sang Xiêm rồi đến Trung Quốc. Tại Quảng Châu, ông gặp Nguyễn Ái Quốc và tham gia các hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Tại đây, ông được đào tạo về chính trị và quân sự. Sau đó ông được cử sang Liên Xô học tập.

Năm 1931, ông tốt nghiệp Trường Đại học Phương Đông và tiếp tục học tại Trường Không quân ở Liên Xô. Ông trở thành một trong những cán bộ Việt Nam hiếm hoi thời kỳ đó được đào tạo bài bản cả về chính trị và quân sự.

Những năm tháng ở nước ngoài giúp Lê Hồng Phong trưởng thành nhanh chóng.

3. Trở thành cán bộ lãnh đạo của phong trào cách mạng

Sau khi được đào tạo, Lê Hồng Phong được Quốc tế Cộng sản giao nhiều nhiệm vụ liên quan đến phong trào cách mạng Đông Dương.

Trong bối cảnh thực dân Pháp đã đàn áp nghiêm trọng phong trào 1930–1931, tổ chức Đảng gặp tổn thất lớn. Nhiều cán bộ chủ chốt bị bắt hoặc hy sinh.

Lê Hồng Phong trở về châu Á để tìm cách khôi phục tổ chức. Ông cùng các đồng chí xây dựng lại hệ thống liên lạc và đào tạo cán bộ.

Đây là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn bởi mạng lưới cách mạng đã bị mật thám phá vỡ ở nhiều nơi.

4. Hội nghị Trung ương năm 1935

Năm 1935, Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương được tổ chức tại Ma Cao, Trung Quốc.

Lê Hồng Phong được bầu làm Tổng Bí thư. Đây là một trọng trách lớn đối với một cán bộ mới ngoài 30 tuổi.

Trong thời gian này, ông tập trung khôi phục tổ chức Đảng, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho phong trào trong nước.

Đến năm 1936, tình hình chính trị ở Pháp có những thay đổi. Chính phủ Mặt trận Bình dân lên cầm quyền và chính sách đối với thuộc địa có một số thay đổi, tạo điều kiện cho phong trào đấu tranh công khai, hợp pháp và nửa hợp pháp.

5. Trở về Việt Nam

Lê Hồng Phong trở về Việt Nam hoạt động và tham gia lãnh đạo phong trào.

Ông cùng các đồng chí chủ trương tận dụng những khả năng hoạt động công khai để tập hợp quần chúng, đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ và cải thiện đời sống.

Phong trào Đông Dương Đại hội phát triển, báo chí cách mạng và tiến bộ xuất hiện, các tổ chức quần chúng được mở rộng.

Đây là một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời Lê Hồng Phong: từ hoạt động bí mật, ông chuyển sang hoạt động trong một môi trường có phần công khai hơn.

6. Bị bắt và những năm tháng trong tù

Khi tình hình quốc tế thay đổi, chính quyền thuộc địa lại tăng cường đàn áp.

Năm 1939, Lê Hồng Phong bị bắt. Ông bị kết án và đày ra Côn Đảo.

Trong nhà tù, ông tiếp tục phải chịu những điều kiện giam giữ khắc nghiệt.

Côn Đảo lúc ấy là nơi giam giữ nhiều cán bộ lãnh đạo của Đảng. Dù bị cách ly khỏi phong trào bên ngoài, những người tù vẫn cố gắng duy trì tổ chức và động viên nhau giữ vững tinh thần.

7. Những phút cuối tại Côn Đảo

Sức khỏe của Lê Hồng Phong suy giảm nghiêm trọng sau những năm tù đày.

Ngày 6/9/1942, đúng ngày sinh nhật lần thứ 40 của ông, Lê Hồng Phong qua đời tại Côn Đảo.

Theo các tài liệu lịch sử, trước khi mất, ông vẫn thể hiện tinh thần kiên cường của một người cộng sản.

Ông hy sinh khi cuộc cách mạng còn cách ngày giành chính quyền ba năm.

8. Người không được nhìn thấy ngày độc lập

Lê Hồng Phong không được chứng kiến Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Ông cũng không được nhìn thấy ngày nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời.

Nhưng ông thuộc về thế hệ đã góp phần khôi phục tổ chức Đảng sau những năm bị đàn áp nặng nề. Công việc của ông giúp phong trào tiếp tục tồn tại và phát triển.

Nếu Trần Phú là Tổng Bí thư đầu tiên đặt những nền móng lý luận và tổ chức ban đầu, thì Lê Hồng Phong thuộc lớp cán bộ có nhiệm vụ khôi phục và củng cố tổ chức trong một thời kỳ đặc biệt khó khăn.

Cuộc đời ông là hành trình từ người thợ trẻ ở Bến Thủy, đến người học viên ở Liên Xô, người cán bộ hoạt động quốc tế, Tổng Bí thư và cuối cùng là người tù Côn Đảo.