Lê Hữu Trác-Hải Thượng Lãn Ông
câu truyện về Lê Hữu Trác-Hải Thượng Lãn Ông
Câu chuyện cuộc đời danh y Lê Hữu Trác (Hải Thượng Lãn Ông) là một hành trình đầy đặc biệt từ bỏ danh lợi, vượt qua bạo bệnh để cống hiến trọn đời cho y học nước nhà. Biệt hiệu Hải Thượng Lãn Ông của ông mang ý nghĩa là "ông già lười ở vùng Hải Thượng", ngụ ý lười biếng với chốn quan trường, danh lợi nhưng lại vô cùng cần mẫn trong việc chữa bệnh cứu người.
Cuộc đời ông gắn liền với 3 câu chuyện và bước ngoặt lớn:
1. Bước ngoặt từ "Trận ốm thập tử nhất sinh"
Xếp bút nghiên theo nghiệp đao cung: Sinh ra trong một gia đình khoa bảng quyền quý tại Hưng Yên, Lê Hữu Trác thuở nhỏ rất hay chữ. Khi trưởng thành, gặp chốn thời thế nhiễu nhương, ông từng gia nhập quân ngũ và theo nghiệp kiếm cung.
Trận ốm thay đổi số phận: Nhận thấy binh nghiệp không phù hợp với chí hướng của mình, ông xin rời quân ngũ về Hương Sơn (Hà Tĩnh) phụng dưỡng mẹ già. Tại đây, ông vướng phải một trận bạo bệnh kéo dài suốt 2–3 năm liền, chữa trị khắp nơi không khỏi.
Cơ duyên với nghề y: Ông được danh y Trần Độc tận tình cứu chữa. Trong thời gian dưỡng bệnh, Lê Hữu Trác mượn các sách y học để đọc. Nhờ thông minh thiên bẩm, ông hiểu sâu y lý, tự chữa khỏi bệnh cho mình và quyết định rẽ hướng sang học nghề y để cứu giúp chúng sinh.
2. Giai thoại về Y đức nuôi người bệnh
Thương dân như con: Đối với người nghèo khổ, Lê Hữu Trác không những không lấy tiền hoa hồng, tiền thuốc, mà còn chủ động hỗ trợ gạo củi.
Chuyện cứu sống đứa trẻ nghèo: Sách sử ghi lại câu chuyện một đứa trẻ nhà nghèo bị bệnh đậu mùa rất nặng, người rữa nát, mùi hôi thối bốc ra nồng nặc khiến ai cũng lánh xa. Riêng ông không quản ngại, tự tay tắm rửa, bôi thuốc và túc trực chữa trị suốt hơn một tháng trời cho đến khi đứa trẻ bình phục hoàn toàn mà không lấy một đồng thù lao.
3. Chuyến đi "Thượng kinh ký sự" khinh rẻ vinh hoa
Bị ép vào cung: Năm 1782, danh tiếng của ông vang dội, chúa Trịnh Sâm hạ lệnh triệu ông về kinh đô Thăng Long để chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán.
Từ chối chốn lầu son: Thấy cảnh sống xa hoa nhưng đầy rẫy mưu mô phe cánh chốn phủ chúa, ông tỏ ra chán ghét. Sau khi chữa bệnh cho thế tử xong, ông kiên quyết từ chối mọi chức tước, bổng lộc do chúa ban thưởng. Ông giả bệnh để xin bằng được phế quan, quay trở lại vùng núi rừng Hương Sơn để tiếp tục làm một "ông già lười" tự do tự tại, ngày ngày bốc thuốc cứu dân nghèo.
Chuyến đi lịch sử này đã được ông ghi chép lại vô cùng chân thực trong tác phẩm văn học nổi tiếng mang tên "Thượng kinh ký sự". Di sản lớn nhất ông để lại cho hậu thế là bộ sách "Hải Thượng y tông tâm lĩnh"– được coi là bách khoa toàn thư của nền y học cổ truyền Việt Nam.
